Karujaht Pärnumaal, in het Nederlands vertaald als Berenjacht in Pärnumaa, is een Estische korte filmkomedie uit 1914 geregisseerd door Johannes Pääsuke. De film staat bekend als de eerste Estische fictiefilm. Het is tevens een van de weinige vooroorlogse Estische speelfilms die bewaard is gebleven.
Verhaal
De burgemeester Frakmann leest in de krant dat een grote beer de lokale Duitse bevolking terroriseert. De politie wordt eropuit gestuurd om het lastige dier te bestrijden, samen met een groep gewapende mannen die door Frakmann is samengesteld. Er ontstaat een gevecht, maar uiteindelijk worden ze allemaal door het beest verslagen.
Achtergrond De film is gebaseerd op een politiek schandaal uit 1913, toen de journalist en redacteur van de krant Pärnu Postimees, Jaan Karu, een artikel publiceerde waarin hij beweerde dat de burgemeester van Pärnu, Oskar Brackmann, was omgekocht door de Waldhof-papiermolen om vervuiling te verdoezelen. Brackmann spande een rechtszaak tegen Karu aan wegens smaad en won deze.
Voor de gemiddelde Est die destijds een beetje het nieuws volgde, was het vrijwel meteen duidelijk waarop deze film gebaseerd was. Karu, de achternaam van Jaan Karu, vertaalt in het Estisch naar ‘beer’. Daarnaast waren er diepere nationalistische ondertonen in de zaak en de film. Brackmann was een Baltisch-Duitser, een groep die lange tijd de elite vormde in Estland, en Jaan Karu was een aanhanger van een politieke partij die meer macht wilde geven aan de etnische Esten.
Productie Een satirisch artikel over een berenjacht in Pärnu van Karl August Hindrey, verschenen in Pärnu Postimees in december 1913, was de inspiratie voor de film. Hindrey zou uiteindelijk het scenario voor de film schrijven.
Er is enige discussie over wie de regisseur van de film is. Er wordt van uitgegaan dat Pääsuke de regisseur is; hij was in ieder geval verantwoordelijk voor het camerawerk. Pääsuke had hiervoor de inmiddels verloren gegane documentaire Utotškini lendamised Tartu kohal uit 1912 geregisseerd en had dus al enige filmervaring.
Een andere claimant is de kapper en kostuumontwerper Tõnis Nõmmits. In zijn biografie vermeldt hij dat hij de regisseur was, maar andere passages uit zijn biografie zijn inmiddels ontkracht of waren vermoedelijk aangedikt. Vermoedelijk probeerde hij op deze manier een carrière in de filmwereld op te bouwen bij de prestigieuze UFA-studio's in Berlijn.
De filmopnames vonden plaats in Tartu. De opnames in het bos werden gemaakt in de omgeving van het dorp Vasula.
Voor de beer werd zowel een man in een kostuum gebruikt als een pop die als marionet in beweging werd gebracht.
Release en ontvangt De film ging op 13 februari 1914 in première in bioscoop Kino Ideaal in Tartu. Op 7 september 2004 ging een gerestaureerde versie van de film in première bij bioscoop Kinomaja in Tallinn.
De autoriteiten van Pärnu waren niet blij met de film. Hindrey meldde dat de film vóór de première in Tartu gedeeltelijk werd gecensureerd en dat de politiechef van Pärnu de film zelfs volledig verbood, al is bekend dat er geheime vertoningen plaatsvonden.
In 2019 werd een gerestaureerde versie van de film vertoond op het filmfestival Giornate del Cinema Muto (Dagen van de stomme film) in de Italiaanse stad Pordenone.
In 2020 werd de film opgenomen in het boek 101 Eesti Filmi (101 Estische films) van filmcriticus Tristan Priimägi, die de belangrijkste films uit de Estische filmgeschiedenis behandelt.
Gezien alle makers van de film meer dan 70 jaar geleden zijn overleden (Pääsuke in 1918, Hindrey in 1947 en Nõmmits in 1950), bevindt de film zich volgens de Estse en Nederlandse wetgeving in het publiek domein.
Externe links
Categorie:Estische film Categorie:Film uit 1914 Categorie:Stomme film Categorie:Korte film Categorie:Komische film Categorie:Satirische film Categorie:Film in het publiek domein