De Academie van Sedan (Frans: Académie de Sedan) was een protestantse hogeschool in de stad Sedan in het gelijknamige vorstendom, die bestond van 1602 tot 1681. Voorheen werden in Sedan al losse cursussen gegeven in 1573-1579 en vanaf 1594. De academie was een plaats waar in het bijzonder predikanten op universitair niveau werden opgeleid, tot ze op bevel van koning Lodewijk XIV werd gesloten.

Geschiedenis De instelling was een vorstelijk initiatief. Hendrik Robrecht van der Marck en Françoise van Bourbon-Vendôme bekeerden zich eind 1562 tot het calvinisme en zorgden reeds het volgende jaar voor gereformeerd lager onderwijs in Sedan. Op termijn wilden ze een instelling naar het model van de Academie van Genève, die in 1559 was gesticht door Jean Calvin. Vanaf 1573 werden in de stad cursussen hoger onderwijs verstrekt (theologie, Hebreeuws, retorica), maar zonder onderling verband, en een einde nemend in 1579. Eind 1577, uiterlijk begin 1578 was er sprake van een humanioracollege in het voormalige Hôpital des Douze-Apôtres onder principaal Toussaint Berchet. De regenten en moderatoren gaven les in het Latijn.

Françoise van Bourbon wilde het college aanvullen met een hogere filosofieschool. Deze wens werd vanaf 1590 gerealiseerd door haar dochter Charlotte van der Marck, die eerst een "peripatetische leerstoel" instelde. Zoals eerder in 1573-1579 werden er vanaf 1594 weer cursussen filosofie en Hebreeuws onderwezen. Vanaf 1599 begon een academische structuur vorm te krijgen. De echte start van de academie wordt gesitueerd in 1602. De lessen werden gegeven in het college, op het stadhuis, in de kaatsbaan en bij de professoren thuis. Aan het begin van de jaren 1610 kreeg de academie een bibliotheek met duizenden boeken, ondergebracht in het stadhuis.

De instelling lag tot 1642 niet op Frans grondgebied, maar was toch geïntegreerd in het Franse netwerk van gereformeerde academieën en werd mee gefinancierd en aangestuurd door de consistorie en de nationale synodes.Yves Krumenacker, "Les Académies protestantes en France au XVIIe siècle" in: Dix-septième siècle,2021, nr. 4, p. 243-256. Waar de eveneens prestigieuze academie van Saumur, geopend in 1599 onder impuls van Philippe du Plessis-Mornay, de reputatie had liberaler te zijn, was deze van Sedan een bastion van orthodoxie.Jean-Paul Pittion, "Les Académies réformées de l'édit de Nantes à la Révocation" in: Roger Zuber en Laurent Theis (eds.), La Révocation de l'édit de Nantes et le protestantisme français en 1685, 1985, p. 187-205 Nieuwigheden werden geweerd en de polemiek met katholieken en lutheranen werd opgezocht. Het professorenkorps was grotendeels Frans, maar voor het overige internationaal, met een belangrijk aandeel Schotten. Ook de aantrekkingskracht op studenten was grensoverschrijdend.

Tegen 1640 was de bloeitijd van de academie achter de rug. Ze kende nog een voorzichtig herstel, maar in de jaren 1660 werd het verval duidelijk. In 1681 moest de academie de deuren sluiten op bevel van koning Lodewijk XIV. Het besluit van de koninklijke raad werd genomen op 9 juli 1681 en had als motivering dat de academie predikanten leverde aan naburige provincies en dat het aantal protestanten in Sedan zeer beperkt was. De sluiting was een opmaat naar het Edict van Fontainebleau vier jaar later, dat het Franse protestantisme verder onderdrukte.

Rectoren De academie had vanaf 1620 een rector, aanvankelijk verkozen voor zes maanden en vanaf 1651 voor twee jaar.

Hoogleraren

Vóór de organisatie van de Academie

Mathieu Béroalde (chronologie): september 1573-oktober 1574 Louis Cappel de Montgemberg (theologie): 1576 Immanuel Tremellius (Hebreeuws): 1576-1579 Austrius Calabrinus (filosofie): 1579 Jacques Cappel du Tilloy (Hebreeuws): 1594 Mozes Quadratus (natuurkunde): 1594 Robert de Visme (filosofie): 1594 Julius Pacius (rechten): 1595

Rechten (een leerstoel)

Augustin Caillet: 1608-1624 Carolus Bordelius: 1624-1630 Jean Daubert: 1630-1644 Claude Pithoys: 1663 J.J. Burkhart: 1673-1675 Pierre Billot: 1675

Grieks (een of twee leerstoelen)

Toussaint Berchet: 1602-1624 Didier Héraut: 1602 Gautier Donaldson: 1603-1609 Samuel Néran: 1608-1611 Jacob Roussel: 1614 Jean Brazi: 1629-1651 Josué Le Vasseur: 1646-1671 Jacques Du Rondel: 1654

