Economie van NederlandMunteenheid1 euro (€) = 100 centFiscaal jaarkalenderjaarHandelsorganisatiesEU, WTO en OESOStatistiekenBBP Rang (2024)18eBruto Binnenlands Product (2024)$ 1,218 biljoenKoopkrachtpariteit (2024)$ 1,460 biljoenEconomische groei ten opzichte van vorig kwartaal (BBP) (2019 Q1) 0,5%Economische groei ten opzichte van jaar eerder (BBP) (2019 Q1) 1,7%BBP per hoofd (2024)€ 65.470BBP per sector (2015)landbouw (1,6%), industrie (18,8%), diensten (79,6%)Inflatiepercentage (Januari 2024)3,2%Bevolking onder de armoedegrens (januari 2020)9%Beroepsbevolking (3e kwartaal 2023)10,1 miljoenWerkloosheidspercentage ( 2023)3,6% - cbs.nl. Gearchiveerd op 4 april 2023.Faillissementen(excl. eenmanszaken) (april 2019)277Belangrijke industrieënelektronica en communicatiemateriaal, metalen, chemicaliën, petroleum, voedselverwerking, visserij, landbouw gerelateerde productenHandelspartnersUitvoer (2022)€ 731,4 mldBelangrijkste partners (2017) CIA The World Factbook Netherlands - Economy, geraadpleegd op 17 mei 2020Duitsland 24,2%,België 10,7%,Frankrijk 8,8%,Ver. Koninkrijk 8,8%,Italië 4,2%Invoer (2022)€ 677 mldBelangrijkste partners (2017)China 16,4%,Duitsland 15,3%,België 8,5%,Ver. Staten 6,9%,Ver. Koninkrijk 5,1%,Rusland 4,3%,Openbare financiënOverheidssaldo (% van BBP, 2024)3% overschotStaatsschuld (% van BBP, 2024 )47,3%Openbare schuld (2024)€ 510 mldOpbrengsten (2024)€ 402,9 mldUitgaven (2024)€ 433,6 mldDonor van economische hulp (2004)€ 4 mld De economie van Nederland is een open economie die zwaar leunt op buitenlandse handel. Dat heeft van Nederland een zeer welvarend land gemaakt. De economie wordt getypeerd door stabiele verhoudingen, relatief lage inflatie, een gezond financieel beleid en een belangrijke rol als Europese transportader. Voedselverwerking, chemie, olieraffinage en de fabricage van elektrische apparaten zijn de belangrijkste industriële activiteiten.
In de intensieve, gemechaniseerde land- en tuinbouw werkt weliswaar slechts 4% van de Nederlandse beroepsbevolking, maar er worden door de sector enorme hoeveelheden voedsel voor de voedselverwerkingsindustrie en de uitvoer geproduceerd. Na de Verenigde Staten is Nederland het tweede uitvoerland op het gebied van land- en tuinbouwproducten.De Volkskrant 'Groei agrarische export grote rol in herstel van economie', 17 januari 2014 De Nederlandse economie is ongeveer de vijftiende tot twintigste economie van de wereld, afhankelijk van hoe er gemeten wordt. Nederland was eerder nog de tiende economie ter wereld, maar werd ingehaald door snel groeiende economieën als Mexico en Zuid-Korea.
De Nederlandse economie maakte eind jaren 1990 een grote groeispurt met groeicijfers van boven de 3%. In de eerste jaren na de eeuwwisseling is deze groei afgenomen. De internetzeepbel en de aanslagen in de Verenigde Staten op 11 september 2001 hebben hierin een belangrijke rol gespeeld. In 2006 en 2007 groeide de economie weer met meer dan 3%, maar naar aanleiding van de wereldwijde crisis was er in 2009 een krimp van 3,7%, gevolgd door een zeer beperkte groei en een flink stijgende staatsschuld en werkloosheid vanaf 2010 tot 2013. Vanaf 2014 is er weer sprake van groei van de economie (+2,9% in 2017). Ook is het tekort op de begroting vanaf 2016 omgeslagen in een overschot zodat de staatsschuld in 2017 daalde tot onder de Europese norm van 60%. De werkloosheid daalde in 2019 tot onder de 3,3%.
Sectoren thumb|Grootte van de Nederlandse export volgens sector, 2019
Energie
Energie in Nederland wordt ten eerste opgewekt uit fossiele brandstoffen zoals steenkool (tot 1974 gewonnen uit eigen bodem, sindsdien geïmporteerd), aardolie en met name aardgas; ten tweede uit kernsplijting; en ten derde uit hernieuwbare energiebronnen zoals zon, wind en water. Door de grote aardgasvoorraden heeft Nederland veel welvaart verworven door de export van aardgas.
