thumb| thumb|Station Canary Wharf thumb|Station Abbey Wood De Elizabeth line is een voorstadspoorweg voor stadsgewestelijk vervoer in en rond de Britse hoofdstad Londen, die is genoemd naar koningin Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk.Crossrail to become Elizabeth line in honour of Her Majesty the Queen, persbericht op crossrail.co.uk, 23 feb 2016. Gearchiveerd op 29 december 2022. De lijn is de oost-westverbinding van het Crossrail-project en werd in 2022-2023 in fasen geopend. De exploitatie is in handen van Transport for London (TfL).
Achtergrond Het doel waarmee de lijn werd aangelegd was tweeledig: een doorgaande verbinding tot stand te brengen tussen het spoorwegnet ten oosten van Londen, dat grotendeels eindigt in het station London Liverpool Street, en het net aan de westkant dat eindigt in station Paddington, waardoor tijdrovend overstappen zou worden vermeden en rechtstreekse verbindingen konden ontstaan met bestemmingen in het centrale deel van Londen; een betere spreiding te bewerkstelligen tussen de reizigersstromen binnen dat centrale deel, waar bijvoorbeeld de Central Line van het metronet al vele jaren overbelast was.
De Crossrail Act 2008, de wet waarin de aanleg en constructie van de lijn is goedgekeurd, werd van kracht op 23 juli 2008. In december 2008 volgde de Crossrail Sponsors Agreement, waarin de geldgevers uit het bedrijfsleven hun bijdragen vastlegden aan het project waarvan de kosten op dat moment werden begroot op 15,9 miljard pond. Aanvullende bijdragen dienden te komen van instanties als Network Rail, de British Airport Authority (BAA) en de City of London.
Het hart van de Elizabeth line is de tussen 2009 en 2021 aangelegde Crossrail-tunnel onder de binnenstad tussen Whitechapel en Paddington. Op station Farringdon is een overstapmogelijkheid op de Thameslink, de noord-zuidverbinding van de (voorstads)treinen in Londen en daarmee de tegenhanger van de Elizabeth line. Ten oosten van Whitechapel zijn twee takken: de noordelijke tak komt vlak ten westen van Stratford bovengronds en volgt daarna de uit de 19e eeuw daterende spoorlijn naar Shenfield; de zuidelijke tak is tussen 2009 en 2021 gebouwd en loopt naar Abbey Wood. Deze tak kruist de Theems en op Abbey Wood kan (ook) overgestapt worden op de treinen die ten zuiden van die rivier rijden met behulp van een ander stroomsysteem (derde rail). Ten westen van Paddington komt de lijn bovengronds bij Royal Oak en volgt daarna de Great Western Main Line naar Reading. Onderweg is bij Hayes & Harlington een aftakking naar Heathrow.
Reizigersdienst Vooruitlopend op de opening begon een deel van de diensten op het bovengrondse deel enkele jaren eerder onder de naam TfL Rail: In het oosten reed TfL Rail sinds 31 mei 2015 tussen Shenfield en Liverpool Street bovengronds. In het westen werden op 20 mei 2018 de diensten tussen Paddington en Heathrow overgenomen van Heathrow Express. Op 15 december 2019 begon TfL Rail ook met de diensten naar Reading en sinds 9 mei 2020 werd ook Terminal 5 van Heathrow door TfL Rail aangedaan.
De proefritten door de tunnel onder de binnenstad begonnen in de laatste week van november 2021 en namen bijna een half jaar in beslag. De 96-jarige koningin Elizabeth II bracht op 17 mei 2022, een week voor de geplande ingebruikstelling, een onaangekondigd bezoek aan station Paddington. Daar onthulde zij een plaquette, waarmee de lijn officieel geopend was.'Elizabeth line: Queen makes surprise visit to Paddington Station', op bbc.com, 17 mei 2022. Gearchiveerd op 2 februari 2023. Op 24 mei 2022 startte de reizigersdienst door de tunnel met 12 ritten per uur tussen Paddington en Abbey Wood, echter niet op zondag en niet later dan 22:00u.'Elizabeth Line to open on 24 May 2022', persbericht op crossrail.co.uk, 4 mei 2022. Gearchiveerd op 29 december 2022.
