Bij drugs in Suriname gaat het vooral om de rol als doorvoerland van cocaïne uit oorspronkelijk Colombia. Bij tijden zijn ook drugslaboratoria (kokerijen) in het land actief geweest. Bij de drugstransporten zijn politici op het hoogste niveau betrokken. De doorvoer van cocaïne heeft Suriname in het buitenland het imago van narcostaat opgeleverd.
Doorvoerland van cocaïne thumb|Onderzeeboot voor drugstransport, 2010(hier: Ecuador)
Herkomst Suriname speelt een rol in de doorvoer van cocaïne van Colombia naar andere delen van de wereld. De Franse krant Le Monde onderzocht tussen 2020 en 2023 satellietbeelden, politierapporten en andere gegevens en publiceerde over een netwerk van betrokken illegale en officiële landingsbanen in Suriname.Le Monde, Enquête vidéo : comment la Guyane est devenue une plaque tournante du trafic de cocaïne, 16 april 2023 De routes verliepen oorspronkelijk dikwijls via Brazilië, zo blijkt uit een parlementair Braziliaans onderzoek uit 1999 en getuigenissen van oud-politiefunctionaris Mauro Sposito.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (6), 26 oktober 2022
Volgens de Verenigde Naties produceert Colombia begin jaren 2020 circa zestig procent van alle cocaïne in de wereld. Het vervoer gebeurt in het noorden van Zuid-Amerika met kleine vliegtuigen, vissersboten en onderzeeboten. De vliegtuigen die hiervoor gebruikt worden hebben een bereik van 200 km, voordat er bijgetankt moet worden, en komen Suriname binnen vanuit met name Venezuela. Signalen die de vliegtuigen wettelijk gezien moeten uitzenden, worden onderweg uitgezet om onder de radar te blijven. Voor Le Monde bleven de vliegtuigen zichtbaar via satellieten vanwege zich voortbewegende rode, groene en blauwe punten. Uit een onderzoek van meer dan duizend satellietbeelden werden 64 vluchten waargenomen waarvan in 25% van de gevallen het signaal was uitgezet. Het tarief begin jaren 2020 voor de aflevering in Suriname van vierhonderd kilo cocaïne is 150 duizend USD.
Bestemming thumb|Vangst van 4200 kilo cocaïne, 2017(hier: afkomstig uit Guyana) Het vervolgtransport voltrok zich vanwege de historische betrekkingen lange tijd naar Nederland. Voormalig veiligheidsagent van Bouterse, Marcel Nelom, deed in 1994 een boekje open tegenover De Groene Amsterdammer: "De cocaïne werd verpakt in vis, pompoenen, hout, noem maar op, en zo verscheept of gevlogen naar Miami of Nederland. Soms werden er van de opbrengsten levensmiddelen of gas gekocht, die dan weer in Suriname werden verkocht. Zo werd het geld witgewassen."De Groene Amsterdammer, ‘Het hele leger draaide om de cocaine’, 17 augustus 1994 Volgens Ruben Rozendaal aan De Ware Tijd werd er ook gesmokkeld als luchtvracht.
De lijn naar Europa veranderde toen begin jaren 2000 de controles op Schiphol werden verscherpt. De routes werden vervolgens verlegd via zee en via de dagelijkse luchtverbinding vanuit het aangrenzende Frans-Guyana. Een op de twee inwoners van Frans-Guyana leeft rond de armoedegrens en is vatbaar voor de verlokkingen van de snelle verdiensten. Onder hen worden bolletjesslikkers geronseld die de drugs in Suriname kopen, met een korjaal de 520 km lange poreuze grens oversteken en dan per taxi van Saint-Laurent naar Cayenne rijden voor een Air France-vlucht naar Parijs. Tijdens de taxiritten en op de luchthaven van Cayenne-Félix Eboué worden weliswaar bolletjesslikkers opgepakt, maar er is te weinig douane en politie om alles te kunnen onderzoeken. In Cayenne zijn er slechts zo'n tien plaatsen beschikbaar om drugs uit een mensenlichaam te verwijderen. Hierop spelen drugshandelaren in door zoveel mogelijk mensen tegelijk naar de luchthaven te sturen en zo het systeem te verzadigen. Het deel dat wordt gearresteerd vormt amper een barrière om nieuwe bolletjesslikkers te werven. Het risico dat een bolletje in de maag barst is in de loop van de jaren verminderd door de bolletjes van meerdere lagen plastic te voorzien. Tussen 2014 en 2022 steeg de hoeveelheid in beslag genomen cocaïne in Frans-Guyana van 100 naar 1600 kilo jaarlijks. Onder de smokkelaars bevinden zich niet alleen jongeren of mensen uit de lagere sociale klassen. Begin jaren 2020 werden ook een burgemeester, politieagent en vakbondsleider gearresteerd vanwege cocaïnehandel. Het grote geld gaat naar de leiders en maar een paar honderd tot vijftienhonderd euro naar de koeriers.