In de 21e eeuw begon de energietransitie in Nederland, waarbij fossiele brandstoffen werden uitgefaseerd ten gunste van hernieuwbare energie.
Steenkool
Tot begin jaren zeventig van de 20e eeuw werd in Limburg steenkool gewonnen. Het gebeurde eerste op kleine schaal, maar tussen 1815 en 1974 waren er vijf grote bedrijven actief met negen steenkoolmijnen. In 1899 initieerde de Nederlandse regering een onderzoek naar de wenselijkheid en mogelijkheid om ook steenkool te mijnen. De uitkomst was positief en in de mijnwet van 24 juni 1901 werd het gehele Zuid-Limburgse kolengebied, voor zover nog niet aan particulieren in concessie gegeven, voor ontginning toegewezen aan de staat.Wetten.nl Wet exploitatie van Staatswege van steenkolenmijnen in Limburg, 24 juni 1901, geraadpleegd op 12 mei 2020. Gearchiveerd op 28 september 2020. Tussen 1930 en 1965 werd de meeste steenkool geproduceerd, gemiddeld zo’n 12 miljoen ton op jaarbasis. Mede door de vondst van het aardgasveld van Slochteren werd de Limburgse steenkolenwinning onrendabel. De mijnsluiting was een plan van de toenmalig minister van Economische Zaken Joop den Uyl. In december 1965 kondigde hij de sluiting aan en op 31 december 1974 ging de laatste mijn, Oranje-Nassau I te Heerlen, dicht.
Aardolie
Nederland zelf heeft een zeer beperkte voorraad aan aardolie in Drenthe en de bodem van de Noordzee. Een van de grootste energiemaatschappijen ter wereld is echter voor zestig procent van Nederlandse oorsprong. Shell plc is voor een belangrijk deel voortgekomen uit de oliewinning in Nederlands-Indië.
Aardgas
Van groter belang is echter de in 1959 ontdekte voorraad aardgas nabij het Groningse Slochteren. De voorraad aardgas wordt geschat op 0,3% van de wereldvoorraad. BP BP Statistical Review 2019, geraadpleegd op 4 mei 2020. Gearchiveerd op 31 mei 2020. Met dit aardgasveld van Slochteren is Nederland de derde producent van aardgas van de Europa, na Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Tot 2013 werd in Nederland zo'n 70 miljard m³ aardgas geproduceerd, maar dat is stapsgewijs gedaald naar 32 miljard m³ in 2018 vooral door aardbevingen in Groningen die aanzienlijke schade aan woningen en andere gebouwen in het gebied heeft veroorzaakt. In 2018 viel het besluit om de aardgaswinning in het Groningen veld te verminderen en vanaf 2030 geheel te staken.RTV Noord Gaswinning Groningen wordt in 2030 volledig beëindigd, 29 maart 2018 Nederland wil haar vooraanstaande positie behouden door een centrale rol te gaan spelen in de doorvoer van gas uit andere landen.
Kernenergie
Door de aanwezigheid van de grote aardgasreserves speelt kernenergie maar een relatief kleine rol in het energiebeleid van Nederland. De kernenergiecentrale Dodewaard heeft bijna dertig jaar gefunctioneerd tot zij in 1997 gesloten werd. In 2009 was de enige functionerende kerncentrale de kernenergiecentrale Borssele. Sluiting van deze centrale is uitgesteld tot 2033.
Hernieuwbare energie Alternatieve vormen van energie (biomassa, zon, wind) spelen nu nog een bescheiden rol, maar leveren ieder jaar wel meer bij aan de totale energieproductie.
Waterkrachtcentrales, zie ook lijst van waterkrachtcentrales in Nederland Windturbines in Nederland, zie ook lijst van windmolenparken in de Noordzee Zonne-energie in Nederland, zie ook lijst van zonne-energie-installaties in Nederland
Landbouw en visserij
Akker- en tuinbouw Hoewel de landbouw voor buitenlanders vaak in verband gebracht wordt met de Nederlandse economie, door traditionele producten als tulpen en kaas, werkt maar 2% van de bevolking in deze sector. De aanwezigheid van de Nederlandse bedrijven op het gebied van bloemen, bloembollen en veredelde zaden in de wereldeconomie is echter significant.
