Jacob van der Lamen (Antwerpen, gedoopt op 15 november 1584 - Amsterdam, voor 31 december 1626) was een Zuid-Nederlandse schilder en kunsthandelaar. Hij is ook bekend onder verschillende naamvarianten zoals Laenen, Lanen en Laen.
Hij was de zoon van Gerard van der Laemen en Martine van Erpst en had twee zusters, Anna en Maria.
In 1605 trouwde hij met Anna Dirckx, de zus van Jacques Lemmens; zijn zoon Christoffel van der Lamen werd eveneens een bekend schilder.
Hij leerde het schildersvak van Hendrik Leunis. In 1604 werd Jacob meester in het Antwerpse Sint-Lucasgilde. Hij was tot 1608 in Antwerpen werkzaam. Daarna verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij op 30 september 1608 werd vermeld als kunsthandelaar in de Nes. In 1609 keerde hij terug naar Antwerpen, waar hij in 1610/11 toestemming kreeg van het gilde om schilderijen op de Meir te verkopen. Hij bleef tot 1616 in Antwerpen. Vervolgens verhuisde hij naar Brussel, waar hij op 10 maart 1616 werd geregistreerd als meester van het gilde. In 1621 vertrok hij opnieuw naar Amsterdam, waar hij tot zijn dood bleef.
Jacob schilderde landschappen en christelijk religieuze voorstellingen. Hij was leraar van verschillende leerlingen, onder wie zijn zoon Christoffel, zijn zwager Jacques Lemmens en Gillis van den Broecke.
Categorie:Zuid-Nederlands kunstschilder (voor 1830) Categorie:17e-eeuws schilder