De drugsroute via Suriname is de Franse regering al jarenlang een doorn in het oog. In 2022 bezocht de Franse minister van Justitie, Éric Dupond-Moretti, Suriname met het doel de grensoverschrijdende drugscriminaliteit in te dammen.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (8), 29 oktober 2022 Volgens de Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste begin 2024 zou de smokkel via Cayenne sterk zijn afgenomen omdat de 100 procent controle zou worden doorgevoerd.Aashna Kanhai, Parbode, maart 2024 - 215, Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste: ‘Natuurlijk ben ik net zoals het Franse volk, gehecht aan democratie’, pag. 40
Geschiedenis van de Surinaamse netwerken Jaren 1980 In 1982 stortten de inkomsten in van het militaire regime onder leiding van Desi Bouterse en in 1986 ontstond er geldnood voor het Junglecommando onder leiding van Ronnie Brunswijk. Deze omstandigheden katalyseerden de opkomst van drugsnetwerken in Suriname.
Geldtekorten voor het militaire regime thumb|Legerleider Desi Bouterse in 1985 In december 1982, twee jaar na de Sergeantencoup, rekende het militaire regime tijdens de Decembermoorden af met vijftien politieke tegenstanders. De schok was groot, niet alleen in Suriname maar ook erbuiten. Nederland en de Verenigde Staten stopten direct met de ontwikkelingshulp, waarna de Surinaamse economie instortte.Ivo Evers & Pieter van Maele, 'Bouterse aan de macht', hoofdstuk 3: 'Een economische jojo', , 2012 Ook staakte de Nederlandse defensie alle ondersteuning aan de Surinaamse Krijgsmacht (SKM). Tot dan toe leverde Nederland de wapens en betaalde ook de salarissen van het militaire personeel. Hiermee werden de militairen direct geraakt, die tot die tijd een riant inkomen hadden gehad en daar ook naar leefden. Een kapitein verdiende in die tijd bijvoorbeeld evenveel als een Surinaamse minister.Andere Tijden, De drugslijnen van Bouterse - Het ontstaan van het Suri-kartel, 2 december 2012
Om de financiële huishouding weer op orde te brengen, zocht het militaire regime financiering bij internationale instellingen, zoals de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank, maar zonder resultaat. In deze tijd begonnen de militairen met de drugshandel en ontstonden er contacten met Colombiaanse drugskartels. Tijdens het militaire regime gebeurde er in Suriname niets zonder medeweten van de Nationale Militaire Raad, met Bouterse als sterke man.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (1), 15 juli 2022 Een van de betrokken militairen was Ruben Rozendaal die persoonlijk toekeek op de aanleg van zo'n tien illegale landingsbanen, verspreid van west naar oost in het binnenland. Het zware werk werd goed betaald en er werd geholpen door inheemsen en marrons.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (2), 18 juli 2022
Nederlandse diplomaten en rechercheurs merkten de opkomst van de Surinaamse drugshandel op, vanwege een aantal Surinaamse militairen dat zich verrijkte en geruchten over geheimzinnige vliegtuigjes in het binnenland. De Amerikaanse War on Drugs bevond zich op dat moment op een hoogtepunt en de Colombiaanse drugskartels zochten alternatieve routes om cocaïne naar het Westen te transporteren. Eind 1984 meldde de informant Dick Stotijn dat uit een telefonisch contact met Etienne Boerenveen was gebleken dat de Colombiaan Don Michel tien miljard dollar in Suriname wilde investeren voor de opzet van een complete cocaïnebusiness. Deze werd gebouwd in het zuidelijke binnenland en – nadat Boerenveen doorkreeg dat de Amerikanen deze ontdekt hadden – verplaatst naar een locatie nabij Paramaribo. Met inlichtingen van Sotijn werd Boerenveen later in Miami in de val gelokt en berecht. Bouterse besefte dat hij in het vizier van de Amerikanen lag. Hij moest nog voorzichtiger zijn, wilde hij niet opgepakt worden.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (3), 28 juli 2022
