Het Hof van Beroep van Gent is een van de vijf hoven van beroep in België. Het maakt deel uit van de piramidale rechterlijke organisatie en is gevestigd in het Oud Gerechtsgebouw van Gent.
Bevoegdheid Territoriaal is het hof bevoegd voor het gerechtelijk gebied Gent.
Materieel heeft Gent dezelfde civiele en penale bevoegdheden als de andere hoven van beroep. Het hof neemt kennis van de beroepen tegen de vonnissen van vier rechtbanken, met in totaal zeven afdelingen: de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement West-Vlaanderen, afdeling Brugge de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement West-Vlaanderen, afdeling Kortrijk de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement West-Vlaanderen, afdeling Veurne de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement West-Vlaanderen, afdeling Ieper de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement Oost-Vlaanderen, afdeling Gent de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement Oost-Vlaanderen, afdeling Dendermonde de rechtbank van eerste aanleg en de ondernemingsrechtbank van het gerechtelijk arrondissement Oost-Vlaanderen, afdeling Oudenaarde
Organisatie Volgens het werkingsverslag 2024 is het Hof van Beroep van Gent georganiseerd in zes secties: sectie strafzaken (6 kamers) sectie kamer van inbeschuldigingstelling (2 kamers) sectie burgerlijke en fiscale zaken (6 kamers) sectie bouwzaken (7 kamers) sectie familie- en jeugdzaken (8 kamers) sectie ondernemingszaken (8 kamers) bureau voor rechtsbijstand
Er zijn kamers met drie magistraten en kamers met een alleenzetelende magistraat.
Geschiedenis Als voorloper van het Hof van Beroep van Gent kan de Raad van Vlaanderen worden beschouwd, die vanaf 1407 in het Gravensteen was gevestigd.
Keizer Jozef II probeerde een gerechtelijke hervorming door te voeren, als onderdeel waarvan alle gewestelijke justitieraden van de Oostenrijkse Nederlanden zouden worden vervangen door twee beroepshoven (conseils d'appel) in Brussel en Luxemburg, maar de Omwenteling van 1787 vertraagde dit plan en de Brabantse Omwenteling kelderde het definitief. John Gilissen, Historische inleiding tot het recht, 1989, p. 133-134
Het waren de Fransen die in 1795 dan toch de Raad van Vlaanderen afschaften in het kader van een complete hertekening van het justitieapparaat. De hervormingen volgden elkaar snel op. Aanvankelijk werd de departementale organisatie van de Franse grondwet van 1795 ingevoerd, waarbij Gent als hoofdstad van het Scheldedepartement de beroepsrechtbanken kreeg: het Tribunal civil en het Tribunal criminel. De gerechtelijke reorganisatie van 1800 maakte Brussel tot zetel van het Tribunal d'appel dat bevoegd was voor het Scheldedepartement.Prosper Poullet, Institutions françaises de 1795 à 1814. Essai sur l'origine des institutions belges contemporaines, 1907, p. 663 Het strafgerechtshof werd in 1800 omgevormd tot Cour de justice criminelle, vanaf 1810 genaamd Cour d'assises. De voertaal in deze periode was exclusief Frans.Prosper Poullet, Institutions françaises de 1795 à 1814. Essai sur l'origine des institutions belges contemporaines, 1907, p. 94
