Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht (ook wel afgekort tot BKZ) is een Belgische gemeente in Oost-Vlaanderen die op 1 januari 2025 is ontstaan uit de fusie van de fusiegemeenten Beveren en Kruibeke in de provincie Oost-Vlaanderen enerzijds, en de fusiegemeente Zwijndrecht in de provincie Antwerpen anderzijds. De gemeente heeft een oppervlakte van 206,45 km² en telt 88.344 inwoners (op 01/01/2026). Ze is de tweede grootste van Vlaanderen qua oppervlakte en de grootste qua inwonersaantal van het Waasland. Bij de fusie werd 20,24 km² van de provincie Antwerpen aan Oost-Vlaanderen overgedragen.
De fusiegemeente bestaat uit dertien deelgemeenten. Naast de deelgemeenten Beveren, Kruibeke en Zwijndrecht betreft het ook Bazel, Burcht, Doel, Haasdonk, Kallo, Kieldrecht, Melsele, Rupelmonde, Verrebroek en Vrasene.
Geschiedenis Annexatie van Zwijndrecht, Burcht en Linkeroever (1921-1923) Al eeuwen voor de fusie vormde de Schelde de natuurlijke grens tussen het Waasland en Brabant. Alles ten westen van de Schelde maakte dan ook oorspronkelijk deel uit van de provincie Oost-Vlaanderen. Maar in 1921 zei de toenmalige Belgische premier Henri Carton de Wiart dat hij het abnormaal vond dat de haven van Antwerpen zich enkel op de rechteroever zou uitstrekken. Dat leidde uiteindelijk tot een reeks van annexaties in 1923. Zwijndrecht en Burcht, die toen nog zelfstandige gemeenten waren, werden deel van de provincie Antwerpen. Daarnaast werd een deel van Zwijndrecht en Burcht afgestaan aan de stad Antwerpen. Dat stadsdeel staat vandaag bekend als Linkeroever. Als compensatie voor de annexatie zouden Zwijndrecht en Burcht (en in bredere zin het Waasland) een tunnel met Antwerpen krijgen. Zo werden de Waaslandtunnel en de Sint-Annatunnel 10 jaar na de annexatie gebouwd door IMALSO, die echter niet op het grondgebied van Zwijndrecht/Burcht liggen, maar op het grondgebied van Linkeroever. In het kader van een fusie met Beveren en Kruibeke werd 100 jaar later opnieuw geanalyseerd in hoeverre het mogelijk was om Zwijndrecht en Burcht opnieuw over te hevelen naar de provincie Oost-Vlaanderen.
Eerste reeks fusiegesprekken tussen Beveren en Kruibeke (2010) Reeds in 2010 waren er besprekingen aan de gang over een mogelijke fusie tussen de gemeenten Kruibeke en Beveren. Destijds werd er een financiële stimulans van 3,5 miljoen euro beloofd. Die fusie is uiteindelijk niet doorgegaan door tijdsgebrek. Zo beweerde de toenmalige burgemeester van Kruibeke dat de beide gemeenten rustig de tijd moesten nemen om een eventuele fusie verder te onderzoeken en dat de fusie niet meer voor de lokale verkiezingen van 2012 zou kunnen plaatsvinden.
Tweede reeks fusiegesprekken tussen Beveren, Kruibeke en Zwijndrecht (2022-2023) In 2022 wakkerde de interesse voor een fusie opnieuw aan, dit keer met Zwijndrecht erbij. In tegenstelling tot de vorige poging tot fuseren werd er in 2023 grondig onderzoek gedaan naar de gelijkenissen en verschillen van de drie gemeenten. Het resultaat van dat onderzoek werd in juni 2023 in een inventarisatierapport voorgesteld. Hoewel de gemeente Beveren aangaf dat een meerderheid (52%) voor de fusie was, werd de gemeente ook bekritiseerd door burgerbewegingen zoals Hart voor Zwijndrecht. Er werd namelijk een referendum georganiseerd in de gemeente Zwijndrecht waar inwoners voor of tegen de fusie (of blanco) konden stemmen. Van de 19.500 inwoners kwamen 6.602 inwoners opdagen en 80% onder hen stemde tegen de fusie. Voor burgerbeweging Hart voor Zwijndrecht was dat een duidelijk signaal dat de fusie ongewenst was, maar omdat het om een minderheid van stemmers ging en het referendum daardoor niet-bindend was, werd er geen rekening mee gehouden. Verder stelde de burgerbeweging dat de schuld per inwoner in Zwijndrecht zou verdrievoudigen terwijl de schuld per inwoner in Beveren zou halveren. Voor de beweging wogen de voordelen niet op tegen de nadelen. De beweging veroordeelde ook de wisselmeerderheid met Vlaams Belang in de gemeenteraad van Zwijndrecht die de fusie uiteindelijk goedkeurde.
