De Adriaen Brouwer Bierfeesten (afgekort AB Bierfeesten of Bierfeesten) is een volksfeest in de stad Oudenaarde. Het vindt jaarlijks plaats op het laatste weekeinde van juni, van vrijdag tot maandag. Tijdens de AB Bierfeesten worden in het centrum van Oudenaarde gratis activiteiten en concerten georganiseerd, een mix van muziek, cultuur, sfeer, animatie en streekproducten. Het feest gaat gepaard met een kinderfestival en een braderie.
Naam Het doel van de AB Bierfeesten was onder andere om het streekbier terug te promoten en hierbij aanknopingspunten te maken met de stadsgeschiedenis. De feesten zijn vernoemd naar de kunstschilder Adriaen Brouwer, die in 1605 geboren is in Oudenaarde en bekend is voor zijn kroegtaferelen. Tevens verwijst ‘Brouwer’ naar de vele brouwerijen die de stad rijk was: Liefmans, Felix, Roman, Pétre-Devos, Smisje e.a.
Ontstaan Voor het ontstaan van de AB Bierfeesten vierden de vier dekenijen van de marktbuurt (Oostkant, Zuidkant, Westkant en Kleine Markt) jaarlijks het Sint-Pietersfeest op 29 juni. Het was een klein feest waarop de buurt verzamelde rond het Sint-Pietersvuur en de kinderen dansten met papieren hoeden.
Oudenaarde kende in het begin van de jaren 50 een bevolkingsgroei. De traditie bestond al jaren om nieuwe buren ‘in te branden’ op café met spijs en drank, maar het aantal werd zo groot dat de dekens Arthuur De Clerq (Oostkant), Leon Van De Velde (Oostkant), Romain Libert (Zuidkant), A. Van Nieuwenhuyse (Westkant) en Mr. Viaene (Kleine Markt) beslisten om alle nieuwelingen samen in te branden op Sint-Pietersdag.
De dekens richtten daarop in 1954 het feestcomité ‘De Drie Musketiers’ op. Zij klopten aan bij lokale brouwerijen om bier voor het inbrandingsfeest. De brouwerijen Liefmans, Pétre-Devos en Roman gingen in op deze vraag. De respons van de brouwerijen was zo groot, dat men in overleg met het stadsbestuur besliste om een volksfeest in te richten waarop niet alleen de bewoners van de markt, maar ook de inwoners van de andere buurten en deelgemeenten uitgenodigd waren. Dit volksfeest werd het ‘Adriaen Brouwerfeest’ en ging voor het eerst door op 29 juni 1954. Alle aanwezigen kregen gratis bruin bier. De enige voorwaarde was dat men een eigen bierpot met een oor meenam.
Het feest had zo’n succes dat het feestcomité en de stad beslisten om het Adriaen Brouwerfeest het jaar erop te organiseren. Vanaf dit jaar werd het eerst echt benoemd als de ‘Adriaen Brouwer Bierfeesten’, in referentie naar het bruine bier. Er werd een stoet georganiseerd, een drinklied geschreven en de brouwerijen Felix (nu: Clarysse) en De Bisschop leverden dit jaar bier. In de daaropvolgende jaren werd de markt aangekleed met een podium, vlaggen en lichten. Er werden bierkelders geopend en er werd reclame gevoerd met plakbrieven, bierviltjes, bierpotten en ‘Adriaen Brouwerhoedjes’. Het buurtfeest werd door al deze uitbreidingen een stadsfeest.
Driedaags feest De Bierfeesten begonnen als een eendaags feest op 29 juni 1954. Later zouden ze doorgaan op de laatste zaterdag van de maand juni. Vanaf 1959 werden de Bierfeesten een dag uitgebreid met de ‘Naerfeeste’ op zondag. Op deze dag traden muziekkorpsen op aan de kiosk op het marktplein. In 1974 werd er een derde dag toegevoegd op maandag, met muziek en activiteiten voor de derde leeftijd. In 1977 werd kortstondig de vrijdag toegevoegd als startdag van de AB Bierfeesten, tot er in 1979 terug beslist werd om de feesten drie dagen te laten doorgaan, van vrijdag tot zondag. Tot op heden is dit nog steeds het geval.
