thumb|Koloniale Conferentie van Berlijn De jaren 1880-1889 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 19e eeuw.
Meerjarige gebeurtenissen en ontwikkelingen Europa 1881 : Tsaar Alexander II van Rusland wordt vermoord. Pogroms vinden in meer dan 200 plaatsen plaats, waaronder Kiev, Jelisavetgrad, Odessa en Warschau. De pogingen die Alexander II heeft gedaan om meer autonomie te geven aan het Russische volk worden door zijn zoon Alexander III volledig tenietgedaan. Als gevolg van de moord op zijn vader is hij van mening dat deze vorm van vrijheid alleen maar zal zorgen voor meer revolutionaire ideeën. Hij voert dan ook een reactionair bewind. Hij ontslaat de liberaal gezinde ministers van zijn vader, beperkt de bevoegdheden van de zemstvo's, verscherpt het staatstoezicht op middelbaar en hoger onderwijs, breidt de bevoegdheden van de politie aanzienlijk uit en ageert als behoeder van de orthodoxie streng tegen joden, rooms-katholieken en protestanten. Opstandelingen en dissidenten worden massaal naar Siberië verbannen. 1881 : Carol I wordt de eerste koning van Roemenië. 1882 : Milan IV Obrenović wordt koning van het Koninkrijk Servië. 1882 : Italië sluit zich aan bij de Tweebond, die daarmee een Driebond wordt. Deze as staat haaks op de Driekeizersbond die Duitsland en Oostenrijk met Rusland hebben. 1885 : Servisch-Bulgaarse Oorlog. Beide landen twisten over de regio Oost-Roemelië. 1886 : Landoorlog. In Ierland flakkert de onrust op het platteland weer op. Mikpunt wordt de Engelse gepensioneerde officier Charles Boycott. Geen landarbeider wil nog voor hem werken en geen winkelier wil hem iets leveren. De Engelse taal houdt er het woord "boycot" aan over. Zelfbestuur blijft onbespreekbaar. 1887 : Generaal Boulanger richt een politieke partij op. Deze generaal en minister van oorlog spint een web van revanchisten, clericalisten en bonapartisten, maar durft op het beslissende moment niet door te zetten. 1887 : Herverzekeringsverdrag. De Russen verlaten het Driekeizersbond, Bismarck wil met de Russen geen conflict.
België Édouard Empain richt zijn eerste onderneming op: de Railways Economiques de Liège-Seraing et Extensions (RELSE) om de tramlijn van Luik naar Jemeppe-sur-Meuse te bouwen en te exploiteren. De lijn wordt in 1882 geopend. Ze wordt een groot succes en daarom richt hij ook in Gent een onderneming op om tramlijnen te bouwen en uit te baten. De Staat ziet dit met lede ogen gebeuren en richt de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen op in 1884. In 1884 wordt de katholieke partij Fédération des Cercles catholiques et des Associations conservatrices opgericht, die de geëxcommuniceerde liberalen bij de verkiezingen verpletterend verslaat. De partij zal de volgende dertig jaren alleen of in coalitie aan de regering blijven. Onder de katholieke regering van August Beernaert komt de eerste sociale wetgeving tot stand. In 1885 wordt de Belgische Werkliedenpartij opgericht. Een jaar later ontstaat de 'Antisocialistische Katoenwerkersbond'. De arbeiders raken verdeeld.
Nederland In 1881 wordt een parlementaire enquête gehouden naar de aanleg en de werking van het spoorwegnet. De Kamer concludeert dat de vrije concurrentie op het spoor ongewenste neveneffecten heeft, zoals onduidelijkheid en onnodig lange reistijden. Intussen worden de maatschappijen tegen elkaar uitgespeeld door enkele grote opdrachtgevers in het goederenvervoer. Dit leidt tot de ondergang van het Centraalspoor en het Rijnspoor. In 1890 sluit de staat een akkoord met de overgebleven Maatschappij tot de Exploitatie van Staatsspoorwegen en de Hollandse IJzeren Spoorweg Maatschappij, die voortaan elkaars spoorlijnen mogen gebruiken. Aletta Jacobs verzoekt aan de gemeente Amsterdam om op de lijst van kiezers te worden geplaatst. Ze is ingezetene en voldoet aan de andere eisen van de Kieswet. De gemeente antwoordt dat uit de geest van de Kieswet blijkt, dat dit recht aan de vrouw niet toekomt. Op aanraden van mr. Sam van Houten gaat Jacobs in cassatie bij de Hoge Raad, die ten slotte bepaalt dat het woord "ingezetene" geen betrekking heeft op vrouwen; "anders ware dit uitdrukkelijk vermeld". In Nederland wordt de Neo-Malthusiaanse Bond opgericht om geboortebeperking te bevorderen. De bond geeft het "middelenboekje" uit en verkoopt condooms en pessariums. Aan de Noordzeekust verrijzen badhotels voor de Europese beau monde, zoals Hotel Les Bains in Vlissingen, het Badpaviljoen in Domburg, het Kurhaus in Scheveningen en de Kurzaal in Zandvoort. 1884 – In Nederland sterft de laatste zoon van de koning, kroonprins Alexander. De vierjarige prinses Wilhelmina wordt troonopvolger. In 1885 wordt het Nassau familieverdrag bevestigd volgens hetwelk de groothertogelijke waardigheid in Luxemburg na het overlijden van Willem III zal overgaan naar het hoofd van de Walramse Linie van het Huis Nassau.
