Gembloers (Frans: Gembloux, Waals: Djiblou) is een stad in de provincie Namen in België. De stad telt ruim 26.000 inwoners. De plaats heeft ook een station Gembloers.
Topografie De naam van de plaats komt uit het Latijn: Gemblacum; in oudere teksten, soms Gemblours, een oudere Franse vorm van de naam. De Nederlandse naam 'Gembloers' is daarvan afgeleid. Tegenwoordig wordt vaak de Franstalige naam van de plaats gebruikt.
thumb|Het belfort 220px|thumb|Hoofdgebouw van de oude abdij (1779), momenteel bezet door de Gembloux Agro-Bio Tech (GxABT)
Geschiedenis Er bestond reeds een dorp Gembloers toen eind 10e eeuw in de nabijheid een benedictijnerabdij werd gesticht door een zoon van Godfried III van Lotharingen, graaf van Holland, en Irmintrud van Ringelheim, genaamd Wichpert (of Guibertus).Michel de Waha, "Sigebert de Gembloux faussaire? Le chroniqueur et les 'sources anciennes' de son abbaye" in: Revue belge de philologie et d'histoire, 1977, p. 1034. Daarna kreeg de abdij van hem en van zijn grootmoeder Mathilde van Ringelheim enorme en talrijke grondbezittingen in België en Frankrijk geschonken. Door zelf de zeggenschap over een abdij te houden, was dat enerzijds een methode om te ontkomen aan financiële en materiële verplichtingen die de eigenaar van grondgebied de leenheren oplegde, in dit geval keizer Otto I, van moederszijde familie van moeder Irmintrud. Anderzijds kon de zeggenschap zo in handen van de familie blijven en niet door erfopvolging in handen van rivaliserende dynastieën belanden. Erluin werd aangesteld als het eerste hoofd van de abdij Saint-Pierre de Gembloux.
De bisschoppen van Luik verwierven de avouerie over de abdij, terwijl lokale heren als de Villers en de Marbais rechten over de omgeving lieten gelden. Er waren molens, brouwerijen, een markt en een jaarbeurs. In 1100 werd een handelaar uit Gembloers in Engeland gesignaleerd. In 1116 werden stadsrechten verleend.
Eind 11e eeuw maakte Gembloers zich los van de Luikse invloed. Als grensstad in zuiden van het hertogdom Brabant had Gembloers soms te lijden onder aanvallen. In 1185 werd de stad verwoest door graaf Hendrik de Blinde.
In de Slag bij Gembloers, 1578, versloegen de Spanjaarden onder leiding van Don Juan van Oostenrijk het leger van de Staten-Generaal van de 17 Nederlandse provinciën, die zich na de Pacificatie van Gent hadden aaneengesloten. Valentin de Pardieu had na de nederlaag zijn positie als grootmeester van de artillerie in het leger van de Staten verlaten en zich teruggetrokken als bestuurder van Grevelingen.
In de 17e eeuw werd Gembloers geteisterd door de oorlogen van Lodewijk XIV. Als toppunt van rampspoed ontstond er op 6 augustus 1678 een brand die op drie uur tijd de stad en de abdij compleet in de as legde.Namèche 1922, p. 230-231
Bij de Duitse invasie in mei 1940, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, lag er een zwakke schakel in de Belgische verdedigingslinie ter hoogte van Gembloers, tussen Waver en Namen. Daar bevindt zich het zogenaamde "Gat van Gembloers" zonder natuurlijke hindernissen. Het Franse Eerste Leger en het Duitse Zesde Leger hebben hier op 14 en 15 mei 1940 zwaar gevochten. De Slag om Gembloers was samen met de Slag om Hannuit een van de eerste grote veldslagen met tanks in de krijgsgeschiedenis.
De abdij huisvest nu de Gembloux Agro-Bio Tech (GxABT), een onderdeel van de Universiteit van Luik.