Op 6 november 2022 werd de tunnel tussen Whitechapel en Stratford geopend, waarna rechtstreekse diensten tussen Paddington en Shenfield gingen rijden. De diensten van/naar Shenfield eindigen/beginnen in Paddington terwijl de andere naar het westen doorrijden, zonder dat op Paddington een overstap nodig is. Zodoende steeg de frequentie in het centrale deel van de tunnel tot 24 ritten per uur. Ook werd op diezelfde 6 november de zondagsdienstregeling ingevoerd. In mei 2023 werd volgens plan een dienstregeling ingevoerd met doorgaande diensten tussen de westelijke en oostelijke eindpunten.Elizabeth Line, Londen's Newest Railway Crossrail, Transport for London, Department for Transport, Mayor of London, Londen, 2022 blz. 5-6
Overzicht 1000px
Stations De sorteerwaarde van de foto's is de ligging aan de lijn van west naar oost. Zijtakken Hoofdlijn Overstappunt Foto * Type Geopend Ligging Opmerkingen Reading 25px Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Twyford 25px Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Maidenhead 25px Talud TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Taplow Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Burnham Talud TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Slough 25px Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Langley Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Iver Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 West Drayton Maaiveld TfL Rail sinds 15 december 2019Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Heathrow T5 ↑↓ Ondiep gelegen zuilenstation TfL Rail sinds 9 mei 2020Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Heathrow Central ↑↓ Dubbelgewelfdstation TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Heathrow T4 ↑↓ Dubbelgewelfdstation TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Hayes & Harlington Hayes & Harlington 25pxMaaiveld TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Southall Maaiveld TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Hanwell Talud TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 West Ealing 25pxMaaiveld TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Ealing Broadway 25px 25px|link=District Line 25px|link=Central Line Uitgraving TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Acton Main Line Maaiveld TfL Rail sinds 20 mei 2018Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Old Oak Common Maaiveld Bouw gestart in 2021, toekomstig overstappunt op High Speed 2. Paddington25px 25px|link=Bakerloo Line 25px|link=Hammersmith & City Line 25px|link=Circle Line (Londen) 25px|link=District Line Ondiep gelegen zuilenstation TfL Rail sinds 20 mei 2018 bovengrondsElizabeth line sinds 24 mei 2022 Bond Street 25px|link=Jubilee Line 25px|link=Central Line Dubbelgewelfdstation Elizabeth line sinds 24 oktober 2022 Tottenham Court Road 25px|link=Northern Line (Londen) 25px|link=Central Line Dubbelgewelfdstation Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Farringdon25px 25px|link=Metropolitan Line 25px|link=Hammersmith & City Line 25px|link=Circle Line (Londen)Dubbelgewelfdstation Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Liverpool Street25px 25px|link=Metropolitan Line 25px|link=Hammersmith & City Line 25px|link=Circle Line (Londen) 25px|link=Central Line 25px|link=Northern Line (Londen)Pylonenstation TfL Rail sinds 31 mei 2015 bovengrondsElizabeth line sinds 24 mei 2022 Whitechapel Whitechapel 25px|link=District Line 25px|link=Hammersmith & City LineDubbelgewelfdstationElizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Stratford 25px 25px|link=Docklands Light Railway 25px|link=Jubilee Line 25px|link=Central LineTalud TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Maryland Uitgraving TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Forest Gate Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Manor Park Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Ilford Uitgraving TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Seven Kings Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Goodmayes Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Chadwell Heath Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Romford 25px Talud TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Gidea Park Uitgraving TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Harold Wood Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 ↑↓ Brentwood Maaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022↑↓ Shenfield 25pxMaaiveld TfL Rail sinds 31 mei 2015Elizabeth line sinds 24 mei 2022 Canary Wharf 25px|link=Jubilee Line 25px|link=Docklands Light Railway 25pxOndiep gelegen zuilenstation Custom House 25px|link=Docklands Light RailwayMaaiveldElizabeth line sinds 24 mei 2022 Woolwich25px 25px|link=Docklands Light Railway 25pxOndiep gelegen zuilenstation Abbey Wood25pxMaaiveldElizabeth line sinds 24 mei 2022
Depot Het depot van de lijn ligt bij Old Oak Common, waar ook een station gepland is voor overstappers tussen de Elizabeth line en de rond 2030 te openen High Speed 2, de hogesnelheidslijn richting Birmingham en Manchester.
Categorie:Voorstadstrein Categorie:Openbaar vervoer in het Verenigd Koninkrijk Categorie:Verkeer en vervoer in Londen