thumb|De Grote Suriname-tentoonstellingNieuwe Kerk in Amsterdam, 2019 Surinaamse diaspora verwijst naar gemigreerde Surinamers en opvolgende generaties die zich verwant voelen met hun Surinaamse herkomst. Begin 21e eeuw woont circa veertig procent van de Surinamers buiten Suriname. Geografisch bevinden zij zich vooral in Nederland, en verder in de Cariben, België, Frans-Guyana en de Verenigde Staten.
Diaspora in relatie tot Suriname De Surinaamse regering rekent in 2021 tot de Surinaamse diaspora: vreemdelingen met een niet-Surinaamse nationaliteit die in Suriname geboren zijn, evenals hun kinderen en echtgenoten.Surinaamse regering, diaspora Een andere definitie, analoog met die van de Amerikaanse socioloog Rogers Brubaker (2005), kan zijn: verspreide groepen gemigreerde Surinamers die zich rekenen tot één volk.Rogers Brubaker, The “diaspora” diaspora’. Ethnic and Racial Studies, 2005, in: Gowricharn (2005)
In de periode van 2018 tot 2021 waren er meer immigranten dan emigranten. De emigranten bestaan vooral uit kader dat vanwege betere kansen naar het buitenland vertrekt.Dagblad Suriname, Meer immigranten dan emigranten in periode 2018-2021, 16 maart 2023 Ook vertrekt veel zorgpersoneel.Dagblad Suriname, "Braindrain werkt verlammend op dienstverlening en voor enkele diensten dreigt zelfs stopzetting", 18 maart 2023
Immigratie thumb|Documentaire van de Evangelische Broedergemeente Suriname, Polygoonjournaal, 1968 Diaspora in relatie tot Suriname verwees in de koloniale tijd vooral naar bezoekers of immigranten in Suriname. Zo rekende de Evangelische Broedergemeente in Nederland in 1938 de dertigduizend broeders in Surinamer tot haar diaspora. Op dat moment kende het kerkgenootschap vierhonderd leden in Nederland.Suriname, De gemeente, 01 april 1938 De verwijzing naar diaspora werd niet beperkt tot zendingswerk van kerken, maar werd ook gebruikt voor anderen die zich in Suriname ophielden, zoals Nederlandse schrijvers en dichters.Amigoe di Curaçao, Acht jaar „De Stoep" - Het adjectief is niet „literair", 08-02-1949 De regering onderhoudt in de 21e eeuw internationale betrekkingen op Chinees, Ghanees, Indiaas en Indonesisch niveau, oftewel met landen waar oorspronkelijk een groot deel van de bevolkingsgroepen vandaan komt.
Emigratie Over de diaspora in tegengestelde richting was al voor de Surinaamse onafhankelijkheid in 1975 sprake. Door de toename van de vestiging van Surinamers in Nederland, bepleitte de vereniging Ons Suriname in 1969 stemrecht voor deze groep in Nederland.Amigoe di Curacao, Stemrecht bepleit voor Surinamers in diaspora, 08 september 1969 In zijn boek Cultureel mozaïek van Suriname uit 1977 schreef Albert Helman over de problematiek van de (tijdelijke?) Surinaamse diaspora.Albert Helman, Cultureel mozaïek van Suriname, 9. Filmkunst, 1977 Hij verwees hiermee naar de grote groepen Surinamers die naar Nederland waren gekomen en de spanningen die hun komst opriep onder de Nederlandse bevolking. Begin 21e eeuw is de Surinaamse gemeenschap een relatief geïntegreerde groep met veel gemengde contacten en partnerkeuzes.CBS, Partnerkeuze van allochtonen, 7 januari 2008
In de loop van de jaren zijn verwante termen/groepen ontstaan: Triaspora is een woord dat in de Surinaamse context wel wordt gebruikt in de betekenis van de diaspora vanuit een land via Suriname naar Nederland. Het woord is in de jaren 2020 geregeld gebruikt door Robbie Makka,Starnieuws, Makka: Raamverdrag omzetten in Diasporaverdrag, 25 juni 2020Suriname Herald, Een lesje VHP-diasporakennis aan Hikmat Mahawat Khan en andere “ontspoorde dia’s”, 30 januari 2023 de voorzitter van de Kenniskring Nederland-Suriname en het Diaspora Fonds.Starnieuws, Ambassade in Nederland viert geen Srefidensi, 