Kernen
Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Gembloers 8,66 10.766 1.243 92142A0 2 Sauvenière 14,02 2.047 146 92142A1 3 Lonzée 5,46 1.945 356 92142A2 4 Grand-Manil 6,14 1.791 292 92142A3 5 Ernage 8,26 1.323 160 92142A4 6 Grand-Leez 14,11 2.313 164 92142B 7 Beuzet 7,66 1.381 180 92142C 8 Isnes 5,08 945 186 92142D 9 Bossière 9,20 1.027 112 92142E 10 Mazy 5,72 1.154 202 92142F 11 Bothey 3,31 444 134 92142G 12 Corroy-le-Château 8,86 1.414 160 92142H
Overige kernen
Petit-Leez
Bezienswaardigheden Het Belfort van Gembloers De Abdij van Gembloers De Sint-Guibertuskerk (Église Saint Guibert) is de voormalige abdijkerk van de Abdij van Gembloers en sinds 1810 een parochiekerk. Deze is van 1779 en heeft nog een 11e-eeuwse romaanse crypte. Het Maison du Bailli (huis van de baljuw) is 16e-eeuws met een ronde toren van 1589, gebouwd in ijzerzandsteen. Vergroot in 1937. Enkele restanten van de stadsommuring. De Moulin Staquet is een windmolenrestant. Het betreft een ronde stenen grondzeiler uit de 19e eeuw. De Chapelle-Dieu is een 18e-eeuwse kapel, gebouwd ter herdenking van de overwinning van Juan van Oostenrijk op de Geuzen.
Natuur en landschap Het enigszins verstedelijkte Gembloers ligt aan de Orneau. De hoogte aan de kerk bedraagt 154 meter.
Demografische ontwikkeling Demografische evolutie voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december, 1976= inwonersaantal op 31 december 1970: Aanhechting van Ernage, Grand-Manil, Lonzée en Sauvenière op 1 jan. 1965
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 101,61994 103,21995 104,61996 104,91997 104,31998 105,31999 105,42000 106,42001 107,32002 108,62003 109,92004 111,32005 112,52006 114,12007 114,72008 116,42009 118,32010 120,62011 123,12012 125,52013 127,02014 129,92015 130,82016 132,62017 133,82018 134,72019 135,12020 135,82021 136,32022 136,82023 137,82024 137,6 2025 137,92026 138,0
Politiek Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be. Gearchiveerd op 5 maart 2016.14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %25%25%25%25%27%27%27%29%29 PSC1 / B.A.I.L.L.I.249,1411442,1711235,01936,7111037,5221236,7921136,8121140,4121343,71214 PS1 / BeffroiA / ProGrès225,041627,821730,411827,241725,451740,41A1218,81513,511413,1423 PRL1 / BeffroiA / MR216,851422,661528,771825,671722,991628,562817,812523,1227 ECOLO- - 5,8107,13110,45215,98413,65321,47616,685 DéFI- - - - - - - 6,8013,350 VA- 7,351- - - - - - - RW7,941- - - - - - - - Anderen(*)1,030- - 3,25 03,58 06,81 02,19 0- - 11714 1234412801135911396215032161391747117652 Opkomst % 93,9293,3591,9892,5489,5990,2489,06 Blanco en ongeldig %2,56 4,44,353,795,375,965,165,826,20 (*) 1976: PCB (1,03%) / 1994: FN (2,78%), PTB (0,47%) / 2000: M.I.C. (2,97%), PC (0,61%) / 2006: Alternative (2,7%), ORNEAU (4,11%) / 2012: IC (2,19%). De gevormde meerderheidscoalitie wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.
Automerk uit Gembloers Het bekendste Belgische automerk, het sportwagenmerk Gillet, is in Gembloers gevestigd. Het bedrijf importeert ook het Nederlandse sportwagenmerk Donkervoort.
Geboren in Gembloers Paul Michot (1902-1999), senator en hoogleraar William Cliff (1940), dichter Jo Lemaire (1956), zangeres Louis Patris (2001), voetballer
Nabijgelegen kernen Grand-Manil, Cortil, Ernage, Sauvenière, Lonzée, Bossière
Literatuur Joseph Toussaint, Gembloux. La ville et l'abbaye. Aperçu géographique, historique et artistique, Éditions de l'Orneau, 1977 Léon Namèche, La ville et le comté de Gembloux. L'histoire & les institutions, J. Duculot, 1922. Online tekst (herziene uitgave 1964)
Externe link Website van de gemeente
Categorie:Plaats in Namen (provincie)