thumb|De vlag van Oekraïne verwijst naar de akkers van het land. Foto: Oblast Cherson. thumb|Percentage van de bevolking dat werkte in de land- en bosbouw in 2008. De landbouw in Oekraïne is een van de belangrijkste economische sectoren van het land. Het gaat om 30-40 miljoen hectare landbouwgrond, net zo veel als Duitsland en Frankrijk samen. Het merendeel van deze grond bestaat uit zwarte aarde, een humusrijke grondsoort die zeer vruchtbaar is. Wintertarwe, zomergerst en maïs zijn de belangrijkste graangewassen en zonnebloemen en suikerbieten zijn de belangrijkste voor industriële verwerking geteelde gewassen. Het land is al lange tijd een van de grootste landbouwexporteurs ter wereld. Voor tarwe, suikerbieten, koolzaad, komkommer, rogge, gerst en walnoten behoorde het in 2020 tot de top 10 van landbouw-exporterende landen en voor aardappelen, boekweit, kool, mais, pompoen, wortelen en zonnebloemolie zelfs tot de top 5.FAOSTAT Voor West-Europa is Oekraïne een belangrijke (vee)voedselleverancier. De landbouw heeft in de 20e en 21e eeuw enkele keren te maken gehad met grote veranderingen. Met name de collectivisering van de landbouw in de jaren 1930 en de privatisering aan het eind van de 20ste eeuw hadden grote gevolgen. Ook de inval van Rusland in 2022 had grote invloed, omdat de productie in delen van land veel minder was.
Landgebruik Landbouwgrond beslaat 42 miljoen hectare, oftewel 70% van de totale oppervlakte van Oekraïne. (Ter vergelijking: in Nederland is dat circa 50%, in België (en Vlaanderen) circa 45%). 78,9% van de landbouwgrond bestaat uit akkerland en meerjarige aanplantingen, 13,0% uit weiden en 8,4% uit hooilanden. Het grootste aandeel akkerland bevindt zich in de Oekraïense regio's van de Pontisch-Kaspische Steppe (70–80%) en de Oost-Europese bossteppe. Weiden zijn voornamelijk geconcentreerd in de Karpaten, Polissia en de zuidoostelijke steppegebieden, terwijl hooilanden zich bevinden in de riviervalleien van de Centraal-Europese gemengde bossen en Oost-Europese bossteppegebieden.
Gewassen Granen domineren de Oekraïense akkerbouw. Boerenbedrijven gebruiken verschillende gewasrotatieschema's, soms met 2 soms met 4 of meer gewassen. Een voorbeeld van zo’n rotatieschema is braak, wintertarwe, wintertarwe, zonnebloemen, zomergerst en maïs. Braak wordt gebruikt om het vochtgehalte op peil te brengen. Soms wordt enige jaren achter elkaar eenzelfde gewas geteeld, met name luzerne.
Graansoorten thumb|Tarweveld in de oblast Rivne (2011) thumb|Maïsveld achter een koe op kruidenrijk grasland in de oblast Loehansk (2011) De belangrijkste gewassen in de landbouw zijn granen: winter- en zomertarwe, rogge, winter- en zomergerst, maïs, haver, boekweit, gierst en rijst. De graanteelt speelt een belangrijke rol in de Oekraïense landbouwsector en zorgt voor een stabiele aanvoer van brood en bakkerijproducten voor de bevolking, evenals grondstoffen voor industriële verwerking. De productie, verwerking en export van graan in Oekraïne levert aanzienlijke inkomsten op voor de staatskas en vormt een belangrijke bron van werkgelegenheid voor de bevolking van het land. Bovendien heeft de graanindustrie van het land een aanzienlijk ontwikkelingspotentieel, voornamelijk dankzij de beschikbaarheid van ruime landbouwgrond en voldoende geschoolde arbeidskrachten.
