miniatuur|Slavenwoningen op koffieplantage Sorgvliet, Suriname, ca.1859. Een romantisch aquarel van Jacob van Geffen. Een slavenwoning (Engels: slave cabin of slave quarter) is huisvesting voor slaven. Dit type woning maakte in Amerika (het continent) veelal deel uit van plantages, boerderijen en stadswoningen waar de inwonende slaven aan toebehoorden. Slavenwoningen speelden een belangrijke rol binnen het slavernijsysteem in de Amerika's en vormen een spiegel van de tijdgeest.

Door de slechte kwaliteit van de slavenwoningen -en afschaffing van de slavernij- zijn er niet veel bewaard gebleven. Niettemin wordt nog altijd onderzoek verricht naar de woonomstandigheden van de 'trans-Atlantische' slaafgemaakten op het westelijk halfrond.

Slaven woonden altijd vlak bij de plek waar zij werkzaam waren. En voorbeeld daarvan zijn de slavenhuisjes bij de zoutpannen op Bonaire. Geschoolde arbeiders werden wel in betere behuizing ondergebracht, vlak bij het (land)huis van de eigenaar. Als een man en een vrouw, al dan niet gehuwd, niet op dezelfde plek werkten dan woonden ze ook niet samen, in elk geval niet doordeweeks. De Noord-Amerikaanse term slave quarter kan beschouwd worden als een eufemisme. De kwartieren hadden een dubbele boodschap. Enerzijds waren ze een teken van het succes van de planters (plantage-eigenaren), anderzijds benadrukten zij de gevangen status van de slaven. Commentaren van zowel slavenhouders als slaven beschrijven de slechte staat van veel van deze gebouwen. Slavenwoningen hadden schoorstenen die snel vlam vatten, daken die lekten, vuile vloeren en muren met gapende gaten. Het gemiddelde slavenkwartier was niet meer dan een slaapplaats. Evenwel spanden de slaafgemaakten zich in om hun woningen zo goed mogelijk te onderhouden en zo comfortabel mogelijk te maken.

Gemeenschap

De slavenwoningen waren in elkaars nabijheid gesitueerd en vormden zo een slavendorp met een eigen leefgemeenschap.Oostindie, G.J. (2012). Het succes van de plantage. Historisch Nieuwsblad, 2012(6), 48-57. Retrieved from https://hdl.handle.net/1887/48642 Op kleine stukjes grond werden gewassen verbouwd voor eigen consumptie en aan de rand van een slavendorp bevond zich vaak een begraafplaats. De locatie van het slavendorp ten opzichte van het plantagehuis kon iets zeggen over de verhouding tussen de plantagehouder en de slaafgemaakten.Byrd, Deanna Lynn, "In Search of Ubuntu: an Examination of Enslaved African Domestic and Labor Environments on St. Eustatius" (2014). Theses and Dissertations. 232. https://ir.library.illinoisstate.edu/etd/232 Op Sint Eustatius bevonden slavenwoningen zich vaak in de laagste delen van het landschap, achter het industriële complex en uit het zicht van het plantagehuis. Het feit dat de slaveneigenaar woonde op een fysieke locatie hoger dan die van zijn slaafgemaakte arbeiders versterkte het idee van zijn sociale en raciale superioriteit.R.J.G. Stelten. - From Golden Rock to Historic Gem: a historical archaeological analysis of the maritime cultural landscape of St. Eustatius, Dutch Caribbean. Leiden University dissertation. Issue Date: 2019-03-21. http://hdl.handle.net/1887/70210

Beroepen die voorkwamen onder de gemeenschap waren bijvoorbeeld kuiper, timmerman, metselaar, herder, naaister of huishoudster, mede afhankelijk van het type plantage.

Onderzoek en interpretatie Voormalige slavenwoningen zijn waardevolle bronnen voor archeologen die het dagelijks leven onder slavernij en uitingen van culturele identiteit onder de slaafgemaakte bewoners onderzoeken.Gilmore, R. G., III. (2013). St. Eustatius--The Nexus for Colonial Caribbean Capitalism. The Inaugural Volume for Series Multidisciplinary Perspectives in Archaeological Heritage Management, New York: Springerlink for ICOMOS and ICAHM. Op Sint Eustatius zijn in 2023 bij graafwerkzaamheden de restanten blootgelegd van een slavendorp van de voormalige plantage Golden Rock.Dorp van slaafgemaakte Afrikanen op St. Eustatius vernietigd tijdens opgravingen De Kanttekening, 28 augustus 2023 In 2021 werden al archeologische opgravingen gedaan op de voormalige begraafplaats van de Golden Rock-plantage. Ook de slavenwoningen van de voormalige plantage Schotsenhoek op Sint Eustatius zijn archeologisch onderzocht en beschreven.Ruud Stelten (2013) Archaeological Excavations at Schotsenhoek Plantation, St. Eustatius, Caribbean Netherlands: an early- to mid-eighteenth-century slave settlement at a sugar plantation on the Caribbean’s Historical Gem (St. Eustatius Center for Archaeological Research)

Op de Benedenwindse eilanden zijn de voormalige slavendorpen (“pueblo di katibu”) SavonetWeg vrij voor project slavendorp Antilliaans Dagblad, 24 juli 2022 in het Christoffelpark op Curaçao en Rincon op Bonaire bekend.Bonaire van vroeger. Ingezonden door Boi Antoin Knipselkrant Curaçao, 8 februari 2016

In de Verenigde Staten is een fotografisch verslag van 485 slavenhuizen gedocumenteerd. De Alabama Black Belt Slave Housing Survey, het Virginia Slave House Project en de Slave Dwelling Database van architect Joseph Hill zijn andere belangrijke onderzoeken naar slavenwoningen in Noord-Amerika.

Vanuit welk perspectief deze historische locaties worden geïnterpreteerd, varieert. Waar er eerst veel belangstelling was voor de pracht en praal van de plantagehuizen, verschoof het perspectief naar dat van de gemeenschap van de slaafgemaakten en hun positie, leefwijze en behuizing op de plantages.Margaret Biser: I used to lead tours at a plantation. You won't believe the questions I got about slavery Vox.com, 28 augustus 2017Noah Robertson & Lindsey McGinnis: Plantation tours bypass the 'big house' to focus on the enslaved Christian Science Monitor, 15 januari 2021

Joseph McGill Jr. startte in 2010 het Slave Dwelling Project.The Slave Dwelling Project: Changing the narrative, one slave dwelling at a time Hij reisde sinds de oprichting van het project door de Verenigde Staten en overnachtte in voormalige slavenwoningen – in het zuiden, maar ook in het noorden en het westen. Rond deze overnachtingen werden evenementen georganiseerd die een andere blik mogelijk maakte op de vaak gemarginaliseerde en vervormde geschiedenis van de slavernij. Deze reizen zijn vastgelegd in het boek "Sleeping with the Ancestors: How I Followed the Footprints of Slavery" (Hachette Book Group, 2023).

Galerij

Zie ook Kunukuhuis

Categorie:Slavernij