Naamgeving fusiegemeente (2023-2026) Nadat de fusie door de drie gemeenten werd goedgekeurd, werd er naar een naam voor de nieuwe fusiegemeente gezocht. In eerste instantie werd er een lijst met 5 mogelijke namen voorgesteld: Scheldelande, Scheldewaas, Oosterwaas, Nieuw Scheldeland en Oost Waasland. Hoewel Beveren en Kruibeke met die namen instemden, stemde de Zwijndrechtse gemeenteraad die namen weg. De gemeente Zwijndrecht zou niet betrokken zijn geweest bij de selectieprocedure en er zouden geen naamkundigen of heemkundigen ingeschakeld zijn. Als reactie op die kritiek vroeg de heemkundige kring om de naam Beveren-Waas toe te voegen aan de lijst met keuzemogelijkheden. Maar, omdat de domeinnaam 'beveren-waas.be' al in 2013 verkocht was, werd het voorstel aangepast naar Beveren Waas zonder koppelteken. Die nieuwe naam werd samen met Scheldewaas opnieuw aan de Zwijndrechtse gemeenteraad voorgesteld, maar werd opnieuw weggestemd omdat Beveren Waas niet verbindend genoeg zou overkomen. Omdat er niet genoeg tijd meer was om een nieuwe naam te zoeken, werd besloten om de werknaam van de fusiegemeente, Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, te gebruiken voor de fusie. De gemeentelijke administratie gebruikt gemakkelijkheidshalve ook de afkorting BKZ. Tijdens de voorstelling van het bestuursakkoord in december 2025 werd aangekondigd dat in 2026 een nieuw traject voor een naam zou worden opgestart. In juni en juli 2026 konden inwoners via de website van de gemeente of op papier een eigen naam voorstellen. Na een selectie door een jury zal er uiteindelijk een shortlist van 5 namen aan de inwoners worden voorgelegd waarop ze kunnen stemmen. Er wordt verwacht dat de nieuwe naam pas in 2027 officieel wordt.
Geografie miniatuur|De 13 deelgemeenten van Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Beveren (I) 19,14 21.870 1.143 46030A 2 Vrasene (II) 14,10 4.503 319 46030B 3 Verrebroek (III) 15,97 2.070 130 46030C 4 Kieldrecht (IV) 19,96 4.230 212 45003D 5 Doel (V) 24,59 109 4 46030E 6 Kallo (VI) 30,17 2.375 79 46003F 7 Melsele (VII) 18,40 11.854 644 46003G 8 Haasdonk (VIII) 10,35 4.514 436 46003H 9 Kruibeke (IX) 14,68 8.163 556 46013A 10 Bazel (X) 16,95 5.642 333 46013B 11 Rupelmonde (XI) 1,89 3.236 1.712 46013C 12 Zwijndrecht (XII) 15,75 11.993 761 11056A 13 Burcht (XIII) 4,49 7.701 1.715 11056B
Aangrenzende gemeenten De gemeente grenst aan volgende gemeenten en deelgemeenten:
a. Berendrecht-Zandvliet-Lillo (Antwerpen) b. Antwerpen (Antwerpen) c. Hoboken (Antwerpen) d. Hemiksem e. Schelle f. Hingene (Bornem) g. Steendorp (Temse) h. Temse (Temse) i. Sint-Niklaas (Sint-Niklaas) j. Nieuwkerken-Waas (Sint-Niklaas) k. Sint-Gillis-Waas (Sint-Gillis-Waas) l. Meerdonk (Sint-Gillis-Waas)
Aan de grens met Nederland, grenst de gemeente aan Nieuw-Namen in de gemeente Hulst.
