De Grenadierdivisie Ostpreußen 1 / 561e Grenadierdivisie / 561e Volksgrenadierdivisie (Duits: Grenadier-Division Ostpreußen 1 / 561. Grenadier-Division / 561. Volksgrenadier-Division) was een Duitse infanteriedivisie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Geschiedenis De Grenadierdivisie Ostpreußen 1 werd opgericht op 24 juli 1944 bij Preußisch Eylau door Wehrkreis I als onderdeel van de 29. Welle. Deze divisie werd op 27 juli (officieel, maar daadwerkelijk op 6 augustus) 1944 omgedoopt tot 561e Grenadierdivisie. 561e Grenadierdivisie De divisie werd meteen eind juli 1944 verplaatst naar het oostfront in Litouwen en kwam vanaf begin augustus 1944 in actie bij Vilkaviškis (Wilkowischken). Daar bleef de divisie ruim twee maanden in hetzelfde gebied. Op 9 oktober 1944 werd de divisie omgedoopt tot 561e Volksgrenadierdivisie. 561e Volksgrenadierdivisie De divisie werd meteen ook op dezelfde stand gebracht als de divisies van de 32. Welle door toevoegen van extra divisie-eenheden. De divisie moest in oktober een klein stukje terugtrekken en het front kwam bij Ebenrode te liggen. Begin november werd de divisie verplaatst en kwam achter de Memel te liggen bij Trappen. Vanaf eind november lag de divisie bij Tilsit. Hier kwam het front tot rust tot begin 1945. Op 13 januari 1945 barstte het Sovjet Oost-Pruisenoffensief los. De divisie moest vanaf 18 januari terugtrekken via Tapiau naar Koningsbergen, waar op 27 januari de oostelijke verdedigingsring bezet werd. Drie dagen later was de stad grotendeels afgesneden en de divisie was deel van de bezetting. Medio februari werd de verbinding weer geopend door Duitse troepen en de divisie kwam op deze landbrug te liggen. Toen de Sovjettroepen op 6 april 1945 de uiteindelijke aanval op de stad plaatsten, werd de divisie doorsneden. Een deel eindigde in de stad en moest zich daar op 9 april overgeven. De rest bleef aan het Samland-front. Bij de uiteindelijke aanval van de Sovjettroepen in Samland werden de resten van de divisie richting Pillau gedreven.
De resten van de 561e Volksgrenadierdivisie gaven zich op eind april 1945 bij Pillau over aan Sovjettroepen. Bovenliggende bevelslagen Legerkorps Leger Legergroep Plaats/regio Begin Eind 40e Pantserkorps 3. Panzerarmee Heeresgruppe Mitte Wilkowischken 30 juli 1944 12 augustus 1944 26e Legerkorps 3. Panzerarmee Heeresgruppe Mitte Wilkowischken 12 augustus 1944 4 september 1944 26e Legerkorps 4. Armee Heeresgruppe Mitte Wilkowischken 5 september 1944 medio september 1944 27e Legerkorps 4. Armee Heeresgruppe Mitte Wilkowischken medio september 1944 begin november 1944 direct onder bevel 3. Panzerarmee Heeresgruppe Mitte Oost-Pruisen begin november 1944 november 1944 9e Legerkorps 3. Panzerarmee Heeresgruppe Mitte Trappen, Samland november 1944 27 januari 1945 Festung Königsberg Heeresgruppe Nord Koningsbergen 27 januari 1945 medio februari 1945 Armee-Abteilung Samland Heeresgruppe Nord Koningsbergen medio februari 1945 2 april 1945 26e Legerkorps Armee Ostpreußen Samland 2 april 1945 eind april 1945
Commandanten Rang Naam Begin Eind Oberst Walter Gorn 24 juli 1944 23 september 1944 Oberst Felix Becker 23 september 1944 december 1944 Generalmajor Walter Gorn december 1944 1 maart 1944 Oberst Felix Becker 24 februari 1945 eind april 1945 Oberst Gorn werd ziek in september 1944 en opnieuw in maart 1945 en werd beide keren vervangen door Oberst Becker. In die laatste vervangingsdatum zit een discrepantie in bronnen. Samenstelling Grenadierdivisie Ostpreußen 1 Grenadier-Regiment Ostpreußen 1 Grenadier-Regiment Ostpreußen 2 Artillerie-Regiment Ostpreußen 1 Divisie-eenheden Ostpreußen 1 561e Grenadierdivisie Grenadier-Regiment 1141, uit Grenadier-Regiment Ostpreußen 1 Grenadier-Regiment 1142, uit Grenadier-Regiment Ostpreußen 2 Grenadier-Regiment 1143, op 8 september 1944, uit I./1141 en III./1142 Artillerie-Regiment 1561, uit Artillerie-Regiment Ostpreußen 1 Divisie-eenheden 1561, deels ook 561 561e Volksgrenadierdivisie Grenadier-Regiment 1141 Grenadier-Regiment 1142 Grenadier-Regiment 1143 Artillerie-Regiment 1561 Divisie-eenheden 1561, deels ook 561
Categorie:Heer (Wehrmacht) Categorie:Duitse militaire eenheid in de Tweede Wereldoorlog