miniatuur|Voorstraat 386 in Dordrecht Het 15e-eeuwse Doldiefshuis in Dordrecht ligt aan de Voorstraat pal tegenover de Pelserbrug. Het gebouw heeft diverse gebruiksfuncties en meerdere namen gehad.

Bouw van het pand Het oorspronkelijke pand was 21 m diep en 9 m breed. Het grote pand stond op een lang perceel met een groot gebouw.

Dendrochronologisch onderzoek (van het gebruikte hout) en de grote stadsbrand in 1457 maakt het aannemelijk dat het pand in dat jaar (na de brand) of enkele jaren erna is herbouwd. (Specificaties dentrologie: ca. 1452, hout uit regio of Westfalen, methodiek en database K.U. Heussner).

Houtskeletbouw Zoals in die dagen gebruikelijk was het pand in een houtskelet opgebouwd, bestaande uit balklagen met moerbalken, kinderbinten, sleutelstukken, korbelen en muurstijlen. Bijzonder is dat sommige balken nog 17e -eeuwse beschilderingen hebben met witte biezen, ranken en bloemen.

Gevel Het huidige vooraanzicht van het pand gaat grotendeels terug op de tijd dat het een brouwerij was. De muurdammen links, rechts en in het midden zijn origineel (ca. 1457). Ze zijn gemaakt van grote baksteen en natuursteen uit Vlaanderen. De raampartijen van de etages en de daklijst zijn 18e-eeuws. Onderzoek van de bakstenen boven de ramen laat zien, dat die stenen van latere datum zijn. Gelet op de bouwstijl van de 15e eeuw mogen we aannemen dat er oorspronkelijk laatgotische kruiskozijnen met glas- en loodramen en luiken gezeten hebben. Bij dit huis hoorde dan een grote entree met hoge ramen naast de deur om macht en aanzien van het gilde uit te kunnen stralen. De witte ledestenen aan de linker- en rechterzijde van het pand zijn origineel.

Zolder, kelder en achterhuis De dakconstructie is in 2005 vervangen door een grenen getrouwe kopie. De halfdiepe kelder was een opslag. Er waren (intussen dichtgemetselde) gangen voor transport naar buiten. In de kelder zijn nog veel originele kenmerken zichtbaar. Het achterhuis is in het midden van de 20e eeuw gesloopt.

Verklaringen naam In een stadsrekening van 1512 wordt gesproken over ‘dat Doldieffs huys’. De verklaring van de naam is speculatief. Er werden in de 19e- en 20e-eeuw voor de hand liggende verklaringen gegeven, gebaseerd op de aanwezigheid van ‘dollen’ of ‘dieven’. Er is geen oorspronkelijke bron, zoals een akte, om deze aanname te bevestigen. Wel is bekend dat er tot 1472 het ‘Doldiefsgilde’ in gevestigd was, ‘een van de zes ‘scipludengilden’ van Dordrecht. Mogelijk is er een relatie met het woord ‘dol’, een scheepvaartbegrip. Het woorddeel ‘dief’ komt in Dordrecht ook voor in de naam van de Diefsteiger, gelegen aan het einde van de Dordrecht bij de ingang van de Oude Haven. Een oudere naam van het pand is ‘Rijpland’. In latere eeuwen werd deze naam van het pand soms nog gebezigd. Een bierbrouwer kocht het pand in 1572 en noemde het ook Rijpland. Het complex werd uitgebreid tot een 34 m diep erf om de Voorstraat met de stadsgracht te verbinden ten behoeve van de aanvoer en afvoer.

Andere gebruiksfuncties Uit documenten blijkt dat het pand vele gebruiksfuncties heeft gehad: Na 1472 als opslag voor onder meer die van processieartikelen voor de Grote Omgang. 17e en 18e eeuw: diverse brouwerijen. 19e en 20e eeuw: diverse particuliere gebruikers, waaronder een borstelmaker, pianohandelaar, fabrikant spiegels en meubelhandelaar (tot 1983). Huidige functie winkel (begane grond) en wonen (appartementen).

Verwijzingen K. Sigmond. Het middeleeuwse Doldiefsgilde en het Doldiefshuis op de Voorstraat; in: tijdschrift van de Vereniging Oud-Dordrecht jrg. 42 nr. 3 (2024), p. 241-259. K. Sigmond. 15de- en 16de-eeuws eikenhout in Dordrecht. In: tijdschrift van de Vereniging Oud-Dordrecht jrg. 43 nr. 2 (2025), p. 112-117. C. Weijs. Nogmaals het Doldiefshuis; in: tijdschrift van de Vereniging Oud-Dordrecht jrg .43 nr. 1 (2025), p. 10-15. H. van Grol. Het Doldiefshuis en de Pelserstraat: grensverleggingen. In: tijdschrift van de Vereniging Oud-Dordrecht jrg .43 nr. 2 (2025), p. 132-141. C.J.P. Lips. Wandelingen door Oud-Dordrecht. Europese Bibliotheek, Zaltbommel (1974). P. 354-355.

Categorie:Bouwwerk in Dordrecht Categorie:Rijksmonument in Dordrecht