Organisatie Bierfeestcomité In de beginjaren van de AB Bierfeesten werd het ‘Adriaen Brouwer Bierfeestcomité’ (afgekort ‘Bierfeestcomité’) opgericht om de organisatie van de Bierfeesten in goede banen te leiden. In dit comité zetelden meerdere leden: De Schepen voor Feestelijkheden, hij had beslissingsrecht over welke voorstellen uitgewerkt mochten worden De Voorzitter, hij delegeerde de taken en coördineerde de activiteiten. Over de jaren heen kende het comité 3 voorzitters: André Martien, Florent Van Ommeslaeghe en Jan Broekaert De Secretaris, hij stond in voor het beheer van de financiën alsook alle administratie, waaronder het afsluiten van contracten voor de concerten De Afgevaardigden van de drie brouwerijen (Liefmans, Felix en Roman), zij stonden in voor de levering van het bruine bier en mochten ook voorstellen doen voor het programma Overige leden, zij stonden in voor het programma, de publiciteit en het materiaal
Dit Bierfeestcomité werkte samen met o.a. de brouwersgilden en de Centrumtappers (de cafébazen van het centrum). Vanaf 1987 kwam er een samenwerking met de Stedelijke Jeugdraad. Zij verzorgden dat jaar het programma op zondag.
vzw Leven in de Brouwerij Eind jaren 90 kenden de AB Bierfeesten een daling in populariteit en bracht het feest niet veel meer op. Stad Oudenaarde weigerde grote financiële steun aan het Bierfeestcomité en besliste om het heft in handen te nemen in 2001. De stad richtte de vzw ‘Leven in de Brouwerij’ op om de feesten te organiseren. De Schepen voor Feestelijkheden werd de voorzitter en enkele vertegenwoordigers van het originele Bierfeestcomité werden lid. Daarnaast behoorden sommige personeelsleden en andere afgevaardigden van de stad, vertegenwoordigers van jeugdverenigingen en tal van anderen tot de leden van deze vzw. Tegenwoordig ligt de organisatie van de AB Bierfeesten nog in handen van Stad Oudenaarde, met de hulp van organisatiebureau Pete's Promotions en een sponsorlijst.
Tradities Stoet miniatuur|Reus van Adriaen Brouwer in de stoet (2018)
Vanaf de tweede editie in 1955 werd tijdens de AB Bierfeesten een stoet georganiseerd. In dat jaar prijkten de historische figuren van de stad, Keizer Karel, Margaretha van Parma en Adriaen Brouwer als hoofdrolspelers van de stoet. Het jaar daarop breidde de stoet uit. In ere van de restauratie van de Koninklijke fontein op het marktplein, liepen naast de voorgenoemde figuren nu Lodewijk XIV en Claude Tallon mee, gevolgd door enkele blazoendragers, vlaggendragers, magistraten en twee jongens die het wapenschild van de stad Oudenaarde droegen. Daarna volgde de toespraak van Adriaen Brouwer en een opening door ‘De Lekkers’, een kleine Oudenaardse vereniging die de AB Bierfeesten nog vele jaren zou inleiden.
In 1958 werd de stoet verder uitgebreid en werd er ingespeeld op de geschiedenis van de stad Oudenaarde door de vertegenwoordiging van de verschillende ambachten waarvoor de stad bekend stond in de middeleeuwen: tapijtwevers, kunstsmeden, kunstschilders, schrijnwerkers, lakenwevers, kleermakers, blauwwevers, lakengereders, brouwers, kuipers en herbergiers. Keizer Karel kreeg extra gevolg van trommelaars, narren, hovelingen, hofdamens, beulsknechten en jagersknechten. De stoet werd muzikaal begeleid door het muziekkorps van de Oudenaardse Brandweer.
In 1981 verscheen Adriaen Brouwer voor het eerst als reus. Vandaag (2022) maakt hij nog deel uit van de stoet.
Het Adriaen Brouwerspel Al sinds de eerste editie van de AB Bierfeesten in 1954 is Adriaen Brouwer aanwezig als hoofdpersonage. Vanaf 1955 sprak hij het volk toe in het Oudenaards dialect. Deze werd altijd afgesloten met “Santé!”, waarop alle toeschouwers dit terug scandeerden en een gratis glas ‘Oudenaards bruin’ (later:Adriaen Brouwer) kregen ingeschonken. Het Bierfeestcomité wou meer aandacht vestigen op de geschiedenis van de kunstschilder en besliste om de toespraak in de editie van 1959 uit te breiden naar het Adriaen Brouwerspel.
