Het Fort van Sint-Katelijne-Waver, officieel fort Midzelen is een fort in de Antwerpse plaats Sint-Katelijne-Waver, gelegen aan de Vestinglaan. Het domein is niet toegankelijk en anno 2026 een woongebied en volledig privébezit. Het fort wordt gebruikt door Kunstatelier ’t Fort. Het fort maakte deel uit van de stelling van Antwerpen. |Ingang van het fort in 2026

Geschiedenis Dit fort maakte deel uit van de buitenste vestinggordel van de Stelling van Antwerpen, gelegen tussen het Fort van Walem en het Fort van Koningshooikt. Gebouwd vanaf 1902 tot 1914 is, samen met het Fort van Stabroek, het eerste pantserfort van de Antwerpse fortengordel. Het werd in ongewapend beton opgetrokken, op een trapeziumvormig forteiland. Het is een fort van de eerste orde met gedetacheerde reverscaponnière, die op een eilandje voor het fort ligt. De toegangsbrug en de traditorebatterij daarachter zijn goed zichtbaar. Het enige andere fort van dit type is het fort van ’s-Gravenwezel in Schilde.

Doordat het in 1914 heel zwaar gebombardeerd werd, verkeren de gebouwen in slechte toestand.

Eerste wereldoorlog |Fortgracht Dit fort was het eerste dat werd beschoten met een 420 mm-granaat uit een Duitse Gerät-Krüpp ’Dikke Bertha’. De artilleriebeschieting begon op 28 september om 11.15 uur vanaf het station van Boortmeerbeek, waarbij de eerste granaat miste. Een tweede granaat ontplofte in de slotgracht en zorgde voor een 150 meter hoge fontein van water en stoom. Een derde granaat trof het fort in het midden. Een deel van de ingangsvleugel werd vernietigd terwijl de hoofdingang werd afgesloten door massa’s beton. Na een aantal treffers ontplofte het kruitmagazijn waardoor twee dagen lang een zware brand in het hele fort woedde. Men telde ongeveer zestig dodelijke slachtoffers.

Majoor Marius Renaux  (1873-1955) verkreeg van het hoofdkwartier in Duffel toestemming om met zijn overlevende manschappen het fort te verlaten. De hitte in heel het fort belette verdere weerstand. Een poging van Majoor Renaux om de dag nadien het fort opnieuw te bemannen, slaagde maar moest snel worden opgegeven.

In de nacht van 1 op 2 oktober 1914 namen de Duitse marine-fuseliers van admiraal Ludwig von Schröder de vesting in. Enkele herstelde kanonnen van de schans van Dorpveld werden onder vuur genomen.

Majoor Renaux schatte dat bij de ontploffing van het kruitmagazijn ongeveer dertig soldaten onder het puin zouden zijn omgekomen. Drie dagen van beschietingen leidden tot nog meer vermisten. Mogelijk liggen er nog steeds enkele slachtoffers onder het puin. Het precieze aantal is niet gekend. Wie zij precies zijn evenmin. In 1922 werden nog opzoekingen naar gesneuvelden gedaan, maar er werden geen lichamen teruggevonden.

Na de tweede wereldoorlog Op het forteiland is tussen 1965 en 1975 een aantal huizen gebouwd, onderling verbonden door een weg. Rond het forteiland is de Vestinglaan aangelegd, met woonhuizen erlangs. Vóór de ingang van het fort ligt een bedrijventerrein. De wallen zijn bebouwd met recentere woningen.

In 1947 werden de forten van hun militaire betekenis ontdaan al bleven ze soms wel als legerdepot in gebruik.

Galerij

Categorie:Vesting Antwerpen (1831-1914) Categorie:Onroerend erfgoed in Sint-Katelijne-Waver