thumb|Plattegrond van Amsterdam zoals het er na de uitbreiding in 1482 uit zou hebben gezien, in vogelvluchtperspectief. Rechtsboven een cartouche met de legenda 1-34. Oriëntatie: westzuidwest boven. Links boven is een grote concentratie kloosters te zien. Impressie op een 17e-eeuwse prent. Amsterdam was in de middeleeuwen een stad die rijk was aan kloosters. Tussen 1389 en 1513 verrezen er binnen de toenmalige stadsgrenzen (Singel - Kloveniersburgwal - Geldersekade) negentien kloosters, die circa 20% van het oppervlak van de stad gebruikten. Buiten de stadsomwalling waren er nog twee kloosters. Aan de zuidoostzijde, langs de Oudezijds Voorburgwal en Oudezijds Achterburgwal, ontstond een grote concentratie aan kloosters omdat dit deel van de stad toen nog voldoende vrije ruimte bood. www.21amsterdamsekloosters.nlMiddeleeuwse kloosters in Amsterdam (pdf), www.theobakker.netKloosters in Amsterdam, www.jordaanweb.nl Hoewel de kloosters inmiddels verdwenen zijn, wordt in de naam van de steeg "Gebed zonder end" in dit stukje Amsterdam (volgens de overlevering) de herinnering aan de vele kloosters, en daarmee samenhangend het vele bidden, levend gehouden.
In de 15e eeuw hadden deze kloosters een bloeiperiode, waarna er in de 16e eeuw een neergang inzette. Het Reguliersklooster sloot als eerste in 1532 na een brand. Het einde van de Amsterdamse kloosters kwam na de Alteratie van 1578. Het katholieke stadsbestuur werd toen verjaagd en alle katholieke gebouwen: kerken, kapellen en kloosters kwamen in handen van de stad en kregen vervolgens een andere functie. De opheffing van de kloosters volgde tussen 1578 en 1590.
Veel kloosters werden afgebroken en er verrezen woonhuizen. Een aantal gebouwen van de opgeheven kloosters werd voor andere doeleinden gebruikt. In de loop der eeuwen zijn er aan de overgebleven gebouwen vele verbouwingen geweest waardoor er nog maar weinig overblijfselen van de vroegere kloosters zijn terug te vinden. Enkele bouwwerken, maar ook straatnamen en verkavelingen, herinneren nog aan de geschiedenis van de kloosters die hier tot in de 16e eeuw waren.
In volgorde van oprichtingsjaar waren er de volgende kloosters:
1389 (tot 1578) - Oude Nonnenklooster (vanaf 1582 Sint-Pietersgasthuis, vanaf 1635 Binnengasthuis)Het klooster van de Oude Nonnen, www.21amsterdamsekloosters.nl 1391 (tot 1578) - Karthuizerklooster (buiten de stadsgrens)Het Karthuizerklooster buiten Amsterdam, www.21amsterdamsekloosters.nlKartuizerklooster of Sint Andries ter Zaliger Haven, www.jordaanweb.nlnl 1396 (tot 1532) - Reguliersklooster (buiten de stadsgrens)Het Reguliersklooster buiten Amsterdam, www.21amsterdamsekloosters.nlRegulierenklooster in Amsterdam, www.jordaanweb.nl 1397 (tot 1585) - ClarakloosterHet Claraklooster, www.21amsterdamsekloosters.nl 1397 (tot 1585) - Agnietenconvent (vanaf 1631 Agnietenkapel van het Athenaeum Illustre)Het Agnietenconvent, www.21amsterdamsekloosters.nlDe Agnietenkapel, www.amsterdamsebinnenstad.nl 1403 (tot 1578) - Nieuwen Nonnenklooster (vanaf 1582 Sint-Pietersgasthuis, vanaf 1635 Binnengasthuis)Dionysiusklooster ofwel De Nieuwe Nonnen, www.21amsterdamsekloosters.nl 1406 (tot 1585) - MargarethakloosterHet Margaretha of Margrietenklooster, www.21amsterdamsekloosters.nl 1409 (tot 1579) - Paulusbroederklooster (vanaf 1586 Waalse Kerk)Het Paulusbroederklooster, www.21amsterdamsekloosters.nl 1411 (tot 1579) - Maria MagdalenakloosterMaria Magdalena op ’t Spui, www.21amsterdamsekloosters.nl 1411 (tot 1585) - Ceciliaklooster (vanaf 1585 Prinsenhof)Het Ceciliaklooster, www.21amsterdamsekloosters.nlKanteljaar 1411: Overspoeld met kloosterlingen, www.onsamsterdam.nl 1412 (tot 1579) - CatharinakloosterHet Catharina of Katrijnenklooster, www.21amsterdamsekloosters.nl 1414 (tot 1579) - Luciënklooster (vanaf 1580 Burgerweeshuis)Het Lucia- of Luciënneconvent, www.21amsterdamsekloosters.nl 1417 (tot 1585) - MariakloosterHet Mariaklooster aan het Rokin, www.21amsterdamsekloosters.nl 1419 (tot 1585) - UrsulakloosterSint Ursulaklooster of Convent der Elfduizend Maagden, www.21amsterdamsekloosters.nlVan het Elfduizend Maagdenklooster, www.stadsherstel.nlVan belegging voor de burgemeester tot politiekantoor, www.stadsherstel.nl 1425 (tot 1585) - BarbarakloosterHet Barbaraklooster, www.21amsterdamsekloosters.nl 1432 (tot 1584) - GeertruidenkloosterHet klooster Maechdendael tot Sinte Geertruden of Geertruidenklooster, www.21amsterdamsekloosters.nlOp de plek van het 'Maechdendael tot Sinte Gheertruden', www.stadsherstel.nl 1440 (tot 1578) - CellebroederskloosterHet klooster der Alexianen ofwel Cellebroeders, www.21amsterdamsekloosters.nl 1462 (tot 1585) - BethaniënkloosterHet klooster van Maria Magdalena in Bethaniën, www.21amsterdamsekloosters.nlOp de plek van de kapel van het Bethaniënklooster, www.stadsherstel.nlOp deze plek woonde de beroemde componist Sweelinck, www.stadsherstel.nlLaatste glimp van het volksleven in de Bethaniënbuurt, www.amsterdamsebinnenstad.nl 1463 (tot 1578) - MinderbroederskloosterHet Minderbroeders- of Grauwmonnikenklooster, www.21amsterdamsekloosters.nlVoormalig prostitutiepand op kloosterterrein, www.stadsherstel.nl 1475 (tot 1589) - CellezusterskloosterHet klooster van de Cellezusters, www.21amsterdamsekloosters.nl 1513 (tot 1590) - ClarissenkloosterHet Clarissenklooster, www.21amsterdamsekloosters.nl
Literatuur De Middeleeuwse kloosters van Amsterdam - Verschenen en weer verdwenen tussen 1389 en 1585. Auteur: Jos Pierik. Uitgeverij Matrijs, Utrecht; 2024. .Jos schrijft boek over Amsterdamse kloosters uit de middeleeuwen: "Het was monnikenwerk", www.at5.nl; 27 oktober 2024Jos spoorde 21 middeleeuwse kloosters op in huidig Amsterdam, www.youtube.com
Afbeeldingen
Categorie:Geschiedenis van Amsterdam Categorie:Voormalig bouwwerk in Amsterdam Categorie:Amsterdam-Centrum Categorie:Voormalig klooster in Noord-Holland