Godvergeten is een Vlaamse vierdelige documentairereeks die van 5 tot 26 september 2023 te zien was op VRT CANVAS en in november dat jaar op RTBF. De serie gaat over het seksueel misbruik van katholieke paters en priesters in Vlaanderen.Nieuw op VRT CANVAS: Godvergeten, VRT, 23 augustus 2023 Vanaf 9 januari 2024 is de reeks ook in Nederland uitgezonden door KRO-NCRV.
In deze serie komt het werk van de Vlaamse priester, schrijver en activist Rik Devillé regelmatig terug. Hij is medeoprichter van de organisatie Mensenrechten in de Kerk (1992) en steunt slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk.
Onderwerp
Via Operatie Kelk kwam het misbruikschandaal in de Katholieke Kerk in België op 24 juni 2010 aan het licht. Meer dan tien jaar na dat gerechtelijk onderzoek vertellen verschillende getuigen over het seksueel misbruik door katholieke priesters en paters. In de reeks worden een twintigtal slachtoffers en familieleden gevolgd tijdens hun zoektocht naar erkenning, onder wie de neef van bisschop Roger Vangheluwe, die in zijn jeugd door hem misbruikt werd.
Afleveringen Aflevering Datum Titel KijkcijfersMeer dan 550.000 livekijkers voor laatste "Godvergeten", kijkcijfers blijven aflevering na aflevering stijgen, VRT, 27 september 2023 1 5 september 2023 Zwijgen is goud 309.745 2 12 september 2023 In de naam van de vader 338.519 3 19 september 2023 Operatie Kelk 405.780 4 26 september 2023 Tot in de eeuwigheid 552.010
Reacties in Vlaanderen Het programma riep na de eerste afleveringen bij veel mensen verontwaardiging op, waardoor er een opvallende stijging was in het aantal katholieken dat zich uit het doopregister wilde laten schrappen, het zogenaamde ontdopen.Ontdopen na reeks over kindermisbruik in de Kerk: heeft dat financiële gevolgen voor de Kerk?, Radio 1, 14 september 2023 Enkele bekende Vlamingen zoals cartoonist Lectrr en presentatrice Siska Schoeters maakten dit ook al bekend.Documentaire 'Godvergeten' blijft nazinderen: Siska Schoeters laat zich ontdopen en ze is lang niet de enige, Het Laatste Nieuws, 14 september 2023 Naar aanleiding van de serie organiseerde een cafébaas in Sint-Niklaas op 24 september een actie 'schrijf je vrij' waar hij formulieren ter beschikking stelde om naar het bisdom te versturen, voor mensen die zich wilden laten ontdopen. Hij verwachtte een tiental mensen maar in het eerste uur waren al een honderdtal formulieren ingevuld.Protestactie 'ontdoping' cafébaas Steve Vonck succes: "Ik hoop dat de politici dit signaal oppikken", Het Nieuwsblad, 24 september 2023
De Belgische hulplijn 1712 ontving mede door de documentaire en de pedofilie-affaire rond presentator Sven Pichal in de eerste drie weken van september ongeveer 820 oproepen over geweld, misbruik en kindermishandeling, een stijging van 31 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2022. Er meldden zich bijna 1.100 slachtoffers. Naast de meldingen van geweld in het gezin waren er tientallen meldingen over misbruik in scholen, internaten, jeugd- en andere instellingen.Een derde meer oproepen naar hulplijn 1712 na 'Godvergeten' en zaak-Pichal, De Morgen, 26 september 2023
Enkele maanden na de serie Godvergeten kwam Het Laatste Nieuws met de podcast Kinderen van de Kerk waar ook Rik Devillé in terugkomt. Deze podcast ging over misstanden binnen katholieke moederhuizen waar kinderen tegen de wil van de moeder werden weggehaald en afgestaan voor adoptie en waar vrouwen tegen hun wil gesteriliseerd zijn.