De napoleontische situatie bleef in essentie overeind tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden: het Brusselse hof van beroep bleef verantwoordelijk voor het Scheldedepartement, voortaan Oost-Vlaanderen genaamd. Na de Belgische onafhankelijkheid volgde een hertekening van de rechtsgebieden, die voorzag in de aanvulling van de bestaande hoven van beroep in Brussel en Luik met een derde hof.Artikel 95 van de toenmalige Belgische Grondwet Gent won het ruimschoots van de andere kandidaten Brugge, Bergen en Doornik.Christian Vandewal, "De ontstaansgeschiedenis van het Gentse hof van beroep" in: Hof van Beroep te Gent. 175ste verjaardag, 2007, p. 20 Het nam de bevoegdheid voor de provincies West- en Oost-Vlaanderen over van Brussel.Loi du 4 août 1832 organique de l'ordre judiciaire
Op 15 oktober 1832 installeerde het Hof van Beroep zich in het Stadhuis van Gent.Johan Decavele, "Het justitiepaleis van Louis Roelandt" in: Hof van Beroep te Gent. 175ste verjaardag, 2007, p. 26 Het was er zo nauw behuisd dat eerste voorzitter Massez eind 1833 minister van Justitie Lebeau kon overtuigen een nieuw gerechtsgebouw op te trekken. De bouw werd toevertrouwd aan de architect Louis Roelandt. Ondertussen zocht het Hof zijn toevlucht in het voormalige jezuïetenklooster, dat sinds 1778 een justitiële functie had gekregen.Napoleon de Pauw, La cour d'appel de Gand depuis cinq siècles, Gent, Hoste, 1897, p. 67 In 1846 kon het nieuwe gebouw worden betrokken.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog legden de Duitse bezetters beslag op het gerechtsgebouw en moest het hof uitwijken naar het Huis van Oombergen in de Koningstraat.Historiek van het paleis van justitie te Gent, Hof van Beroep Gent (bezocht 30 oktober 2024) Nog maar weinig jaren had het Hof zich weer in haar paleis geïnstalleerd, of de dagenlange brand van 1926 vernielde het interieur en tal van dossiers. In afwachting van de heropbouw nam het Hof zijn intrek in het bisschoppelijk seminarie in de Biezekapelstraat. Tegen 1930 kon het terugkeren. De lagere rechtbanken zijn in 2007 verhuisd naar een nieuw gerechtsgebouw, waardoor het Hof van Beroep en het Assisenhof meer ruimte kregen in het Oude Gerechtsgebouw.
Leiding Het hof van beroep wordt geleid door de eerste voorzitter. De volgende personen hebben dit ambt bekleed:
1832-1843: Charles Massez 1843-1858: Henri Roels 1858-1864: Henri Van Innis 1864-1869: Maximilien Van Aelbroeck 1870-1879: Alexandre Lelièvre 1879-1885: Désiré Grandjean 1885-1890: Paul Demeren 1890-1891: François Tuncq 1892-1900: Edouard Coevoet 1901-1902: Charles Van Praet 1902-1902: Edmond de Gottal 1903-1905: Octave De Meulenaere 1906-1911: Honoré Van Maele 1911-1916: Gustave Verbeke 1919-1919: Jules Van Biervliet 1919-1923: Adrien de la Kethulle de Ryhove 1923-1925: Auguste Roland 1925-1926: Alberic de Kerchove d'Exaerde 1926-1929: Jules De Busschere 1929-1934: Georges Iweins de Wavrans 1934-1938: Michel de Haerne 1938-1942: Joseph Lagae 1944-1946: Louis Jouret 1946-1951: René De Clercq 1951-1951: Gustave Verbeke 1951-1952: Fernand Haus 1952-1958: Léon Van Winckel 1958-1966: Henri Thienpont 1966-1968: Pierre de Valcque 1968-1972: Daniel Verougstraete 1972-1974: Etienne Verougstraete 1974-1974: Willy Van Malleghem 1974-1981: François Vanparijs 1981-1981: Antoine Soenens 1981-1981: Marcellus De Preter 1982-1982: William De Clercq 1982-1984: Albert Desplenter 1984-1987: Hendrik Van Bever 1987-1989: Georges Nuytinck 1989-1993: Michel Couckuyt 1993-1995: Willy De Smet 1995-2001: Emiel Degraeve 2001-2008: Jean-Paul De Graef ... Antoon Boyen 20??-2023: Erik Van de Sijpe 2023-: Michel Oosterlinck
Literatuur Johan Decavele en Christian Vandewal (red.), De Tempel van Themis. Gent. 160 jaar gerechtsgebouw en rechtspraktijk, 2007.
Externe link Officiële website
Voetnoten
Categorie:Rechterlijke macht in België Categorie:Gent