Geldtekorten voor het Junglecommando thumb|Vicepresident Ronnie Brunswijk in 2020 In 1986 brak in Suriname de Binnenlandse Oorlog uit. Om het Junglecommando in financiële problemen te brengen, zette het Nationale Leger een zogenaamde geldzuivering op en waren burgers verplicht om biljetten binnen drie dagen in de stad om te wisselen. Door de oorlog was het binnenland nog meer geïsoleerd dan ervoor, waardoor het geld van de binnenlandbewoners en het Junglecommando in een klap waardeloos was geworden. Een uitweg werd gevonden in de professionalisering van de goudwinning.Hans Budding, De geschiedenis van Suriname, pag. 424-427, , 2012 Daarnaast raakte ook Junglecommandoleider Ronnie Brunswijk betrokken bij de internationale drugshandel.
Situatie vanaf 1990 In minder dan tien jaar tijd nam het transport van cocaïne van Suriname naar Nederland een vlucht. De handel kwam binnen via de luchthaven Schiphol en de haven van Rotterdam. Wat Schiphol betreft kwam in 1989 een kwart en in 1990 de helft van alle onderschepte cocaïne uit Suriname. Die werd voor 70% in de bagage en voor 30% in doorgeslikte bolletjes aangetroffen.Manja Abraham, Bram van Dijk, Daniel Hofstra en Antonius Spapens, Aanpak georganiseerde drugscriminaliteit, 2021 Suriname is sindsdien een ideaal doorvoerland, omdat de belangen van de handel doorwerken tot in de hoogste lagen van de politieke macht: Desi Bouterse bleef een machtsfactor in Suriname als oprichter en partijleider van de NDP en president van 2010 tot 2020. Hij werd in 1999 in Nederland bij verstek veroordeeld tot 11 jaar gevangenisstraf wegens cocaïnesmokkel.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (4), 8 augustus 2022 Een belangrijke rol in zijn netwerk was voor zijn zoon Dino weggelegd. Rond de eeuwwisseling werkte hij met ambassadeur Rupert Christopher op de ambassade in Brasilia. Toen hij bedreigd werd vanuit het circuit en uit een Braziliaans parlementair onderzoek bleek dat de ambassade een spil vormde in een groot crimineel drugsnetwerk, keerden ze direct terug naar Paramaribo.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (5), 20 augustus 2022 Dino werd in 2005 in Paramaribo wegens drugshandel veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf en kwam in 2008 vervroegd vrij. In 2013 liep hij in New York tegen de lamp en werd veroordeeld tot 16 jaar en 3 maanden gevangenisstraf.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (7), 27 oktober 2022 Zoon c.q. kleinzoon Walter Bouterse stal een arsenaal aan wapens uit de kluis van Desi Bouterse en pleegde in juni 2021 zelfmoord.Crime Site, ‘Walter Bouterse stuurde mij de foto’s en prijzen van de vuurwapens’, 23 januari 2022 Andere vertrouwelingen in dit netwerk zijn onder meer Etienne Boerenveen (in 1986 veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf in Miami en in 1991 vervroegd vrijgelaten), Radj Oedit (in 2023 veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf in Suriname)Suriname Herald, Radj Oedit veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf, 3 juli 2023 en Bhagwandath Parmessar (in 2016 'geplukt' voor 58,5 miljoen euro in Nederland).Crime Site, Ontnemingsvordering van 58,5 mio toegewezen, 22 juli 2016