Reacties vanuit de Kerk In een eerste reactie vanuit de Katholieke Kerk, reageerde bisschop Bonny op 11 september dat sinds de zaak-Vangheluwe de Kerk er alles aan doet om haar verantwoordelijkheid te nemen, desondanks, benadrukte hij, dat de feiten zich van voor zijn episcopaat dateren: "Al die feiten dateren van voor mijn tijd. Ik ben eigenlijk geen priester geworden om dit nog te moeten opkuisen. Maar goed, wij nemen onze verantwoordelijkheid en wij doen het."Ontdopen na "Godvergeten", wat is het effect voor de Kerk?, VRT, 14 septemberBisschop Bonny over "Godvergeten": "Geen priester geworden om dit te moeten opkuisen, maar wij doen het wel", VRT, 11 september De nieuwe aartsbisschop Terlinden reageerde tijdens een kerkdienst op 16 september door te zeggen: "Ja. We hebben gefaald".Nieuwe aartsbisschop Terlinden reageert voor het eerst op "Godvergeten": "Hebben gefaald door misdaden in de doofpot te stoppen", VRT, 16 september 2023 Priester Rik Devillé zei als reactie op het derde deel van de documentaire in een radio-interview op Radio2: "De slachtoffers van misbruik verdienen dat er eindelijk écht geluisterd wordt. De Kerk moet daar tijd en mensen voor vrijmaken."Priester Rik Devillé: "De Kerk moet mensen en tijd vrijmaken om écht te luisteren naar slachtoffers van misbruik", VRT, 20 september 2023
Na de laatste aflevering reageerde bisschop Bonny, het aanspreekpunt voor seksueel misbruik binnen de Kerk, op 26 september uitgebreid in het actualiteitsprogramma De zevende dag. Hij verklaarde dat de Belgische bisschoppenconferentie nogmaals duidelijk aan Roger Vangheluwe gevraagd heeft om zijn titel als bisschop en priester vrijwillig op te geven. Onder andere de overleden kardinaal Godfried Danneels moest het ontgelden omdat er nooit naar de slachtoffers geluisterd werd. Hij riep het Vaticaan ook op tot systemische hervormingen om zulke toestanden in de toekomst te voorkomen.Bisschop Bonny reageert na laatste aflevering 'Godvergeten', vooral Danneels moet het ontgelden: "Heeft zelden echt voor iets gevochten", Het Nieuwsblad, 27 september 2023
Naar aanleiding van de documentaire excuseerde de vzw Broeders van Liefde, die in België verschillende scholen en zorginstellingen beheert, zich in een open brief op 28 september "uitdrukkelijk en oprecht" bij de slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk.Vzw Broeders van Liefde excuseert zich bij slachtoffers van misbruik: "Wat we hebben gezien in "Godvergeten" was zo verkeerd", VRT, 28 september 2023
In oktober 2023 heropende het Vaticaan het dossier van Vangheluwe na een nieuwe getuigenis van een slachtoffer, wat alsnog leidde tot ontheffing uit zijn ambtstitels van priester en bisschop door paus Franciscus op 11 maart 2024.
Reacties vanuit de politiek Na afloop van de documentaire steunden op 27 september alle Vlaamse politieke partijen de vraag om een parlementaire onderzoekscommissie naar het misbruik binnen de Kerk op te richten.Alle Vlaamse partijen willen parlementaire onderzoekscommissie naar misbruik in de Kerk: "Mogen en zullen niet wegkijken", VRT, 27 september 2023 Tegelijkertijd riep minister van Justitie Vincent Van Quickenborne bisschop Bonny ter verantwoording om de geestelijken die schuldig zijn bevonden aan seksueel misbruik van de "loonlijst" te halen, zodat ze niet meer met belastinggeld betaald worden.Minister van Justitie Van Quickenborne roept bisschop Bonny ter verantwoording: "Geen woorden, maar daden", VRT, 27 september 2023
De Kamer van volksvertegenwoordigers richtte in oktober 2023 een onderzoekscommissie op naar de aanpak van seksueel misbruik zowel binnen als buiten de Kerk.Parlementaire onderzoekscommissie naar misbruik in de Kerk komt er: eind oktober gaat die al van start, VRT, 3 oktober 2023 Ze gaf de federale ombudsman de tijdelijke opdracht om getuigenissen te ontvangen. Er werden honderden getuigenissen ontvangen.Einde van onze tijdelijke opdracht voor de onderzoekscommissie seksueel geweld, federale Ombudsman, 1 februari 2024 De onderzoekscommissie, onder het voorzitterschap van Sophie De Wit, maakte een rapport op met 137 aanbevelingen, dat op 2 mei 2024 werd voorgesteld.Onderzoekscommissie naar seksueel misbruik doet 137 aanbevelingen: centraal aanspreekpunt en nieuw expertisecentrum, VRT, 2 mei 2024
Opvolging In het najaar van 2025 zal de vierdelige documentaire De nonnen over misbruik en andere wantoestanden gepleegd door vrouwelijke geestelijken binnen de Belgische Kerk worden uitgezonden. De reeks, een coproductie van Borgerhoff & Lamberigts en VTM, ging in première op Pickx+ op 21 augustus 2025 en vanaf 23 september dat najaar op VTM uitgezonden. Hierbij zal de rol van zusters aan bod komen.
Externe link Website van de documentaire op VRT-MAX
Categorie:Belgische televisieserie Categorie:Documentaireprogramma op televisie Categorie:Seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk in België Categorie:Programma van VRT CANVAS Categorie:2023 in België