24 november 2010Starnieuws, Diasporafonds wordt uiterlijk november opgericht, 20 juli 2021 Rond 2023 maakte Ranjan Akloe een grafisch ontwerp ter gelegenheid van de herdenking van de Hindoestaanse immigratie naar Suriname vanaf 1873. Hierbij zijn de driekleurige vlaggen van India, Suriname en Nederland met elkaar verbonden in een tijdloos triaspora logo.Sarnamihuis, Ranjan Akloe: Een tijdloze triaspora logo mbt de Hindostaanse Immigratie, 26 april 2023 Surineds zijn in Nederland woonachtige Surinamers.Dagblad Suriname, Organisatoren Kwakoe willen Surinaamse ondernemers, 23 mei 2012Starnieuws, Recensie: Uitgifte van domeingrond in Suriname, 28 maart 2015Suriname Herald, Surineds protesteren tegen beleid regering, 22 juli 2022 Het woord komt ook voor in de naam van Belangenbehartiging Surinaamse Nederlanders (N-Surineds)Waterkant, Vereniging Surinaamse Nederlanders opent kantoor, 15 februari 2007 en de muzikale SuriNed Top 20.De Ware Tijd, Nieuwe song Guels speciaal voor de vrouw, 15 maart 2023 Terwijl Surinamers en Surineds een gelijke achtergrond hebben, zijn de onderlinge verhoudingen af en toe moeizaam. Hierbij spreken Surinamers soms over niet gewenste bemoeizucht en voelen Surineds zich vaak miskend en gewantrouwd. Een deel kan verklaard worden door de misvatting in Nederland – al sinds de koloniale tijd – dat de overzeese gebiedsdelen een verlengstuk zijn van Nederland, terwijl zich in Suriname een eigen cultuur heeft ontwikkeld. Voor Surineds, die vaak met goede bedoelingen remigreren, betekent dit dat ze zich moeten aanpassen aan de cultuur en mentaliteit van een land dat zij nog als echte vaderland (switi Sranan) beschouwen.Parbode, Column: De keuze, 21 februari 2014 Voor hen is het een contrast dat ze zowel in Nederland als in Suriname als allochtonen kunnen worden beschouwd.Dagblad Suriname, “Surineds moeten niet zeuren”, 21 oktober 2013
Geografische verspreiding Door de historische band zijn Surinamers in groten getale naar Nederland vertrokken. Daarnaast wonen grote aantallen mensen met een Surinaamse afkomst in Frans-Guyana, de Caraïben, België en de Verenigde Staten.
Nederland thumb|Humphrey Mijnals, de eerste Surinaamse voetballer in het Nederlands voetbalelftal
Van het eind van de jaren 1920 en tot en met de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog waren er verschillende Afro-Surinaamse musici in Nederland, zoals Kid Dynamite, Jimmy Blue en Teddy Cotton. Hun aantrekkingskracht als musici in de Afro-Amerikaanse jazzmuziek dankten zij mede aan hun uiterlijk. Daarnaast maakten vooral Surinaamse werkstudenten de overtocht, aanvankelijk nog vooral uit de bovenklasse. Door de arbeidskrapte wierven bedrijven vanaf de jaren 1950 Surinaamse arbeiders via speciale campagnes. Via tijdschriften als Margriet en Libelle werden verpleegsters voor ziekenhuizen aangetrokken. In aantallen minder groot, maar in de loop van de jaren als rolmodel en icoon van groot belang, waren voetballers uit de eerste generaties als Humphrey Mijnals, Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Gerald Vanenburg en Aron Winter.Andere Tijden, Jazz, werkstudenten en racisme: de Surinaamse migratie naar Nederland, NPO Kennis, 13 januari 2018Het Parool, Ajax en Suriname: twee handen op één buik, 1 augustus 2014
Vanaf de jaren 1970 vertrokken Surinamers uit alle leeftijden en lagen van de bevolking. De situatie in eigen land speelde een grote rol vanwege de economische malaise, corruptie en verdeeldheid. Bijgaand speelde de instabiele politieke situatie een rol, evenals de onzekerheid door de onafhankelijkheid in 1975 en de ontwikkelingen tijdens het militaire regime in de jaren 1980. Begin 21e eeuw had rond de veertig procent van de Surinamers zijn land verlaten.
