Hugo Ferdinand Koolschijn (Den Haag, 29 november 1946 – Amsterdam, 9 oktober 2024) was een Nederlandse acteur, bekend om zijn intense vertolkingen waarin grimmigheid en empathie samenkwamen.
Levensloop Zijn vader was de advocaat Jan Koolschijn, een godsdienstige en soms agressieve man en adept van de strenge en eigenzinnige dominee Jan Pieter Paauwe, wiens theologie zich op de oudvaders baseerde.Het is dezelfde dominee op wie Gerard Koolschijn doelt in zijn boek Geen sterveling weet, en op wie Jan Siebelink doelt in zijn roman Knielen op een bed violen. Koolschijn worstelde met die strakke religieuze opvoeding. De liberale wereld die hij bij het toneel vond, botste met zijn achtergrond.Herhaling serie Van Gos los. Leeuwarder Courant (5 januari 1989). Geraadpleegd op 11 oktober 2024
Koolschijn studeerde in 1972 af aan de Toneelschool Amsterdam, samen met Ansje Beentjes, Mirjam Koen, Theo de Groot, Edwin de Vries en Trudy de Jong. Hij debuteerde bij toneelgroep De Appel en speelde vervolgens bij diverse grote gezelschappen, waaronder Toneelgroep Amsterdam. Hoewel hij zelden hoofdrollen had, was hij door zijn karakteristieke voorkomen en sonore stem altijd een opvallende verschijning. Hij was te zien in klassieke stukken zoals Hamlet en in films zoals Soldaat van Oranje. Ook op televisie vertolkte hij rollen, onder meer in Den Uyl en de affaire Lockheed en Bernhard, schavuit van Oranje. Hij vond zichzelf echter niet geschikt voor de filmwereld, omdat hij moeite had binnen de camerakaders te werken.
Hij maakte en vertaalde liedjes voor Ramses Shaffy en schreef en speelde de monologen Zangles (1995) en Een Franse zanger (1997), waarin hij reflecteerde op het leven als acteur. Die Franse zanger was Gilbert Bécaud, de held van zijn jeugd. In 2019 publiceerde hij de autobiografische roman Voorstellingen. Levensberichten van een toneelspeler, waarin hij onder meer schreef over zijn religieuze opvoeding en zijn vriendschap met Ramses Shaffy. Zijn laatste toneelrol dateerde uit 2022; daarna beperkte hij zich tot kleine rollen in televisieseries.
Koolschijn trouwde vier keer en kreeg vier kinderen. De schrijver Gerard Koolschijn was zijn broer.
Categorie:Nederlands acteur