Irene Droogleever Fortuyn (Geldrop, 20 maart 1959) is een Nederlandse ontwerper, beeldhouwer, installatiekunstenaar, onderzoeker en docent. Ze staat bekend om haar installatiekunst en beeldhouwwerken in de stedelijke openbare ruimte. Met haar man Robert O'Brien vormde ze tot zijn overlijden in 1988 het kunstenaarsduo Fortuyn/O'Brien. Fortuyn is sinds 1990 docent op de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. In 2000 begon ze daarnaast als afdelingshoofd binnen de Design Academy Eindhoven, waar ze sinds 2020 de rol van studioleider binnen het departement Studio Urgencies op zich neemt.
Opleiding Fortuyn volgde kunstopleidingen aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (1977-1982) en aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam (1982-1983). Ze zette haar studieloopbaan voort aan de Universiteit van Amsterdam (1983-1986), waar ze filosofie studeerde. Van 2009 tot 2014 werkte Fortuyn aan haar promotieonderzoek bij PhDArts, een samenwerkingsverband tussen de Universiteit Leiden en de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag dat PhD-trajecten aanbiedt voor beeldend kunstenaars en ontwerpers. In haar doctoraalscriptie ‘Portret van het Nederlandse landschap’ analyseert Fortuyn de visuele relatie tussen de concepties die mensen van Nederland hebben en de daadwerkelijke fysieke realiteit van het Nederlandse landschap.
Loopbaan
Fortuyn/O'Brien Zie ook Fortuyn/O'Brien
Met haar echtgenoot Robert O'Brien (Bromyard, 7 december 1951 – Amsterdam, 16 april 1988), een Britse beeldhouwer en schilder, vormde Fortuyn vanaf 1983 het kunstenaarsduo Fortuyn/O'Brien. In hun gezamenlijke oeuvre staat de relatie tussen kunst en de openbare ruimte centraal, waarbij de spanning tussen natuur en cultuur een rode draad vormt. Waar zij zich met hun vroege werk vooral richtten op de relatie tussen het kunstobject en zijn locatie, beoogden zij met later werk tastbare sociale interventies te plegen in de openbare ruimte. Het duo exposeerde onder andere op Sonsbeek ’86 en de Biënnale van Venetië in 1988. Na het overlijden van O'Brien bleef Fortuyn onder de naam Fortuyn/O'Brien doorwerken. In 1991 hield ze onder deze noemer een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam, en nam ze in 1992 deel aan DOCUMENTA IX.
Solo In haar werk op eigen naam borduurt Fortuyn naadloos voort op de thema's die in het oeuvre van Fortuyn/O'Brien centraal staan. Kenmerkend is het grondige onderzoek dat aan haar kunstprojecten voorafgaat - zij het naar het (sociaal-maatschappelijke) karakter van de locatie waar het werk geplaatst zal worden, of de benodigde materialen om de juiste spanning tussen object en zijn plek in de ruimte te bewerkstelligen. Veel van Fortuyns werk heeft een sociaal of participatief karakter, en is in de openbare ruimte te vinden. Haar werk is geëxposeerd in verschillende musea en tentoonstellingsruimtes, waaronder het M HKA te Antwerpen, Galerie Diane Stigter in Amsterdam, het Institute of Contemporary Art in Philadelphia en De Paviljoens in Almere.
KETTER&Co In 2006 richtte Fortuyn de in Amsterdam gevestigde stichting KETTER&Co op, een multidisciplinair samenwerkingsverband bestaande uit kunstenaars, ontwerpers en onderzoekers dat zich bezighoudt met vraagstukken in de sociale, stedelijke en maatschappelijke ruimte. De stichting initieert zelfstandig haar projecten, waarbij ze al dan niet landelijke en lokale overheden, onderwijsinstellingen en plaatselijke ondernemers betrekt. Fortuyn is tot op heden creatief directeur van de stichting.
In 2023 won KETTER&Co de New European Bauhaus prijs in Brussel met het project Land&Hand. Het project de New European Bauhaus is een initiatief van de Europese Commissie.