Het Adriaen Brouwerspel (afgekort ‘Brouwerspel’) was een toneelspel met Adriaen Brouwer in de hoofdrol. De tekst beschreef ‘De vijf zintuigen’, naar de vijf gelijknamige werken van de kunstschilder. De tekst werd geschreven door Emiel Van Ommeslaeghe en de regie werd verzorgd door M. De Mets. Het spel begon met Brouwer die zich oprichtte vanuit het stro waarop hij stierf. Rond hem stonden vrienden te treuren. Brouwer herkende zijn twee vrienden Marieke de dienster en Jan de kroegbaas. Hij dronk samen met hen een beker bier. Brouwer vertelde over zijn leven en hoe hij ertoe kwam ‘De vijf zintuigen’ te schilderen.
In 1961 werd het Brouwerspel uitgebreid. Naast Adriaen Brouwer, Jan en Marieke kregen Hanske de Krijger, Keizer Karel en Margaretha van Parma een rol. De vijf zintuigen werden als aparte tafereeltjes behandeld en werden vertolkt door de toneelverenigingen. De regie werd waargenomen door M. De Depoortere en het spel werd opgenomen op band met de medewerking van Radio Gent en de Oudenaardse film- en fotoclub Adriaen Brauwer.
In 1963 werd het Brouwerspel tijdelijk vervangen door het ‘Adriaen Brouwer wagenspel’ op het midden van het marktplein. Brouwer werd omringd door trommelaars, vendelzwaaiers en fakkeldragers.
In 1966 kwam het Adriaen Brouwerspel terug in zijn originele format, om in 1969 in een herziene versie te worden opgevoerd. Florent van Ommeslaeghe schreef een nieuwe proloog en herwerkte het ontstaan van de vijf zintuigen. Eind jaren 60 verdween het Brouwerspel naar de achtergrond door de komst van andere shows en attracties. De teksten werden ingekort, er werd minder aandacht geschonken aan het decor en de tekst werd vooraf op band opgenomen en afgespeeld op versterkers. Tegen de jaren 80 en 90 werd het Adriaen Brouwerspel maar af en toe in zijn volledigheid gespeeld. De focus kwam op de artiesten op het grote podium. Op de huidige feesten heeft Brouwer vooral nog de rol van mascotte. Hij loopt mee in de stoet en geeft een openingstoespraak, maar het Brouwerspel van weleer wordt niet meer opgevoerd.
De rol van Adriaen Brouwer werd door de jaren heen vertolkt door dhr. Vandaele, Jozef Lieveyns, Jo Bijls, Leo Cnudde en (tot op heden) Koen Browaeys.
Gratis Bruin bier Het uitdelen van gratis Oudenaards bruin bier is tot op heden een onderdeel van de feesten, al kende de uitvoering ervan door de jaren heen enkele wijzigingen. Zo werd het bier in de vroegere edities van de AB Bierfeesten geleverd in vaten. In de jaren vijftig spoot het bier enkele edities lang rechtstreeks uit de Koninklijke fontein op de markt. Feestvierders konden een bierpot aankopen voor 35 frank. Het uitschenken gebeurde door vrouwen verkleed in traditionele klederdracht. Tegenwoordig is het meebrengen van een bierpot niet meer vereist en wordt het gratis bier door de bierschenksters rondgedragen in bekertjes of flesjes. Het bier wordt enkel nog geleverd door de brouwerijen Liefmans en Roman.
Bierfeestliederen Voor de tweede editie van de AB Bierfeesten in 1954 schreef Emiel Van Ommeslaeghe het drinklied ‘Bieravondlied’. De muziek werd verzorgd door Octaaf Vandevelde.
Naast het Bieravondlied werden andere drinkliederen gezongen. Het gebruik om samen bierliederen te zingen, ging verloren doorheen de jaren.
De Lekkers In 1956 werd het feest geopend door de ‘Lekkers’ (Ook: ‘De Lekkers van den Boelvaar’), een groep uit Oudenaarde met een twintigtal leden.