miniatuur|De comarca El Bierzo opgelicht als onderdeel van de comarca's van Castilië en León en van Spanje miniatuur|Las Médulas in het landschap van El Bierzo El Bierzo (Leonees: El Bierzu ) is een comarca in de provincie León in de Spaanse autonome regio Castilië en León in het noordwesten van Spanje. De comarca beslaat het westen van de provincie León, en grenst in het westen aan de regio Galicië. De Montes de León worden beschouwd als de natuurlijke oostelijke grens met de rest van de provincie León.
De comarca van El Bierzo (126.670 inwoners in 2017; 3.168 km²) beslaat ongeveer 25% van het grondgebied van de provincie León. El Bierzo werd opgericht bij wet, aangenomen op 14 maart 1991 door het parlement van Castilië en León en gepubliceerd op 20 maart 1991 in het staatsblad van Castilië en León. El Bierzo is de eerste en tot heden enige comarca van de autonome gemeenschap die zo'n officiële status heeft gekregen in Castilië en León. Het bestuursorgaan heet de Consejo Comarcal del Bierzo. De zetel van de comarca is gevestigd in Ponferrada.
De hoofdstad Ponferrada is de gemeente met het hoogste bevolkingsaantal, de grootste oppervlakte en de hoogste bevolkingsdichtheid.
El Bierzo is een administratieve comarca die bestaat uit achtendertig gemeenten, historisch ontstaan uit de Spaanse natuurregio met dezelfde naam, is geografisch gezien gestructureerd rond verschillende valleien in het stroomgebied van de Sil. Deze historische regio besloeg voor 1991 de gemeenten Arganza, Balboa, Barjas, Bembibre, Berlanga del Bierzo, Borrenes, Cabañas Raras, Cacabelos, Camponaraya, Candín, Carracedelo, Carucedo, Castropodame, Congosto, Corullón, Cubillos del Sil, Fabero, Folgoso de la Ribera, Igüeña, Molinaseca, Noceda del Bierzo, Oencia, Páramo del Sil, Peranzanes, Ponferrada, Priaranza del Bierzo, Sancedo, Sobrado, Toreno, Torre del Bierzo, Trabadelo, Vega de Espinareda, Vega de Valcarce, Villadecanes en Villafranca del Bierzo. De gemeenten Benuza en Puente de Domingo Flórez historisch deel van de comarca La Cabrera zijn bij de oprichting van de administratieve comarca in 1991 geïntegreerd in El Bierzo. De gemeente Palacios del Sil werd op eigen vraag in 2005 nog maar bijgevoegd. Villadecanes werd in 2010 hernoemd naar Toral de los Vados. Candin verkreeg in 2023 de naamswijziging naar Valle de Ancares.
De naam El Bierzo komt waarschijnlijk van het Keltiberisch oroniem Bergidom of Bergidum, op zijn beurt afgeleid van de Indo-Europese wortel bhergh- met de betekenis van 'hoog', of 'verheven'. Het toponiem zinspeelde op nederzettingen op heuvels of bergen. De naam evolueerde naar Berizum, zoals het voorkomt in documenten uit de negende en tiende eeuw, uit wiens ablatief Berizo de huidige naam zou zijn voortgekomen.
Over het gebied van El Bierzo zijn meerdere archeologische vindplaatsen van de aanwezigheid en nederzettingen van de Astures. De goudmijn Las Médulas uit de Romeinse tijd werd beschermd als Unesco werelderfgoed.
In de territoriale indeling van 1822 werd de provincie Bierzo opgericht, met als hoofdstad Villafranca del Bierzo, die bestond uit Bierzo zelf en de comarca's La Cabrera (de westelijke helft), Valdeorras en Laciana. In de gewijzigde provinciale indeling van 1833 werd de provincie Bierzo opgeheven waarbij de gebieden die deel uitmaakten van de provincie van 1822 werden verdeeld over de provincies León (El Bierzo, La Cabrera en Laciana) en Orense (Valdeorras).
Spaans is de officiële taal en de meest gebruikte, hoewel er ook in mindere mate Galicisch en Leonees wordt gesproken. De hybridisatie van taalgebruik heeft geleid tot een Bierzo-dialect met verschillende lokale variaties.
