De veiligheidsconferentie van München (Engels: - Duits: ) is een jaarlijkse conferentie over internationaal veiligheidsbeleid die sinds 1963 wordt gehouden in München, in de Duitse deelstaat Beieren. Vroegere benamingen zijn Wehrkundetagung en Münchner Konferenz für Sicherheitspolitik. Het is 's werelds grootste bijeenkomst in zijn soort.
De Veiligheidsconferentie van München is het belangrijkste onafhankelijke forum geworden voor de uitwisseling van standpunten door besluitvormers van het internationale veiligheidsbeleid. Elk jaar brengt ze ongeveer 350 senior figuren uit meer dan 70 landen over de hele wereld samen, die een intensief debat aangaan over huidige en toekomstige veiligheidsuitdagingen. De lijst van aanwezigen omvat staatshoofden, regeringsleiders, leden van niet-gouvernmentale en internationale organisaties, ministers, parlementsleden, hooggeplaatste vertegenwoordigers van de strijdkrachten, de wetenschap, het maatschappelijk middenveld, evenals het bedrijfsleven en de media.
De conferentie wordt jaarlijks in februari gehouden. De vaste locatie is het Hotel Bayerischer Hof. De organistator is de stichting Stiftung Münchner Sicherheitskonferenz gGmbH. miniatuur|none|Hotel Bayerischer Hof, München
Geschiedenis miniatuur| Oprichter Ewald-Heinrich von Kleist-Schmenzin De conferentie komt voort uit de Internationale Wehrkundebegegnung / Münchner Wehrkundetagung die in 1963 werd opgericht door Ewald-Heinrich von Kleist-Schmenzin. De verzetsstrijder uit de Stauffenbergkring pleitte na de Tweede Wereldoorlog voor het voorkomen van nieuwe, soortgelijke militaire conflicten en bracht om die reden leiders en deskundigen op het gebied van veiligheidsbeleid samen. De eerste bijeenkomst was beperkt tot ongeveer 60 deelnemers; onder hen waren Helmut Schmidt en Henry Kissinger.
Von Kleist leidde de bijeenkomsten tot 1998; zijn opvolger, die de bijeenkomsten leidde van 1998 tot 2008, was politicus en zaakvoerder Horst Teltschik (CDU). Onder leiding van Teltschik werd in 1999 de Veiligheidsconferentie geopend voor politieke, militaire en zakelijke leiders uit Centraal- en Oost-Europa, evenals uit India, Japan en de Volksrepubliek China.
Van 2008 tot en met 2022 werd de conferentie geleid door voormalig diplomaat Wolfgang Ischinger. Ischinger richtte in 2011 de non-profitorganisatie Stiftung Münchner Sicherheitskonferenz gGmbH op.
In 2018 werd het bedrijf ondergebracht in de MSC Foundation, met schenkingen van de Duitse regering en andere grote donoren. De financiering steeg van minder dan 1 miljoen euro aan overheidsfinanciering in 2008 tot ongeveer 10 miljoen euro aan voornamelijk bedrijfsfinanciering in 2022. In februari 2022 werd het voorzitterschap van de conferentie overgenomen door Christoph Heusgen, voormalig ambassdeur van Duitsland bij de VN en adviseur voor buitenlandbeleid van de Duitse bondeskanslier Angela Merkel. Na de conferentie in februari 2025 werd Heusgen als voorzitter opgevolgd door Jens Stoltenberg. Stoltenberg laat de functie echter rusten zolang hij minister van Financiën van Noorwegen is. Tot die tijd is Wolfgang Ischinger overeenkomstig de statuten van de Stichting Münchener Sicherheitskonferenz voorzitter van de MSC.
De veiligheidsconferentie van München werd twee keer geannuleerd, in 1991 vanwege de Eerste Golfoorlog en in 1997 als gevolg van de pensionering van Kleist-Schmenzin. In 2021 vond de conferentie vanwege de COVID-19-pandemie in aangepaste, virtuele vorm plaats.
De 62e veiligheidsconferentie van München 2026 vindt plaats van 13 tot 15 februari 2026.
Doel Op de veiligheidsconferentie, met als thema Vrede door Dialoog, worden vooraanstaande politici, diplomaten, militairen, activisten en veiligheidsexperts uit de lidstaten van de NAVO en de Europese Unie, maar ook uit andere landen zoals China, India, Iran, Japan en Rusland uitgenodigd om de huidige kwesties in het veiligheids- en defensiebeleid te bespreken.