Vrijwel alle in Oekraïne verbouwde tarwe is wintertarwe. Na een terugloop van de tarweoogst in de jaren negentig nam de oogst daarna weer toe. Gerst vormt het belangrijkste voedergraan in Oekraïne waarvan meer dan 90 procent uit zomergerst bestaat. Maïs is het derde belangrijke voedergraan in Oekraïne. Meer dan de helft van de mais wordt gebruikt voor kuilvoer. Van de rest wordt het meeste gebruikt voor pluimvee- en varkensvoer. Winterrogge is een waardevol voedingsgewas. De belangrijkste teeltgebieden zijn Polissia en de westelijke bossteppe. Haver komt in dezelfde gebieden voor als rogge en dient als aanvullend voedergewas. Zonnebloem is het belangrijkste oliezaadgewas van Oekraïne en is al langere tijd het meest winstgevende gewas. Van oorsprong werden zonnebloemen niet meer dan eens in de zeven jaar op hetzelfde veld geteeld om zo schimmelziekten tegen te gaan en de bodemvruchtbaarheid op peil te houden. Later is de teelt intensiever geworden. In Oekraïne wordt een groot deel van het landbouwareaal gebruikt voor de teelt van boekweit. De grootste boekweitgewassen zijn geconcentreerd in Polissia en deels in het bossteppegebied. Gierst wordt voornamelijk verbouwd in de bossteppe- en steppegebieden. Rijst wordt als voedselgewas verbouwd op geïrrigeerde grond in de regio’s Mykolajiv en Cherson en op de Krim.
Aardappelen en suikerbieten Aardappelen zijn waardevolle, vitaminerijke voedingsmiddelen die dienen als grondstof voor de voedingsindustrie en als waardevol veevoer. Qua productie staan aardappelen op de tweede plaats, na graan, en worden ze gebruikt als voedingsmiddel, voor de industriële verwerking tot alcohol, zetmeel en melasse, en als veevoer. De belangrijkste teeltgebieden voor aardappelen zijn Polissia en de bossteppe van Oekraïne, evenals de buitenwijken van grote steden. De suikerbietenproductie en het -areaal daalden tussen 1994 en 2003 met de helft. Op percelen van particuliere huishoudens nam het areaal suikerbieten toe. De belangrijkste teeltgebieden voor suikerbieten zijn de bossteppe, de noordelijke steppe en Zuid-Polissia. thumb|Tomaten in een rieten mand tijdens de oogst in de oblast Vinnytsia (augustus 2022)
Groenten Volgens het rapport uit 2024 van het Centrum voor Voedsel- en Landgebruikonderzoek van de Kyiv School of Economics (KSE), produceerde Oekraïne in 2021 in totaal meer kool en komkommer dan elk van de negen grootste groenteproducerende EU-landen (Spanje, Polen, Nederland, Italië, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Roemenië en Portugal). Ook bij de andere drie belangrijkste groentegewassen – tomaten, uien en wortelen (winterpeen) – lagen de Oekraïense productievolumes in 2021 boven de mediaanwaarden van deze negen grootste EU-producentenlanden.
Niettemin hadden de grootste EU-producenten een hogere opbrengst per hectare (en dus een hogere productiviteit/efficiëntie) voor alle vijf de groentesoorten, met uitzondering van kool (waarvoor de Oekraïense opbrengsten per hectare vrijwel gelijk waren aan die van Italië). Het verschil in opbrengst is het grootst bij tomaten en komkommers, wat wellicht te verklaren is door het feit dat in Oekraïne een veel groter percentage van deze gewassen als vollegrondsgroente wordt geteeld in plaats van in beschermde kassen of polytunnels, zoals gebruikelijk is in de grootste producerende landen van de EU, zoals Nederland.
Wijn en fruit thumb|Merlot-wijngaard in de oblast Odesa
Wijnbouw in Oekraïne is er vooral in het zuiden van het land. De meeste wijngaarden in Oekraïne liggen daar in de buurt van de Zwarte Zeekust in Bessarabië, de oblasten Odesa en Cherson en op de Krim. Verder is er wijnbouw in het westen van het land in de Oblast Transkarpatië, maar ook oostelijker in de oblast Dnipropetrovsk, dat meer in het midden van het land ligt. Voorts is er nog enige wijnbouw helemaal in het noorden, in de oblasten Tsjernihiv en Kyiv.
De watermeloen is het symbool van de oblast Cherson in Oekraïne. Meer dan 50% van de watermeloenen in Oekraïne wordt in oblast Cherson geteeld en stroomopwaarts naar Kyiv vervoerd.
