thumb|Dominique Mamberti, de huidige kardinaal-protodiaken De kardinaal-protodiaken is de kardinaal met de langste staat van dienst binnen de orde van kardinaal-diakens. Na afloop van een conclaaf, zodra er witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel is opgestegen, maakt hij de verkiezing van de naam van de nieuwe paus bekend vanaf de buitenloggia van de Sint-Pietersbasiliek in Vaticaanstad. Hierna verschijnt de nieuwe paus zelf op het balkon om het Urbi et orbi uit te spreken.
Bij de daaropvolgende pauskroning was het de kardinaal-protodiaken die de paus het pallium oplegde en hem kroonde met de tiara; sinds de ambtsaanvaarding van paus Johannes Paulus I in 1978 wordt de kroning niet meer uitgevoerd.
Indien de kardinaal-protodiaken niet in staat is de bij het ambt behorende rituelen uit te voeren - bijvoorbeeld door ziekte - dan wordt zijn taak (veelal) waargenomen door de op een na langstzittende kardinaal-diaken. Deze procedure wordt ook gevolgd, wanneer de protodiaken zelf tot paus gekozen wordt, wat in de geschiedenis vijf maal is voorgekomen, namelijk in 1277: Giovanni Gaetano Orsini, gekozen tot paus Nicolaas III 1285: Giacomo Savelli, gekozen tot paus Honorius IV 1370: Pierre Roger de Beaufort, gekozen tot paus Gregorius XI 1503: Francesco Todeschini-Piccolomini, gekozen tot paus Pius III 1513: Giovanni de' Medici, gekozen tot paus Leo X
De huidige kardinaal-protodiaken is Dominique Mamberti.
Lijst van Kardinaal-protodiakens tijdens de conclaven vanaf de 20e eeuw
Van Tot Naam Gekozen paus(en) Conclaaf van 11 juli 1899 29 maart 1907 Luigi Macchi paus Pius X 1903 29 maart 1907 5 november 1916 Francesco Salesio della Volpe paus Benedictus XV 1914 5 november 1916 17 december 1928 Gaetano Bisleti paus Pius XI 1922 16 december 1935 12 november 1946 Camillo Caccia Dominioni paus Pius XII 1939 12 november 1946 3 augustus 1961 Nicola Canali paus Johannes XXIII 1958 3 augustus 1961 26 juni 1967 Alfredo Ottaviani paus Paulus VI 19635 maart 1973 30 juni 1979 Pericle Felici paus Johannes Paulus I paus Johannes Paulus II aug 1978 okt 1978 24 februari 2005 23 februari 2007 Jorge Medina Estévez paus Benedictus XVI 2005 21 februari 2011 12 juni 2014 Jean-Louis Tauran paus Franciscus 2013 28 oktober 2024 Dominique Mamberti paus Leo XIV 2025
Zie ook Lijst van kardinaal-protodiakens
Categorie:Geestelijk ambt in de Rooms-Katholieke Kerk