Jan Louis Lucien Van Riet, (Antwerpen 21 februari 1948) is een Belgisch kunstenaar.
Hij is in de eerste plaats een figuratief kunstschilder en dichter. Daarnaast is hij onder andere auteur, columnist, illustrator, ontwerper, tekenaar, curator en monumentaal schilder. Hij wordt genoemd als een van de belangrijkste hedendaagse Belgische kunstenaars.
Hij is vooral gekend voor zijn geëngageerde werken over de gruwel van politieke vervolgingen in de 20ste eeuw, in het bijzonder de concentratiekampen in de Tweede Wereldoorlog.
Zijn werken zijn opgenomen in verschillende musea en collecties in België en in het buitenland. Hij kreeg in 2001 de Van Acker Prijs. Hij woont en werkt in Antwerpen.
Stijl In al zijn werken is een boodschap aanwezig. Stijl en verhaal zijn voor hem even belangrijk en met elkaar verbonden. Zijn werken zijn figuratief, realistisch en verhalend. De stijl is wisselend en bepaald door het thema, variërend van licht impressionistisch tot donker geometrisch. Zijn werken kenmerken zich door een melancholische sfeer.
Jeugd en opleiding Jan Vanriet groeide op in Hoboken. Zijn vader, zijn moeder, zijn grootmoeder en zijn oom Lucien, de tweelingbroer van zijn moeder, maakten in de Tweede Wereldoorlog deel uit van het verzet en werden opgepakt en gedeporteerd naar de concentratiekampen Mauthausen en Ravensbrück. Zijn ouders leerden er elkaar kennen en werden na de oorlog socialistische militanten. Als kind werd hij bijna dagelijks geconfronteerd met getuigenissen van zijn ouders over arrestaties, deportaties en de concentratiekampen tijdens de oorlog. De gruweldaden door politieke regimes in de twintigste eeuw, in het bijzonder de concentratiekampen, zou later het belangrijkste thema van zijn werk worden. Zijn vader, Victor Van Riet, werd schepen voor de socialistische partij in Hoboken. Jan Vanriet zou later zelf dit socialistische engagement op een militante manier verder zetten tot hij er rond 2010, gedegouteerd door de politieke actualiteit, afstand van nam. miniatuur|Jan Vanriet, Bohemia, 1966Hij deed zijn middelbare studies aan het Koninklijk Atheneum van Hoboken, waar de kunstcriticus Marcel van Jole een van zijn leraren was. Tijdens een bezoek aan Praag in 1965 maakte hij kennis met de avant-garde grafisch kunstenaar Pravoslav Sovak uit Zuid-Bohemen, die hem het volgende jaar uitnodigde voor een stage in zijn atelier. Vanriet schilderde er een reeks landschappen. Pravoslav Sovak werd zijn mentor, ze werden vrienden voor het leven.
In 1968 volgde Vanriet lessen schilderkunst aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Als jonge kunststudent en debuterend dichter was Van Riet een van de bezielers van de "Anti Censuur Protest Read-In" in maart in het Majestic Theater in Antwerpen en in mei in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel (Bozar), de actie van schrijvers tegen de literaire censuur in België. In deze periode ontmoette hij zijn toekomstige echtgenote, Simone Lenaerts. Zij trouwden in 1972 en werden de ouders van twee zonen en een dochter.
Na het beëindigen van zijn studies in 1972 startte Jan Vanriet als leraar tekenen in de Academie voor Beeldende Kunsten in Hoboken. In 1981 werd hij benoemd tot directeur. Hij zou die functie tot 1999 uitoefenen.Vanriet Jan – Schrijversgewijs
Kunstschilder 1. Aquarellist Popart In zijn beginperiode was Vanriet hoofdzakelijk aquarelschilder. Aanvankelijke schilderde hij in een soort popart-stijl geïnspireerd op het werk van Peter Blake, David Hockney en Richard Hamilton.
Hij kreeg in 1972 zijn eerste solotentoonstelling in de BP Building in Antwerpen en kon in 1973 voor het eerst exposeren in de galerie De Zwarte Panter van zijn vroegere studiegenoot Adriaan Raemdonck. Onmiddellijk daarna kon hij door bemiddeling van Hughes Pernath samenwerken met de galerie Lens Fine Art, destijds een van de meest prestigieuze Belgische galerieën, die hem als kunstenaar lanceerde. Deze samenwerking zou tien jaar duren.