Veeteelt Varkensfokkerijen Pluimveehouderij Veehouderij Zuivelproducten
Visserij
Visquotum Visvangst
Industrie
Landbouwindustrie, metaalindustrie en machinebouw en -installaties, fabricage van elektrische apparaten en outillage, chemische productie, olieverwerking, constructie, micro-elektronica, visvangst Groeipercentage industriële productie: 3,2% (2000) Belangrijkste bedrijven: Shell, Unilever, ASML, KLM, DSM, AkzoNobel, Philips, Aegon, ING Groep, Rabobank Groep, Heineken, Post NL en Randstad.
Handel en bankwezen De financiële instellingen hebben altijd een grote rol gespeeld in de Nederlandse economie van na de Tweede Wereldoorlog. Verzekeraars en banken hebben in sommige gevallen grote conglomeraten gesmeed. Dit model van een combinatie van bankieren en verzekeren is sinds het uitbreken van de kredietcrisis niet langer populair omdat de risico's moeilijker te controleren zijn. De ING Groep heeft de verzekeringsactiviteiten afgestoten en gaat door als bank. De ABN Amrobank is in de kredietcrisis genationaliseerd en is nog steeds voor het grootste deel in handen van de Nederlandse staat.
De Amsterdamse effectenbeurs is een van de oudste ter wereld en in opgegaan in Euronext. De beurs heeft een historie van pionieren. Het was de eerste effectenbeurs ter wereld met de handel in aandelen VOC en de eerste derivatenbeurs van Europa.
Transport
Nederland heeft een gunstige geografische ligging in Europa. Het grote Duitse achterland met de industrie van het Ruhrgebied was uitstekend te bereiken voor de binnenvaart over de Rijn. De haven van Rotterdam heeft hiervan in het bijzonder geprofiteerd. De Amsterdamse haven heeft een historie die veel langer is dan die van Rotterdam. Amsterdam zag ook de overslag sterk stijgen na het gereedkomen van het Amsterdam-Rijnkanaal in de jaren vijftig. Amsterdam is de tweede haven van Nederland en volgt Rotterdam op grote afstand.
Deze verhoudingen liggen volledig omgekeerd met betrekking tot het luchtvaartverkeer. De Luchthaven Schiphol ligt vlak bij Amsterdam en dit is veruit de grootste luchthaven van Nederland. Rotterdam The Hague Airport bij Rotterdam heeft maar een fractie van het aantal passagiers en vracht in vergelijking tot Schiphol.
In 1839 werd de eerste spoorlijn in Nederland geopend tussen Amsterdam en Haarlem. Diverse particuliere bedrijven werden actief maar vergeleken bij de omringende landen bleef Nederland achter tot de tweede helft van de 19e eeuw. De overheid werd een actieve partner. In 1938 kwam alles in handen van de Nederlandse Spoorwegen (NS), een semi-overheidsbedrijf. In 1995 werden de activiteiten gesplitst, de NS kreeg de vervoersactiviteiten en Prorail werd verantwoordelijke voor de infrastructuur. In 2019 had Prorail 7100 kilometer spoor en 400 stations onder beheer. De NS kreeg een concessie om de vervoerstaken uit te voeren, maar andere vervoersmaatschappijen kregen ook toegang tot minder belangrijke delen van het netwerk. De Betuweroute is een belangrijke spoorverbinding voor vracht tussen de haven van Rotterdam en Duitsland. Het aantal (bruto) tonkilometers is in 2019 uitgekomen op 14,3 miljard. Prorail Ontwikkeling spoorgoederenverkeer in Nederland 2019, geraadpleegd op 17 mei 2020
Toerisme
In 2018 gaven alle toeristen, binnen- en buitenlandse, € 87,5 miljard uit in Nederland.CBS Toeristische bestedingen 87,5 miljard euro in 2018, 28 augustus 2019, geraadpleegd op 18 mei 2019. Gearchiveerd op 31 augustus 2019. Het aandeel van de buitenlandse gasten in het totaal was zo’n 40%. De toegevoegde waarde van de sector in 2018 was € 30,4 miljard of 4,4% van het totaal. Binnen de sector is de horeca het belangrijkst en leverde een bijdrage van 40% aan de toegevoegde waarde in 2018. Het aantal banen in de toeristische sector was 791.000. Hier zijn veel mensen actief met een deeltijdbaan en omgerekend naar voltijdbanen waren het er 474.000 gelijk aan 6,3% van het totale aantal arbeidsjaren in de Nederlandse economie.