De bedoeling van de conferentie is om de belangrijkste actuele veiligheidskwesties aan de orde te stellen en om de belangrijkste veiligheidsuitdagingen in het heden en de toekomst te bespreken en te analyseren. Een centraal punt van de conferentie is de discussie en de uitwisseling van standpunten over de ontwikkeling van de trans-Atlantische betrekkingen en de Europese en mondiale veiligheid in de 21e eeuw.
De conferentie is een privaat evenement en dus geen officieel overheidsevenement. Het wordt uitsluitend gebruikt voor discussie; een machtiging voor bindende intergouvernementele besluiten bestaat niet. Verder is er – in tegenstelling tot de gebruikelijke conventies – geen gemeenschappelijk slotcommuniqué. De bijeenkomst op hoog niveau wordt ook gebruikt voor discrete achtergronddiscussies tussen de deelnemers. Bij uitzondering worden ermondiale politieke besluiten gepresenteerd, zoals bij de uitwisseling van bekrachtigingsinstrumenten voor de New START-ontwapeningsovereenkomst tussen de Verenigde Staten en Rusland, die werd gehouden aan het einde van de veiligheidsconferentie in 2011.
Conferenties Conferentie 2003 Op de 39e veiligheidsconferentie in 2003 twijfelde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, aan de redenering van de Amerikaanse regering voor een oorlog tegen Irak met de woorden: 'Neem me niet kwalijk, ik ben niet overtuigd'.
Conferentie 2007 thumb|Poetin houdt toespraak in München, 10 februari 2007
Tijdens de veiligheidsconferentie van München op 10 februari 2007 hield de Russische president, Vladimir Poetin, een toespraak. De speech bracht belangrijke punten tot uitdrukking van de toekomstige politiek van Rusland, gedreven door Poetin. Poetin bekritiseerde wat hij de 'monopolistische dominantie' van de Verenigde Staten in mondiale betrekkingen noemde, en het 'bijna ongebreidelde hypergebruik van geweld in internationale betrekkingen'. Poetins toespraak werd, vooral in Rusland, bekend als de toespraak in München. Hij zei dat het resultaat van een dergelijke dominantie was dat niemand zich veilig voelde, 'omdat niemand kan voelen dat het internationale recht als een stenen muur is die hen zal beschermen. Natuurlijk stimuleert zo'n beleid een wapenwedloop'.
Poetin citeerde een toespraak uit 1990 van Manfred Wörner om zijn standpunt te ondersteunen dat de NAVO beloofde niet uit te breiden naar nieuwe landen in Oost-Europa: 'Worner zei destijds: "het feit dat we bereid zijn geen NAVO-leger buiten Duits grondgebied te plaatsen, geeft de Sovjet-Unie een stevige veiligheidsgarantie." Waar zijn deze garanties?'
Poetin verzette zich publiekelijk tegen plannen voor het Amerikaanse raketschild in Europa, en presenteerde de Amerikaanse president, George W. Bush, op 7 juni 2007 een tegenvoorstel dat werd afgewezen. Rusland schortte op 11 december 2007 zijn deelname aan het Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa op, omdat er zeven jaren waren verstreken en er slechts vier staten waren die het document hadden geratificeerd, waaronder de Russische Federatie.
Reactie In een reactie noemde NAVO-secretaris Jaap de Hoop Scheffer het 'teleurstellend en niet behulpzaam'. De maanden na de toespraak in München werden gekenmerkt door spanningen en een golf van retoriek aan beide kanten van de Atlantische Oceaan, hoewel zowel Russische als Amerikaanse functionarissen het idee van een nieuwe Koude Oorlog ontkenden.
The Polish Institute of International Affairs (PISM) beschreef Poetins citaat uit de toespraak van Manfred Wörner als een gebrek aan de juiste context, en verklaarde dat de toespraak van Wörner 'in feite alleen betrekking had op het niet inzetten van NAVO-troepen op Oost-Duits grondgebied na de hereniging [met West-Duitsland]'. Verder dateerde het citaat van Wörner uit 1990, terwijl Poetin in zijn speech zei dat deze 'garanties' waren gegeven na de ontbinding van het Warschaupact in 1991.