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente ontstaan op 1 januari 2025 Deze evolutie is gemaakt op basis van de historische gegevens die betrekking hebben op de drie gemeenten, inclusief hun deelgemeenten, die samen de nieuwe fusiegemeente vormen vanaf 1 januari 2025.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar AantalSTATBEL - Aantal bewoners per gemeente Evolutie: 1992=index 100 1992 75.756 100,0 1993 76.009 100,3 1994 76.203 100,6 1995 76.469 100,9 1996 76.560 101,1 1997 76.908 101,5 1998 77.135 101,8 1999 77.456 102,2 2000 77.334 102,1 2001 77.432 102,2 2002 77.595 102,4 2003 77.822 102,7 2004 78.059 103,0 2005 78.702 103,9 2006 79.152 104,5 2007 79.451 104,9 2008 79.806 105,3 2009 80.206 105,9 2010 80.692 106,5 2011 81.120 107,1 2012 81.423 107,5 2013 81.891 108,1 2014 82.450 108,8 2015 82.780 109,3 2016 83.071 109,7 2017 83.520 110,2 2018 83.851 110,7 2019 84.469 111,5 2020 85.047 112,3 2021 85.110 112,3 2022 85.754 113,2 2023 86.903 114,7 2024 87.490 115,5 2025 87.927 116,1 2026 88.344 116,6
Evenementen Wekelijkse markt: Burcht elke maandag (niet op feestdagen) Wekelijkse markt: Rupelmonde elke maandag Wekelijkse markt: Beveren elke dinsdag Wekelijkse markt: Kruibeke elke woensdag Wekelijkse markt: Haasdonk elke woensdag Wekelijkse markt: Zwijndrecht elke vrijdag (niet op feestdagen) Wekelijkse markt: Melsele elke zaterdag Boerenmarkt: Bazel 1x per maand op zaterdag Boerenmarkt: Beveren 1x per maand op zaterdag Blasiuskermis: Vrasene zondag of die na 2 februari Carnavalkermis: Beveren weekend voor aswoensdag Carnavalkermis: Haasdonk weekend na aswoensdag Carnavalkermis: Kieldrecht 2e weekend na aswoensdag Kleine Kermis: Kallo Paasweekend Kleine Kermis: Melsele laatste zondag van april Meikermis: Burcht 1e zondag van mei Braderij: Burcht 1e zondag van mei Mercatorkermis: Rupelmonde 14 mei of opvolgende zondag Meikermis: Nieuwe Parochie-Beveren 2e weekend mei Kleine Kermis: Verrebroek weekend van OLH Hemelvaart Sinksenkermis: Zwijndrecht Pinksterweekend Junikermis: Kruibeke 14 dagen na Pinksteren (jaarmarkt opvolgende woensdag) Grote Kermis: Zwijndrecht 1e zondag na 11 juni Junikermis: Bazel 24 juni of zondag ervoor Zomerkermis: Beveren 1e zondag van juli Grote Kermis: Vrasene 2e zondag van juli (jaarmarkt opvolgende woensdag) Grote Kermis: Haasdonk weekend na 15 augustus Scheldewijding: Doel rond half augustus afhankelijk van waterstand Grote Kermis: Verrebroek laatste weekend van augustus Grote Kermis: Melsele 1e zondag van september Grote Kermis: Kallo 2e zondag van september Septemberkermis: Bazel 2e zondag van september (jaarmarkt dag voorheen) Septemberkermis: Kruibeke 4e zondag van september Grote Kermis: Kieldrecht zondag voor 29 september Jaarmarktkermis: Zwijndrecht weekend voor 1e maandag van oktober (jaarmarkt zaterdag voorheen) Koukermis: Rupelmonde 9 oktober of volgende zaterdag (jaarmarkt zaterdag voor de datum) Oktoberkermis: Beveren tweede dinsdag voor 2 november en voorgaand weekend
Politiek Structuur Beveren-Kruibeke-ZwijndrechtSupranationaalNationaalGemeenschapGewestProvincieArrondissementProvinciedistrictKantonGemeente
Geschiedenis Burgemeesters TijdspanneBurgemeester2025- Marc Van de Vijver
Legislatuur 2025-2030 Marc Van de Vijver (CD&V) leidt als burgemeester een coalitie van het kartel Wij, Samen SterkWij, Samen Sterk is een kartel van CD&V met Open-Vld met N-VA. Samen vormen ze een meerderheid van 26 op 43 zetels. De installatiegemeenteraad vond plaats op 02/01/2025.
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 2024 + Partij of kartel13-10-2024Stemmen / Zetels%43Groen & Co 15,1 6Vooruit 11,3 4 Wij, Samen Sterk31,4 15N-VA 23,1 11 Vlaams Belang 16,1 7 Filip Kegels 3,0 0Totaal stemmen38.120Opkomst % 59,3Blanco en ongeldig %1,1 De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.De zetels van de gevormde meerderheid zijn vetjes gedrukt. De grootste partij is in kleur.Voor de resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 en vroeger, zie: Beveren, Kruibeke en Zwijndrecht.
Bereikbaarheid Auto Er lopen drie verschillende snelwegen door de gemeente: de E17 (Antwerpen - Frankrijk), de E34 (Duitsland - Knokke-Heist) en de R2 (ringweg ten noorden van Antwerpen door de haven). Verder telt de gemeente een heleboel gewestwegen: de N70 (Antwerpen - Gent), de N419 (Zwijndrecht - Temse), de N420 (parallelweg Zwijndrecht), de N450 (Melsele - Kallo), de N451 (Sint-Niklaas - Doel) en de N485 (Beveren - Steendorp).
Fiets