Oeuvreprijs In 2023 werd Fortuyn bekroond met de Arti Oeuvreprijs, die eens in de vier jaar uitgereikt wordt door Arti et Amicitiae aan een beeldend kunstenaar wiens oeuvre algemeen erkend, van uitzonderlijke kwaliteit en nog steeds in ontwikkeling is.
Projecten (selectie) +Projecten Irene Fortuyn en Fortuyn/O'Brien (selectie)JaarOntwerpLocatie1990Project voor de publieke ruimte (tekeningen)Tarwewijk, Rotterdam1991(model)Markendael, Breda1992Project voor 7 burggen in samenwerking met Peter Struyken (animatie)Molenhof, Leiderdorp1992Project voor de entree van het park (model)Kasterleepark, Amsterdam1993Project voor een park (model)Park Oudegein, Nieuwegein1993Voorstel voor een plein (tekeningen)Stadhuisplein, Landsmeer1993Project voor de publieke ruimte (model, tentoonstelling en boek)The Slaughterhouse Area, Den Haag1994-1998Project voor een stadspark (model, onderzoek en planning)Wilheminapark, Amsterdam1995Onderzoek en plan voor de positie van kunst in de ruimtelijke planning (model en publicatie)Stadshagen, Zwolle (samenwerking met Arno Vriends)1995Ruimtelijke planning voor een woonwijk (model en publicatie)Dierdonk, Helmond (samenwerking met Claus & Kaan architects en B&B landscape architects)1996Voorstel voor een stadsplein (model)Pastorieplein, Hengelo1996Project voor de herontwikkeling van de publieke ruimte (publicatie)Cardiff Bay, Cardiff1997Ospiti (twee marmeren banken)Santuario Della Santissima Annunziata, Ghizzano1997Voorstel voor een monument (model)Hoogland, Amersfoort1997Voorstel voor de publieke ruimte (publicatie)Silodam, Amsterdam1997Voorstel voor de hoofdstraat en een stadsplein (modellen)Grotestraat-Goorseweg, Diepenheim1998Voorstel voor de voortuin (modellen)Liemers College, Didam1998Voorstel voor het overlappende gebied (modellen)Snelweg kruising A6 – A27, omgeving Almere1999Voorstel voor een kunstwerk in de openbare ruimteVan Coothplein, Breda2001Ontwerp voor twee binnenplaatsen bij Gate D (model)Schiphol Airport, Amsterdam2001Ontwerp voor een park (model en video)Piazza Garibaldi, Montaïone2002Ontwerp voor een park (model en publicatie)Tussen Suikerbakker en Oude Telgterweg, Ermelo2002-2003Ontwerp voor Clubhuis 3 (modellen en publicatie)Interpolis Metropolis2003Ontwerp voor een hek rondom een sportcomplex (publicatie en model)Sportcomplex Jan van Galen, Bos en Lommer, Amsterdam2003Ontwerp voor een parkGoossenmaatspark, Almelo2004Ontwerp voor een kunstwerk in het oude Stadhuis (publicatie)Stadhuis, Zutphen2005Ontwerp voor de ingang naar de nieuwe vleugelVredespaleis, Den Haag2007Voorstel voor een ontwerp voor een natuurlijk waterfilteringssysteemHelofytensysteem fase 2, RWZI Moerenburg, Waterschap De Dommel2008Voorstel voor een monument tegen zinloos geweldMonument tegen Geweld, Stichting Muur tegen Geweld, CBK Drenthe, Gemeente Wolden2009Voorstel voor de restauratie van het monument de Wierdijk (herbarium, boek, modellen)Wierdijk-Oost (Ketter & Co)2009Culturele biografie van AlkmaarAtlas Overstad Alkmaar (Ketter & Co)