Afrika 1880-1881 : Eerste Boerenoorlog. De Transvaalse Boeren weten zich te handhaven. Wel moet Paul Kruger in Londen koningin Victoria als soeverein erkennen, maar de Boerenrepublieken blijven baas in eigen huis. 1886 : Witwatersrand-goldrush. De vondst van goud in de Witwatersrand lokt vele uitlanders naar de boerenrepubliek, vooral Engelsen, Schotten en Australiërs. 1880-1881 : Gewerenoorlog. Poging tot ontwapening van de Basotho door de Kaapkolonie, zonder succes. 1881 : Tunesië wordt een Frans protectoraat. 1882 : Egypte onder Britse overheersing – Britse mariniers bezetten het Suezkanaal en maken een einde aan de revolte van Urabi. 1883 : Slag bij El Obeid. Een Brits-Egyptisch leger wordt verslagen door de zelfverklaarde Mahdi Mohammed Ahmad ibn Abd Allah van Soedan. Noord-Soedan is sinds 1820 een onderdeel van het Kedivaat Egypte. Duitsland, dat nog geen koloniën heeft, stelt particuliere handelsposten onder staatsbescherming: in april 1884 het door de zakenman Adolf Lüderitz verworven Duits-Zuidwest-Afrika, in juli Togoland en de bezittingen van Adolph Woermann in Duits-Kameroen, in februari 1885 het door Carl Peters verworven Duits-Oost-Afrika. In de Conferentie van Berlijn wordt Afrika verdeeld onder de koloniale mogendheden. 1887 : De Franse ontdekkingsreiziger Louis-Gustave Binger vertrekt van Bamako (Mali) naar Kong (Ivoorkust). 1888 : Cecil Rhodes richt de mijnonderneming De Beers op. 1889 : Menelik II, koning (negus) van Shewa, wordt dankzij Europese wapens, keizer van Ethiopië en vergroot zijn rijk drie keer. Zijn nieuwe hoofdstad is Addis Abeba.
Amerika thumb|150px|Geronimo 1880 – Begin van het uitgraven van het Panamakanaal onder leiding van Ferdinand de Lesseps. De grondwerkers lijden grote ontberingen en velen sterven aan malaria. Tussen 1879 en 1884 woedt de Salpeteroorlog in Zuid-Amerika. Behalve om het in Europa zeer gewilde salpeter gaat het ook om koper. Bolivia verliest de provincie Litoral aan Chili, en daarmee haar verbinding met de zee. Ook Peru, waarvan de hoofdstad Lima van 1881 tot 1883 in Chileense handen is, raakt een deel van zijn kust kwijt. In 1881 verschijnt de eerste column van Ambrose Bierce onder de naam The Devil's Dictionary in een publicatie genaamd Wasp, en tot 1886 verschijnen 88 afleveringen van 15 tot 20 definities elk afgewisseld door satirische of absurde gedichten. De immigratie in de Verenigde Staten, die tijdens de Burgeroorlog en de bankcrisis tot stilstand was gekomen, komt weer op gang. De Indianenleider Geronimo ontsnapt in 1885 uit zijn reservaat en begint een guerrilla in Nieuw-Mexico. Hij wordt gepakt, ontsnapt weer maar in 1886 komt er definitief een einde aan zijn strijd. Bij de herbouw van het door brand verwoeste stadscentrum van Chicago worden de eerste wolkenkrabbers gebouwd door architecten als William Le Baron Jenney, John Wellborn Root en Louis Sullivan. De uitvinding van het stalen skelet en van de elektrische lift maken dat mogelijk. Terwijl Helen Hunt Jackson met Ramona vooral de mishandeling van de indianen wil aanklagen, blijkt de roman uitermate succesvol in het romantiseren van het Spaans-Mexicaanse erfgoed van Californië. Omdat de publicatie van Ramona samenvalt met de opening van de spoorwegen naar Los Angeles, komen toeristen na 1884 in grote stromen naar Zuid-Californië om er de plaatsen uit de roman te zien. 1888 : Brazilië schaft als laatste de Trans-Atlantische slavenhandel af. 1889 : Proclamatie van de Republiek Brazilië. Keizer Peter II van Brazilië wordt afgezet. 1889 : Land Run van Oklahoma. 50 000 mensen staan op een lijn om de staat Oklahoma in te palmen.
