De touwtjesmos-associatie (Sciurohypno-Anomodontetum), soms ook touwtjesmosgemeenschap genoemd, is een associatie uit het verbond van glad kringmos (Neckerion complanatae).
Naamgeving en codering Synoniemen Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r56Ba01
De wetenschappelijke naam Sciurohypno-Anomodontetum is afgeleid van de botanische namen van twee diagnostische bladmossoorten van de associatie. Dit betreft penseeldikkopmos (Brachythecium populeum; syn. Sciurohypnum populeum) en groot touwtjesmos (Anomodon viticulosus). thumb|Een close-up van groot touwtjesmos (Anomodon viticulosus).
Fysiognomie De touwtjesmos-associatie heeft veelal een weelderig vegetatieaspect waarin de vegetatiestructuur wordt bepaald door slaapmossen. De vegetatie kan polsikke mossenplakkaten vormen.
Ecologie thumb|De touwtjesmos-associatie op een oude stoof van een es in een hakhoutbos. De touwtjesmos-associatie is een veelal epifytisch vegetatietype dat zich ontwikkelt op niet-zure schors in loofbossen of -struwelen op eutrofe bodems; in Nederland betreft dit doorgaans rivierklei. De associatie wordt met name aangetroffen op oude stoven in hakhoutbossen van gewone es (Fraxinus excelsior). Ook stamvoeten van wilg (Salix), populier (Populus), iep (Ulmus) en soms ook zomereik (Quercus robur) en Spaanse aak (Acer campestre) kunnen begroeid zijn met deze associatie. Soms kan de associatie ook epilitisch voorkomen. De associatie verlangt een hoge luchtvochtigheid.
Vegetatiezonering De touwtjesmos-associatie komt doorgaans voor in de bossen en/of struwelen van respectievelijk het verbond van els en gewone vogelkers (Alno-Padion) en de klasse van wilgenvloedbossen en -struwelen (Salicetea purpureae). Soms wordt zij ook aangetroffen in een natte eiken-haagbeukenbossen (Stellario-Carpinetum).
Op stoven vormt de associatie aan haar bovenzijde vaak contactgemeenschappen met epifytische pioniervegetatie uit de schriftmos-klasse (Arthonio-Lecidelletea). Wanneer er geen takken of spaartelgen uit de stoven aanwezig zijn is dit niet het geval.
Biogeografie De touwtjesmos-associatie is een zeldzame associatie. In Nederland ligt het absolute zwaartepunt van het verspreidingsgebied in de essenhakhoutbossen van de Kromme Rijnstreek. De associatie is ook aangetroffen in Engeland.
Diagnostische taxa In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste diagnostische mossen- en korstmossentaxa voor de touwtjesmos-associatie.
Kentaxon Triviale naam Botanische naam kA groot touwtjesmos Anomodon viticulosus kA recht palmpjesmos Isothecium alopecuroides kA struikmos Thamnobryum alopecurum kA groot platmos Plagiothecium nemorale kA penseeldikkopmos Brachythecium populeum kA glad dikkopmos Brachythecium salebrosum kA gekromd dikkopmos Brachythecium reflexum kA fluweelmos Brachythecium velutinum kA gewoon pelsmos Porella platyphylla kA spits boogsterrenmos Plagiomnium cuspidatum kA ruig leermos Peltigera praetextata kA klein touwtjesmos Anomodon attenuatus kV spatelmos Homalia trichomanoides kV glad kringmos Neckera complanata bg gewoon pluisdraadmos Amblystegium serpens bg gewoon dikkopmos Brachythecium rutabulum bg fijn laddermos Kindbergia praelonga
Fotogalerij
Touwtjesmos-associatie