De Pycnodontiformes zijn een orde van uitgestorven voornamelijk mariene beenvissen. De groep verscheen voor het eerst tijdens het Laat-Trias en verdween tijdens het Eoceen. De groep is gevonden in rotsformaties in Afrika, Azië, Europa, Noord- en Zuid-Amerika. Het waren kleine tot middelgrote vissen, meestal met zijdelings samengedrukte hoge lichamen, sommige met bijna cirkelvormige contouren, aangepast voor manoeuvreerbaarheid in rifachtige omgevingen. De groep was morfologisch divers en bevatte vormen zoals de zeer korte maar hoge Gebrayelichthyidae en de gehoornde Ichthyoceros, beide uit het vroege Laat-Krijt van Libanon. De meeste, maar niet alle leden van de groepen hadden kaken met ronde en afgeplatte tanden, goed aangepast om voedsel als stekelhuidigen, schaal- en weekdieren te pletten (durofagie). Sommige pyncodontiformes ontwikkelden piranha-achtige tanden die werden gebruikt om vlees te eten. De meeste soorten leefden in ondiepe mariene rifomgevingen, terwijl een handvol soorten in zoetwater of brakke omstandigheden leefden. Hoewel ze zeldzaam waren tijdens het Trias en het Vroeg tot Midden-Jura, werden Pycnodontiformes overvloedig en divers tijdens het Laat-Jura, en ze bleven divers tot een uitbarsting van diversificatie aan het begin van het Laat-Krijt, waarna ze geleidelijk begonnen af te nemen, met een meer plotselinge achteruitgang bij het einde van het Krijt als gevolg van de ineenstorting van rifecosystemen, en uiteindelijk uitstierven tijdens het Eoceen.
Taxonomie
Orde Pycnodontiformes (Berg, 1937) ?Acrorhinichthys Taverne & Capasso, 2015 ?Archaeopycnodon Sanchez & Benedetto, 1980 ?Athrodon le Sauvage 1880 non Osborn, 1887 ?Callodus Thurmond, 1974 ?Cosmodus le Sauvage, 1879 [Glossodus Costa, 1851 non Agassiz, 1828 ex Spix & Agassiz, 1829 non McCoy, 1848] ?Ellipsodus Cornuel, 1877 ?Grypodon Hay, 1899 [Ancistrodon Dames, 1883 non De Beauvois, 1799 non Roemer, 1852 non Wagler, 1830] ?Mercediella Koerber, 2012 [Camposichthys Figueiredo & Silva-Santos, 1991 non Travassos, 1946 non Whitley, 1953] ?Piranhamesodon Kölbl-Ebert et al., 2018 ?Pseudopycnodus Taverne, 2003 ?Tergestinia Capasso, 2000 ?Thurmondella Thurmond, 1974 non [Paramicrodon Thurmond, 1974 non de Meijere, 1913] ?Uranoplosus le Sauvage, 1879 ?Woodthropea Swinnerton, 1925 Familie ?Hadrodontidae Thurmond & Jones, 1981 Hadrodus Leidy, 1858 [Propenser Applegate, 1970] Familie ?Gebrayelichthyidae Nursall & Capasso, 2004 Gebrayelichthys Nursall & Capasso, 2004 Maraldichthys Taverne & Capasso, 2014 Family ?Gladiopycnodontidae Taverne & Capasso, 2013 Arduafrons Frickhinger, 1991 Eomesodon Woodward, 1918 Gladiopycnodus Taverne & Capasso, 2013 Joinvillichthys Taverne & Capasso, 2014 Genus Micropycnodon Hibbard & Graffham, 1945 [Pycnomicrodon Hibbard & Graffham, 1941 non Hay, 1916] Monocerichthys Taverne & Capasso, 2013 Pankowskichthys Taverne & Capasso, 2014 Paramesturus Taverne, 1981 Rostropycnodus Taverne & Capasso, 2013 Stenoprotome Hay, 1903 Familie Mesturidae Nursall, 1996 Mesturus Wagner, 1862 Familie Gyrodontidae Berg, 1940 Gyrodus Agassiz, 1833 Familie Brembodontidae Tintori, 1981 [Brembodidae; Gibbodontidae Tintori, 1981] Brembodus Tintori, 1981 Gibbodon Tintori, 1981 Familie Coccodontidae Berg, 1940 [Trewavasiidae Nursall, 1996] Coccodus Pictet, 1850 Corusichthys Taverne & Capasso, 2014 Hensodon Kriwet, 2004 Ichthyoceros Gayet, 1984 Paracoccodus Taverne & Capasso, 2014 Trewavasia White & Moy-Thomas, 1941 [Xenopholis Davis, 1887 non Peters, 1869; Xenopholoides Fowler, 1958] Familie Pycnodontidae Agassiz, 1833 corrig. Bonaparte, 1845 [Nursalliidae Bloy, 1987; Sphaerodontidae Giebel, 1846; Palaeobalistidae Blot, 1987; Proscinetidae Gistel, 1848; Gyronchidae] Abdobalistum Poyato-Ariza & Wenz, 2002 Anomiophthalmus Costa, 1856 Anomoedus Forir, 1887 Acrotemnus Agassiz 1836, Akromystax Poyato-Ariza & Wenz, 2005 Coelodus Heckel, 1854 Flagellipinna Cawley & Kriwet, 2019 Macropycnodon Shimada, Williamson & Sealey, 2010 Macromesodon Blake 1905 non Lehman, 1966 [Mesodon Wagner, 1851 non Rafinesque, 1821; Gyronchus Agassiz, 1839; Apomesodon Poyato-Ariza & Wenz, 2002] Neoproseinetes De Figueiredo & Silva Santos, 1990 Nursallia Blot, 1987 Ocloedus Poyato-Ariza & Wenz, 2002 Oropycnodus Poyato-Ariza & Wenz, 2002 Palaeobalistum Taverne et al., 2015 Paranursallia Taverne et al., 2015 Phacodus Dixon, 1850 Polazzodus Poyoto-Ariza, 2010 Polygyrodus White, 1927 Potiguara Machado & Brito, 2006 Proscinetes Gistl, 1848 [Microdon Agassiz, 1833 non Meigen, 1803 non Fritsch, 1876 non Conrad, 1842 non Gistl, 1848 non Dixon, 1850; Polypsephis Hay, 1899] Pycnomicrodon Hay 1916 non Hibbard & Graffham, 1941 Pycnodus Agassiz, 1833 Rhinopycnodus Taverne & Capasso, 2013 Sphaerodus Agassiz, 1833 Sphaeronchus Stinton & Torrens, 1967 Stenamara Poyato-Ariza & Wenz, 2000 Stemmatias Hay, 1899 [Stemmatodus St. John & Worthen, 1875 non Heckel, 1854 non] Stemmatodus Heckel, 1854 non St. John & Worthen, 1875 non Sylvienodus Poyato-Ariza & Wenz, 2013 Tamanja Wenz, 1989 Tepexichtys Applegate, 1992 Tibetodus Young & Liu, 1954 Turbomesodon Poyato-Ariza & Wenz, 2004 [Macromesodon Lehman, 1966 non Blake, 1905] Typodus Quenstedt, 1858 Abdobalistum Poyato-Ariza & Wenz, 2002 Familie incertae sedis Agassizilia Cooper and Martill, 2020 Neomesturus Cooper and Martill, 2020
Categorie:Straalvinnigen