Azië 1880 : Eerste alia. De Joodse trek naar Palestina komt op gang. 1883 : De uitbarsting van de Krakatau leidt tot een jarenlange afkoeling van het klimaat wereldwijd met 1 graad Celsius en tot een minder heldere lucht. Pas in 1888 herstelt de natuur zich. 1884-1885 : Chinees-Franse Oorlog. Frankrijk wil de Chinese macht breken in Tonkin in het noorden van Vietnam. In 1887 creëert Frankrijk de Unie van Indochina.
Oceanië De Australische kolonies bouwen het Dingo Hek van oost naar west, om de schapen in het zuiden te beschermen tegen de dingo's uit het noorden. 1883 : Het Duitse Rijk verwerft Duits-Nieuw-Guinea. 1889 : Frans-Polynesië krijgt vorm onder de noemer les Établissements français de l’Océanie (EFO).
Militair Frankrijk bouwt een nieuwe fortengordel langs de grens met Duitsland. Ontwikkeling en invoering van de brisantgranaat, een stalen huls gevuld met springstof, waarbij de omhulling bij de ontploffing in scherven breekt, die in het rond vliegen en daardoor schade toebrengen.
Godsdienst Een grote groep Protestanten in Amsterdam scheidt zich in 1886 onder leiding van Abraham Kuyper af van de Nederlandse Hervormde Kerk: Doleantie. Ze bezetten de Nieuwe Kerk, maar worden daaruit verwijderd. In 1888 is hun eigen kerkgebouw klaar: de Keizersgrachtkerk. De Cambridge Seven vertrekken in 1885 als zendeling naar China. Hun eerste ervaringen daar worden opgetekend in het boek The Evangelisation of the World: A Missionary Band (1887). Dit boek wordt een bestseller in het hele Britse rijk en in de Verenigde Staten. De belangstelling voor het werk van de China Inland Mission neemt enorm toe. In 1885 zijn er 163 zendelingen voor de organisatie werkzaam in China. In 1890 is dit aantal verdubbeld. Als in 1880 de Vrijdenker Charles Bradlaugh zijn intrede doet in het Britse Lagerhuis, mag hij zonder eed zijn zetel niet innemen. Bij tussentijdse verkiezingen wordt hij herkozen en de geschiedenis herhaalt zich. Zo nog driemaal, tot hij in 1886 toch maar zweert op de Bijbel. In 1888 lukt het hem de Gelofte als alternatief aanvaard te krijgen, ook in de rechtbanken. Tussen 1883 en 1887 wordt de Sint-Petrus-en-Pauluskathedraal (Paramaribo) gebouwd. In het Verenigd Koninkrijk komt de Herziene Versie gereed van de King James Bible: het Nieuwe Testament in 1881 en het Oude Testament in 1885.
Sociaal-economisch 1884 : In de Franse Derde Republiek voert minister Jules Ferry een drastische secularisatie door in het onderwijs en legaliseert de vakbeweging. Door de sociale zekerheid te vergroten probeert de Duitse rijkskanselier Otto von Bismarck de socialisten de wind uit de zeilen te nemen: in 1883 wordt een ziekteverzekering ingevoerd, in 1884 een ongevallenverzekering en in 1889 een pensioenverzekering. De American Federation of Labor eist in november 1884 dat per 1 mei 1886 de achturendag wordt ingevoerd. Een demonstratie op deze dag loopt door het politieoptreden uit de hand. De AFL besluit in 1888 om voortaan op 1 mei jaarlijks te demonstreren voor de invoering van een 8-urige werkdag. Het voorstel wordt in 1889 overgenomen op het eerste congres van de Tweede Internationale te Parijs.