Veehouderij thumb|, gefotografeerd in de bossen ten zuiden van Mykolajiv in 2010 neemt de rol in van een soort ‘verwerkende’ industrie die landbouwproducten omzet in levensmiddelen en technische grondstoffen. De veeteelt is goed voor meer dan 38% van de bruto landbouwproductie. De belangrijkste takken zijn de rundveehouderij, de varkenshouderij, de schapenhouderij en de pluimveehouderij. De veeteelt omvat ook aquacultuur, bijenhouderok en zijdeproductie. In het algemeen zijn de doelstellingen van de veehouderij het produceren van hoogwaardige voedingsmiddelen en waardevolle grondstoffen voor de voedingsmiddelenindustrie en de lichte industrie. Het productieproces in de veeteelt is in toenemende mate gemechaniseerd en draagt bij aan de overgang van de sector naar een industriële basis.
De productie van bepaalde soorten dierlijke producten:Nationaal Comité voor de Statistiek. Productie van de belangrijkste soorten veeteeltproducten Alle soorten vlees 1991 — 4,1 miljoen ton 1997 — 1,9 miljoen ton 2001 — 2,3 miljoen ton 2007 — 2,8 miljoen ton 2012 — 3,1 miljoen ton
Melk 1991 — 22,7 miljoen ton 1997 — 13,7 miljoen ton 2001 — 13,4 miljoen ton 2007 — 12,3 miljoen ton 2012 — 11,4 miljoen ton
Geschiedenis De geografie heeft van oudsher invloed gehad op de economie van de Oekraïense landen. Dankzij de rijke, vruchtbare bodems (zoals de zwarte aarde-gebieden) werd het gebied een "graanschuur": voor het oude Griekenland, evenals voor het vroegmoderne Europa, later de Sovjet-Unie en opnieuw Europa in de 21e eeuw.
Prehistorische landbouw
Het oudste bewijs van grootschalige landbouw op het huidige grondgebied van Oekraïne (alsmede Moldavië en Roemenië) stamt uit de Cucuteni–Trypilliacultuur (afgekort CT), een neolithische–chalcolithische archeologische cultuur (circa 5050 tot 2950 v.Chr.). Er heerst nog steeds veel onzekerheid en onenigheid onder wetenschappers over deze CT-groep, zoals vragen over de relatieve omvang van deze nederzettingen. De gangbare opvatting is dat hier mogelijk duizenden mensen hebben gewoond, waarbij maximalisten spreken van tienduizenden en minimalisten slechts van kleine dorpjes. Er is ook onduidelijkheid of deze nederzettingen permanent of seizoensgebonden waren en over hun mate van verstedelijking versus hun agrarische karakter.
Landbouw in de Oudheid Tijdens de Griekse kolonisatie verschenen er Griekse kolonies (apoikia) op de Krim, zoals Chersonesos, of elders langs de noordkust van de Zwarte Zee, zoals Pontisch Olbia en het Bosporuskoninkrijk. Zij waren netto-exporteurs van graan en in mindere mate van wijn. In tegenstelling tot het zuiden van het Griekse vasteland (de Peloponnesos) en Attica) werden er aan de noordelijke kust van de Zwarte Zee geen olijfbomen verbouwd. Rond 550 v.Chr., ruim een eeuw voor de traditionele stichtingsdatum van Chersonesos in 422/1 v.Chr., moet het volk van de Tauri al handel hebben gedreven met de Griekse wereld, gezien de vondst van "Ionisch aardewerk, enkele zeldzame fragmenten van Boeotisch zwartfigurig aardewerk en Chiotische amforen" in de oudste lagen in de jaren 1990. Na 350 v.Chr. vond in Chersonesos een grootschalige uitbreiding en transformatie van de landbouw plaats, gericht op wijnbouw op de Krim. Paleobotaniste Zosia Janoesjevitsj en haar collega’s toonden in 1985 aan dat bij de wijnproductie in het oude Chersonesos gebruik werd gemaakt van een gedomesticeerde variant van de wilde druif Vitis vinifera sylvestris. Eerdere studies van Janoesjevitsj en Nikolajenko (1979) toonden aan dat het schiereiland Tarchankoet in het westen van de Krim eveneens zeer geschikt was voor de teelt van tarwe en dat Chersonesos dominant was in de graanhandel met nederzettingen in het westen van de Krim, zoals Belyaus, Kalos Limen en Velykyj Kastel'.
Landbouw in het Kyivse Rijk (circa 880–1240)
De belangrijkste graangewassen in het Kyivse Rijk waren rogge in het noorden en gierst in het zuiden, aangevuld met gerst, tarwe, boekweit en haver. Er werden ook erwten, linzen, vlas en hennep verbouwd.