Follow-ups Poetin hield later andere toespraken die het vervolg op de toespraak in München werden genoemd, waaronder:
De 2013 Valdai-toespraak van Vladimir Poetin in Sotsji op 19 september 2013 De toespraak op de Krim van Vladimir Poetin voor de Federale Vergadering van Rusland op 18 maart 2014 De Valdai-toespraak van Vladimir Poetin 2014 in Sotsji op 24 oktober 2014 Toespraak van de Algemene Vergadering van de VN in New York, 28 september 2015: 'Ik word dringend verzocht degenen die deze situatie hebben veroorzaakt te vragen: realiseer je je nu tenminste wat je hebt gedaan?'
Conferentie 2009 miniatuur| Voorzitter 2009–2022 Wolfgang Ischinger tijdens de Veiligheidsconferentie van München. Van 6 tot 8 februari 2009 werd de 45e veiligheidsconferentie van München bijgewoond door meer dan 50 ministers en meer dan 12 staats- en regeringsleiders van over de hele wereld, waaronder de Amerikaanse vice-president Joe Biden, de Franse president Nicolas Sarkozy, de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Poolse premier Donald Tusk en de Afghaanse president Hamid Karzai.
In 2009 huldigde de veiligheidsconferentie van München (MSC) de Ewald von Kleist Award in. De nieuwe prijs belichtte het politieke leven en werk van MSC oprichter, Ewald-Heinrich von Kleist-Schmenzin. De prijs wordt uitgereikt aan prominente personen die een buitengewone bijdrage hebben geleverd aan vrede en conflictoplossing. De winnaars van de Ewald von Kleist Award waren in 2009 Dr. Henry Kissinger en in 2010 Javier Solana de Madariaga. Eveneens in 2009 startte de MSC een nieuw evenementformat, genaamd MSC Core Group Meeting. Dit nieuwe en kleinschalige evenement werd geïntroduceerd naast de jaarlijkse hoofdbijeenkomst in München. Het idee was om een aantal vooraanstaande en hooggeplaatste deelnemers uit te nodigen in wisselende hoofdsteden en hun de kans te geven om in vertrouwen actuele kwesties van het internationale veiligheidsbeleid te bespreken en duurzame oplossingen te ontwikkelen. De bijeenkomsten vonden plaats in Washington DC (2009), Moskou (2010) en in Peking (2011).
Conferentie 2011 De 47e veiligheidsconferentie van München vond plaats van 4 tot 6 februari 2011 en bracht opnieuw besluitvormers van het hoogste niveau van over de hele wereld bijeen, waaronder VN-secretaris-generaal Ban Ki Moon, de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Britse premier David Cameron De Amerikaanse secretaris van staat, Hillary Clinton en de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, terwijl Wit-Rusland werd uitgesloten van de kring van aanwezigen vanwege de mensenrechtensituatie in het land.miniatuur| De Oekraïense president Viktor Janoekovytsj ontmoet Hillary Clinton op de 48e veiligheidsconferentie van München in 2012In 2011 markeerden twee bijzondere kenmerken de groeiende rol van de Veiligheidsconferentie van München als middelpunt van het internationale veiligheidsbeleid: de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, Catherine Ashton, riep op voor het Kwartet over het Midden-Oosten, bestaande uit de EU, Rusland, de Verenigde Staten en de VN, om bijeen te komen in het kader van de veiligheidsconferentie van München in 2011; en tijdens een ceremonie in de zijlijn van de conferentie trad het New START-verdrag (Strategic Arms Reduction Treaty) in werking toen de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, de akten van ratificatie uitwisselden.
Conferentie 2012 miniatuur| 48e veiligheidsconferentie München 2012: Van links - Mario Monti, Josef Ackermann, Robert Zoellick, Peer Steinbrück, George Soros De 48e veiligheidsconferentie van München vond plaats van 2 tot 5 februari 2012.
Conferentie 2013 De 49e veiligheidsconferentie van München vond plaats van 1 tot 3 februari 2013. De conferentie richtte zich op de Europese staatsschuldencrisis, trans-Atlantische betrekkingen, de crisisregio's Mali en het Midden-Oosten, evenals energiezekerheid en cyberterrorisme.
Conferentie 2014