Het gebied geniet van een mild mediterraan microklimaat, wat het resultaat is van de combinatie van het Atlantische klimaat en het continentaal mediterraan klimaat. De gemiddelde jaarlijkse neerslag bereikt geen 730 mm en de gemiddelde temperatuur is 12,3 °C. Volgens het Staats Meteorologisch Agentschap van Spanje komt het klimaat van El Bierzo overeen met de Csb-variant van de klimaatclassificatie van Köppen, dat wil zeggen een mediterraan klimaat met milde zomers, waarbij het gemiddelde van de warmste maand lager of rond de 22 °C ligt, maar meer dan 10 °C gedurende meer dan vier maanden.
De economische activiteit was in de eerste jaren van de twintigste eeuw gericht op mijnbouw, staalindustrie en energieopwekking. De laatste kolenmijn in El Bierzo sloot in 2018. De agrovoedingssector, met de productie van fruit, groenten, wijnen en andere producten die zijn geregistreerd met de oorsprongsbenaming Bierzo, is momenteel een van de belangrijkste economische motoren van de regio.
El Bierzo wordt van oost naar west doorkruist door de Autovía del Noroeste (de autosnelweg A-6) en de nationale weg N-VI.
Schild en vlag miniatuur|170px| miniatuur|170px| Het regionale wapen werd op 14 april 2000 goedgekeurd. De beschrijving is als volgt:
Het centrale element stelt het kruis van Peñalba voor, een votiefkruis dat door koning Ramiro II van León werd aangeboden aan het verdwenen klooster van Santiago de Peñalba als dank aan de apostel Santiago voor zijn hulp tijdens de slag bij Simancas. De wijnstokken en hamers van de schildzoom verwijzen op hun beurt naar de landbouw- en mijnbouwrijkdom van de regio.
De vlag werd ook goedgekeurd op 14 april 2000 en presenteert de witte en blauwe kleuren van de lokale dominante politieke partij Partido de El Bierzo samen met het Andreaskruis, rood op een witte achtergrond, dat voorkomt op de historische vlag uit 1808 van de Ponferradina-militie in de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Boven dit alles, en gecentreerd, het heraldische schild.
De Maagd van La Encina is de patroonheilige van El Bierzo, die in 1908 als zodanig werd gekroond. Haar beeltenis wordt vereerd in de basiliek van Nuestra Señora de La Encina, in de stad Ponferrada.
Gemeenten miniatuur|Ponferrada, 65.788 inw. (2017) miniatuur|Bembibre, 9.191 inw. (2017) miniatuur|Fabero, 4.635 inw. (2017) miniatuur|Villafranca del Bierzo, 3.055 inw. (2017) In de comarca El Bierzo bevonden zich in 2017 de volgende gemeentenBevolkingscijfers INE 01-01-2017:
GemeentenaamBevolkingsaantalOppervlakte (km²)Dichtheid (inw/km)Arganza 819 39,99 20,48Balboa 318 51,04 6,23Barjas 189 57,70 3,28Bembibre 9.191 63,42 144,92Benuza 487 172,90 2,82Berlanga del Bierzo 366 27,89 13,12Borrenes 332 36,38 9,13Cabañas Raras 1.337 19,11 69,96Cacabelos 5.152 32,66 157,75Camponaraya 4.072 29,13 139,79Candín (2023: Valle de Ancares) 283 140,90 2,01Carracedelo 3.500 32,43 107,92Carucedo 555 35,00 15,86Castropodame 1.680 59,60 28,19Congosto 1.554 36,81 42,22Corullón 927 78,27 11,84Cubillos del Sil 1859 53,41 34,81Fabero 4.635 54,47 85,09Folgoso de la Ribera 1.132 69,29 16,34Igüeña 1.190 206,10 5,77Molinaseca 895 79,63 11,24Noceda del Bierzo 692 72,14 9,59Oencia 293 97,90 2,99Palacios del Sil 1.030 181,40 5,68Páramo del Sil 1.336 190,17 7,03Peranzanes 321 117,54 2,73Ponferrada 65.788 283,17 232,33Priaranza del Bierzo 785 33,69 23,30Puente de Domingo Flórez 1.533 59,18 25,90Sancedo 563 31,00 18,16Sobrado 333 40,94 8,13Toral de los Vados 1.909 24,13 79,11Toreno 3219 103,53 31,09Torre del Bierzo 2.157 119,29 18,08Trabadelo 352 69,69 5,05Vega de Espinareda 2.210 132,01 16,74Vega de Valcarce 621 69,31 8,96Villafranca del Bierzo 3.055 177,37 17,22Totaal 126.670 3.178,59 39,85
Categorie:León (provincie) Categorie:Comarca van Spanje