Tentoonstellingen (selectie) +Tentoonstellingen Irene Fortuyn en Fortuyn/O'Brien (selectie)JaarTitelLocatie1984Bon Voyage Voyeur – a view over the ocean part oneGalerie van Kranendonk, Den Haag (solo)1984Bon Voyage Voyeur – a view over the ocean part twoArtist’s Space, New York (solo)1985Fortuyn/O’BrienGalerie The Living Room, Amsterdam (solo) Gemeentemuseum, Arnhem (solo)1988Fortuyn/O’Brien (merry Christmas)Galerij Joost DeClerq, Gent (solo)1988The Twentyfour Men in WhiteMaison de la Culture, Saint-Etienne (solo)1989Fortuyn/O’BrienGalerie Roger Pailhas, Marseille (solo)1989KapriolenKünstlerwerkstatt Lothringerstrasse, München1990Art meets Science and Spirituality in a changing EconomyMuseum Fodor, Amsterdam1990Lily Dujouri – Fortuyn/O’Brien – Shirazeh Houshiary – Anish KapoorKröller-Möller Museum, Otterlo1990New Works for New Spaces: Into the NinetiesWexner Center for the Arts, Colombus, Ohio1991GalerieGalerie Roger Pailhas, Parijs1991MarblepublicStedelijk Museum Amsterdam1992Have a nice day!Center for Contemporary Art, Ujazdowski Castle, Warsaw (solo)1992Moltiplici CultureConvento di St. Egidio, Rome1992Documenta IXNeue Galerie, Kassel1993EntreposageGalerie Roger Pailhas, Parijs (solo)1993Ladies in a BoatCave Canem, STROOM hcbk, Den Haag (solo)1993The Sublime VoidKoninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpen1993ReserveKoninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpen1994Casa e GiardinoMuseo d’Arte Contemporanea Luigi Pecci, Prato (solo)1995The ApartmentGalerie Rüdiger Schöttle, München (solo)1995The Music Box ProjectEquitable Gallery, New York1995PassantenStadhuis Spui, Den Haag1996The GardenerNoord Brabants Museum, ’s-Hertogenbosch (solo)1997Collection Spring 1997Bloom Gallery, Amsterdam (solo)1997Cityscape, Landscape, PeoplescapeGalerie Rüdiger Schöttle, München (solo)1998ViolettesGalerie l’Aquarium, Ecole des Beaux-arts, Valenciennes1998EtéGalerie du Dourven, Trédrez-Loquémeau (solo)1988London SongThe Showroom, Londen (solo)1999House & GardenWitte de With, Rotterdam (solo)1999Hause und GartenKunstverein, Hamburg (solo)2000Floating TimeBinnendieze, ‘s-Hertogenbosch2000Lust Warande/Pleasure GardenDe Oude Warande, Tilburg2002Fortuyn/O’BrienDiana Stigter Galerie, Amsterdam (solo)2002Per Saldo, collectie ABN-AMRONoord-Brabants Museum, s’Hertogenbosch2003Armour, the fortification of manFort Asperen, Acquoy (curated by Lidewij Edelkoort)2005Gebakken LandBerkel en Rodenrijs2006To the DayICA Philadelphia (solo)2007Mending DaysGalerie Diana Stigter, Amsterdam (solo)2007ContourMuseum Nusantara, Delft2010Wierdijk – hergebruikt landschapMichaëlskerk, Oosterland (solo)2011Het OnbevattelijkeDe Wolden2023We Made ItArti et Amicitiae, Amsterdam
Collecties
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Much Ado About Nothing (productie: Margiet de Moor), The Reflex Stedelijk Museum Amsterdam: 1 en 1 is 1 (Fortuyn/O’Brien), Abject (Fortuyn/O’Brien), Details Unknown (Fortuyn/O’Brien), Dolce far Niente (Fortuyn/O’Brien), Escargots (Fortuyn/O’Brien), The Living Room (Fortuyn/O’Brien) Van Abbemuseum: Venetian Blinds (Fortuyn/O’Brien), Melancholia (Fortuyn/O’Brien) Macba: Neighbours (Fortuyn/O’Brien), Le Kiosk et le Lac (Fortuyn/O’Brien) Museum Boijmans van Beuningen: Set (Fortuyn/O’Brien)
Externe links Website Irene Fortuyn Website KETTER&Co Artikel Mediakunst in Nederland
Categorie:Nederlands beeldend kunstenaar