In 1974 nam Vanriet deel aan de Biënnale van Menton. Hij kreeg naast exposities in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel ook internationale bekendheid met tentoonstellingen in Milaan, Hannover en Darmstadt. Hij kwam in contact met de vooraanstaande Franse kunsthistoricus en criticus Pierre Restany, die een groot bewonderaar van zijn werk werd.
Hommages miniatuur|Jan Vanriet: de kunstenaar Vladimir Tatlin, potlood en aquarel, 1980, collectie KMSKA (aangekocht in 1980) Jan Vanriet werd in 1979 geselecteerd voor de Biënnale van Sao Paulo, waar hij zijn aquarellen tentoonstelde, en kon als gevolg hiervan exposeren in de Wenger Gallery in San Diego, en later in Los Angeles, Bazel en Parijs.
De biënnale van Sao Paulo zorgde voor een kentering in zijn werk. Hij ging hij nu over tot enerzijds hommages aan bekende kunstenaars, zoals aan Matisse en anderzijds tot autobiografisch geïnspireerde werken met portretten van vrienden, herinneringen aan reizen of stillevens. Deze thema's zouden blijvend aan bod komen in zijn werken. In september 2024 nam hij ze op in een overzichtstentoonstelling "The Horse, etcera" in De Zwarte Panter.
In Parijs sloot hij in 1982 een contract met de kunstgalerij Isy Brachot die ook een vestiging in Brussel had en die hem de volgende 10 jaar elf solotentoonstellingen zou aanbieden. Pierre Restany schreef de tekst voor Vanriets eerste solotentoonstelling in Galerie Isy Brachot in Parijs.Bibliography – Jan Vanriet
Vanriet werd in 1984 geselecteerd om samen met Karel Dierickx en Jan Fabre België te vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië.
2. Kunstschilder in alkyld Politieke vervolging als thema 1986: "Portret van een oom" Rond 1986 schakelde Vanriet over van aquarel naar alkyld, een sneldrogende olieverf. Hierdoor veranderde zijn stijl en kwamen voor het eerst de nieuwe thema's over de gruwel van de concentratiekampen en doctrinaire regimes, in zijn oeuvre met sleutelwerken als "Portret van een oom" en "La Doctrine".miniatuur|Jan Vanriet, compte à régler, 1988
1988: "Compte à régler" In 1987 werd hij geselecteerd voor de Olympiad of Arts in Seoul. Zijn monumentaal doek "Compte à règler" uit 1988 werd later opgenomen in de collectie van het Nationaal Museum voor Hedendaagse Kunst van Seoul.
1987-1988: New York: Bernar Venet In die periode werkte Vanriet twee zomers in New York in het atelier van Bernar Venet. Hij maakte er kennis met de cartoonist David Levine. Hij kreeg opdracht om het portret te maken van de New Yorkse advocaat en kunstmecenas Harry Torczyner.
1990: Special Prize Art Festival Seoul In 1990 won hij de Special Prize van het Art Festival Seoul, samen met John Chamberlain en Mimmo Rotella. Hij begon werken te maken op Koreaans hanji papier.
1995: "Volgens Johannes" Rond 1995 voltooide voltooide Vanriet naast een serie van 50 portretten, de serie "Volgens Johannes", 35 grote werken op Koreaans papier, geïnspireerd op het Evangelie van Johannes, waarvoor de Nederlandse dichter Benno Barnard gedichten onder de titel "De Schipbreukeling" toevoegde, opnieuw een verwijzing naar ontheemden.Transport
Het Stedelijk Prentenkabinet van Antwerpen verwierf de voorbereidende studies van de serie "Voor Johannes".
2004: "Transport" Een belangrijke tentoonstelling voor hem persoonlijk rond het thema politieke vervolging vond in 2004 plaats in het Lippisches Landesmuseum in Detmold, waar hij voor het eerst zijn reeks schilderijen "Transport" uit de periode 1999-2004 toonde. Verschillende daarvan waren geïnspireerd op de tragische gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog.
2005: "Nathan de Wijze" Een jaar later, in 2005 presenteerde Vanriet zijn drieluik "Nathan de Wijze" in het historische gebouw van de "Jerusalem International YMCA".
2006-2008: "Dichterdood" en "Meikever, vlieg!" In 2008 kwam het thema van de gruwel van de Tweede Wereldoorlog terug in de tentoonstelling "Meikever,vlieg!" in Galerie De Zwarte Panter, waarmee Vanriet zijn samenwerking had hernieuwd. Naar aanleiding van deze tentoonstelling publiceerde Marc Ruyters een nieuwe monografie "Jan Vanriet 1966-2008". Een eerdere tentoonstelling " Dichterdood" in 2006 in de Zwarte Panter behandelde het lot van avant-gardekunstenaars in Rusland, zoals de dichter Majkovski.