Onder de Surinamers die naar de grote Nederlandse steden vertrokken, kozen Hindoestanen en Javanen vooral voor Den Haag en Creolen voor Amsterdam en Rotterdam.Algemeen Dagblad, Den Haag minder Surinaams, 25 november 2015 Deze etnische verdeling was ook te zien bij schaduwverkiezingen in 1973 in Amsterdam, waarin ook de mening werd gepeild over een onafhankelijk Suriname; 67,5% stemde daar toen voor.Het Parool, NPK winnaar Surinaamse schaduw-verkiezingen, 20 november 1973 Het hoge percentage voorstanders lag vooral aan Amsterdam als stemlocatie, omdat Creolen in die tijd in meerderheid voor onafhankelijkheid waren en Hindoestanen tegen.Vrije Stem, NPK grote overwinnaar bij schaduwverkiezingen in Amsterdam, 21 november 1973 Toen in 1975 in Suriname hierover werd gestemd, kreeg premier Arron maar nipt een meerderheid bij elkaar.Jules Sedney, De toekomst van ons verleden, derde editie, 2017, pag. 106-107, 219,
Tijdens zijn bezoek aan Nederland, in april 2022, erkende de Indiase president Ram Nath Kovind de rol van de Hindoestaanse diaspora in Nederland, als grootste Indiase diaspora op het vasteland van Europa.Dagblad Suriname, Indiase president erkent rol Surinaams-Hindoestaanse diaspora in Nederland, 8 april 2022
Cariben Naast de trek naar Nederland, kwam er in de 20e eeuw een migratiestroom op gang naar Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Caribisch Nederland, toen nog de Nederlandse Antillen geheten. De werving van Surinamers voor werk op Aruba en Curaçao was particulier initiatief. Er werd werk gevonden in zowel de olie-industrie als in andere bedrijven en in het onderwijs. Er vond ook migratie plaats naar onder meer het Brits-Caribische gebied.Leo F.S. Lutchman, De migratie van Surinamers naar de Nederlandse Antillen, 1920-1960, 1986
België
Surinaamse musici kwamen niet alleen in Nederland terecht, maar ook in België waar onder meer Eddy Gaddum en Eddy Helder vanaf 1952 samen speelden en op de radio te horen waren.Limburgs Dagblad, Zanger Ping Ping bezocht Heerlen, 8 februari 1961VARA, België, Gewest, 1955, nr. 37, 11:00, 15 mei 1955VPRO, Vlaams progr., 324m, 1955, nr. 43. 17:10, 22 oktober 1955 Rond 2020 is Johan Misiedjan met zijn gezin in België actief als The Misiedjan Family.De Ware Tijd, Johan Misiedjan richt familiemuziekgroep op, 22 maart 2020
Wat de Nederlandse taal betreft, is een overstap naar België voor Surinamers vergelijkbaar met Nederland.Parbode, Surinamers in België, 7 juli 2020 Naast arbeidsmigratie wordt deze overstap ook tijdelijk gemaakt om de strenge Nederlandse regels voor gezinshereniging te voorkomen en later alsnog naar Nederland te vertrekken.Het Nieuwsblad, Even in België wonen levert Nederlandse papieren op, 22 oktober 2014 De Antilliaanse Feesten in Hoogstraten worden jaarlijks bezocht door Surinaamse artiestenAntilliaanse Feesten, archief en er zijn meerdere Surinaamse diasporaorganisaties in België gevestigd.Waterkant, Surinaamse ambassadeur in België ontmoet diaspora-organisaties, 31 mei 2019
Frans-Guyana Tijdens de Binnenlandse Oorlog (1986-1992) vluchtten duizenden Marrons uit het binnenland naar onder meer het aangrenzende Frans-Guyana. Vanwege de betere levensomstandigheden en betere kansen om geld te verdienen is een deel van de vluchtelingen na de oorlog niet teruggekeerd. Begin 21e eeuw woont meer dan de helft van de Marrons niet meer in zijn oorspronkelijke leefgebied.Wim Hoogbergen en Thomas Polimé, Oostelijk Suriname 1986-2002, OSO, 2002
Verenigde Staten In de Verenigde Staten bevinden zich rond de 20.000 Surinamers, die er veelal illegaal leven (stand 2006).Dagblad Suriname, Onzekere tijden voor illegale Surinamers in VS, 29 maart 2006 Surinaamse gemeenschappen bevinden zich met name in New York, Washington D.C., Californië en Florida. De Suriname American Federation is in New York gevestigd.
Regeringsbeleid thumb|Vestiging van de Suriname-Nederland Kamer van Koophandel in de ambassade in Den Haag In de eerste decennia sinds de onafhankelijkheid ontwikkelden Surinaamse regeringen geen speciaal beleid om de diaspora te betrekken bij de ontwikkeling van Suriname.Ruben Gowricharn, Naar een diasporabeleid voor Suriname, OSO, jaargang 34, 2015