Hebreeuws (een leerstoel)

Jacques Cappel: 1602-1624 Johannes Huttenius: 1613 Alexandre Colvill: 1619-1643 Abraham Rambour: 1620-1651 Josué Le Vasseur: 1646-1661 Abraham Colvill: 1661-1667 Pierre Jurieu: 1674-1681

Theologie (drie leerstoelen)

Daniel Tilenus: 1602-1619, afgezet wegens arminianisme en kritiek op de Dordtse LeerregelsJohannes van den Berg, "The Synod of Dort in the Balance" in: Religious Currents and Cross-Currents. Essays on Early Modern Protestantism and the Protestant Enlightenment, 1999, p. 9 Jacques Cappel: 1602-1624 Aaron Blondel: 1603-1605 Andrew Melville: 1611-1619 Abraham Rambour: 1620-1651 Pierre Du Moulin: 1621-1658 Samuel Desmarets: 1625-1636 Alexandre Colvill: 1619-1643 Louis Cappel: 1633-1658 Louis Le Blanc de Beaulieu: 1645-1675 Abraham Colvill: 1658-1667 Josué Le Vasseur: 1658-1672 Jacques Alpée de Saint-Maurice: 1660-1681 Paul Joly: 1673-1676 Henri Sacrelaire: 1676-1681 Pierre Jurieu: 1673-1681 Pierre Trouillart: 1676-1680 Jacques Abbadie: 1680-1681

Filosofie (twee leerstoelen)

John Cameron: 1602-1604 Arthur Johnson: 1606-1623 Claude Pithoys: 1633-1675 Joseph Pithoys: 1655 Adam Stevart: 1622-1628 P. Bisterfeld: 1624-1626 Alexandre Colvill: 1627-1646 Étienne Brazi: 1661-1681 Pierre Jurieu: 1674-1681 Pierre Bayle: 1675-1681

Retorica (een preekstoel)

Jean Brazi: 1664 Jacques Du Rondel: 1664-1681

Wiskunde (een leerstoel)

Jean de Vesle: 1605 Richard Doussert: 1613 Abraham Colvill: 1661-1667

Natuurkunde (een leerstoel)

Gautier Donaldson: 1608 Abraham Du Han: 1640-1653 Alexandre Colvill: 1619-1643

Bekende leerlingen Nicolas Antoine Jacques Basnage Samuel Bochart Méric Casaubon Abraham de Moivre Pierre du Moulin Charles Drelincourt Nicaise Le Febvre Jacques Le Paulmier de Grentemesnil Jacques Moisant de Brieux Charles de Sainte-Maure Lodewijk Filips van Palts-Simmern Frederik V van de Palts Johan Lodewijk van Nassau-Hadamar Joachim Sigismund van Brandenburg Jean de Schulemberg Constant d'Aubigné

Académie des Exercices In 1607 stichtte Hendrik de La Tour d'Auvergne een militaire academie waar paardrijkunst en wapengebruik werd onderwezen, maar ook wiskunde en filosofie.Romain Marchand, "Henri de La Tour, prince souverain de Sedan et duc de Bouillon, et la transmission des savoirs (1555-1623)" in: Armelle Le Goff en Christiane Demeulenaere-Douyère, Enseignants et enseignements au cœur de la transmission des savoirs, 2021, § 8. Er werden tachtig leerlingen opgeleid door 'directeuren':

De Saint-Martin: 1613 Du Gast: 1680 Baron: 1681 Legrand: 1681-1685 Jean Errard Henri de Briquemault

Literatuur Pierre-Daniel Bourchenin, Étude sur les académies protestantes en France au XVIe et au XVIIe siècle, 1882, p. 112-125 Ernest Henry, Notes biographiques sur les membres de l'académie protestante et les pasteurs de l'Église réformée de Sedan, 1896, 107 p. Paul Mellon, L'Académie de Sedan, centre d'influence française, Paris, 1913 Pierre Congar, "Les caractères propres de l'Académie protestante de Sedan (1602-1681)" in: Actes du 95e Congrès national des Sociétés savantes, Reims, 1970 Paulette Salmon, "Sedan, carrefour intellectuel européen au XVIIe siècle" in: Sedan, de l'Europe des principautés à l'Europe des Nations, eds. Paulette Salmon en Jacques Rousseau, 1995. Aurélien Behr, "L'académie de Sedan et son insertion dans les réseaux d'enseignement français et européen à travers la mobilité académique" in: Yves Krumenacker en Boris Noguès, Protestantisme et éducation dans la France moderne, 2014, p. 125-152. Aurélien Behr, "L'enseignement protestant à Sedan de 1560 à 1681" in: Cahiers du Centre de généalogie protestante, 2019, nr. 146, p. 59-77

Voetnoten

Categorie:Sedan (stad) Categorie:Gereformeerd onderwijs Categorie:Protestantisme in Frankrijk Sedan