2010: "Closing Time": curator miniatuur| Closing Time, 2010: Vanriets werk met schilderijen van Fontana en Antonello da Messina In 2010 werd Jan Vanriet door het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen uitgenodigd om de slottentoonstelling van het museum te organiseren vooraleer er grondige renovatiewerken zouden starten. In "Closing Time" confronteerde hij een selectie van 150 meesterwerken uit de collectie van het museum, waaronder werken van Rubens, Van Eyck, Van Dyck, Jordaens, Titiaan en Cranach met 175 van zijn eigen werken. De tentoonstelling kreeg 88.000 bezoekers.
2012: Samenwerking met Roberto Polo Jan Vanriet zorgde met "Closed Doors" voor de openingstentoonstelling van de Roberto Polo Gallery in Brussel in november 2012. Het was de start van een intense samenwerking tussen de kunstenaar en de Amerikaanse kunsthistoricus, theoreticus en galeriehouder. In februari 2015 vernieuwde Roberto Polo zijn galerie, de omvang verdubbelde bijna, en opnieuw was het Vanriet die met een solotentoonstelling, "Vanity", voor de opening mocht instaan. In 2019 kon hij zijn werken tentoonstellen in het nieuwe museum "Centro de Arte Moderno y Contemporáneo de Castilla-La Mancha – Colección Roberto Polo" naast werken van Kadinsky, Schwitters, Max Ernst en vele anderen.
2013-2015: "Losing Face": Mechelen, Moskou, Warschau miniatuur| Moszek, aquarel, 2011, uit de reeks "Gezichtsverlies": collectie British Museum Londen
In 2013 was zijn tentoonstelling "Losing Face" ("Gezichtsverlies") te zien in Museum Kazerne Dossin in Mechelen. "Losing Face" was gebaseerd op portretfoto’s van joden en zigeuners die vanuit de Dossinkazerne naar Auschwitz werden gedeporteerd. De Belgische pers riep "Losing Face" uit tot een van de belangrijkste tentoonstellingen van Europa. De Vlaamse auteur Stefan Hertmans en de Hongaarse romanschrijver György Konrád schreven samen de begeleidende publicatie. Het aquarel "Moszek" uit deze reeks werd later opgenomen in de collectie van het British Museum.
In 2015 werd "Losing Face" herhaald in het nieuwe Joods Museum en Tolerantiecentrum van Moskou. Vladimir Poetin was een van de bezoekers van deze tentoonstelling.Het was een andere selectie van de reeks die hij maakte tussen 2009 en 2012 met dit keer vooral slachtoffer van de holocaust die oorspronkelijk uit Oost-Europa en Rusland kwamen. In 2017 reisde de tentoonstelling naar het Joods Museum in Warschau.
2015: Gdansk: "Song of Destiny" Het Nationaal Museum in Gdansk organiseerde in mei 2015 onder de titel "Song of Destiny" een overzichtstentoonstelling van Vanriets schilderijen uit de periode 1986-2014. Het museum kocht twee van zijn schilderijen aan.
2016: Walsall: "Music Boy" De overzichtstentoonstelling, The Music Boy in de New Art Gallery in Walsall In januari 2016 was voor Vanriet zijn première in het Verenigd Koninkrijk. Deze tentoonstelling was vernoemd naar zijn oom die accordeon speelde en later in het concentratiekamp werd opgesloten, een van de werken uit "Losing Face". De gelijknamige tentoonstellingscatalogus bevatte essays van Charlotte Mullins, Andrew Graham-Dixon en Martin Herbert.
2016: Brussel: 'Painting After Postmodernism" In september 2016 nam Jan Vanriet deel aan 'Painting After Postmodernism" in Brussel, een tentoonstelling van werken van 16 gerenommeerde kunstenaars, 8 Belgen en 8 Amerikanen,Walter Darby Bannard, Karen Gunderson, Martin Kline, Melissa Kretschmer, Lois Lane, Paul Manes, Ed Moses and Larry Poons; Belgium by Mil Ceulemans, Joris Ghekiere, Bernard Gilbert, Marc Maet, Werner Mannaers, Xavier Noiret-Thomé, Bart Vandevijvere, Jan Vanriet. samengesteld door Barbara Rose. Deze tentoonstelling was later ook te zien in Malaga en in het Caserta Paleis in Napels.