Johann Peter Cremer (Keulen, 30 oktober 1785 – Aken, 1 augustus 1863) was een Duitse architect die voornamelijk werkzaam was in de regio's Aken en Wuppertal. Cremer werkte voornamelijk in de stijl van het neoclassicisme, later ook van de neogotiek.
Levensloop Cremer groeide op in een periode waarin het Duitse Rijnland geannexeerd was door Frankrijk. Hij studeerde onder Jean-Nicolas-Louis Durand aan de École polytechnique in Parijs. Al vroeg koos hij voor de stijl van het (neo)classicisme, teruggaand op de oud-Griekse vormentaal, in die tijd de dominante stroming in de Europese architectuur. In Düsseldorf wisselde Cremer ideeën uit met Adolph von Vagedes, eveneens een leerling van Durand.
In 1817 werd Cremer benoemd tot staatsbouwinspecteur van het bouwwezen (Bauverwalting) van het district Aken. Onmiddellijk begon hij met de planning van een nieuw theater, het Stadttheater Aachen, waarvoor hij de ontwerpen van het Königliches Schauspielhaus van Karl Friedrich Schinkel bestudeerde, alsmede de neoclassicistische bouwwerken van Friedrich Weinbrenner in Karlsruhe. Ongeveer tegelijkertijd maakte Cremer de eerste ontwerpen voor de Elisenbrunnen in Aken. Beide projecten werden sterk beïnvloed door de ideeën van Schinkel, die destijds hoofdarchitect was van de Oberbaudeputation in Berlijn, een departement voor het bouwtoezicht. Schinkel paste de ontwerpen van Cremer aan, waarna de bouwvergunningen werden verleend.
Daarna volgden talrijke andere kleinere en grotere bouwwerken, voor een deel in Aken, waar ze inde meeste gevallen werden gerealiseerd door de Akense bouwmeester Andreas Hansen, soms in samenwerking met de stadsbouwmeesters Adam Franz Friedrich Leydel en Friedrich Josef Ark. In 1827 voltooide hij een nieuw regeringsgebouw in Aken en in 1848 een nieuw hoofddouanekantoor. Cremer werkte ook mee aan de bouw van verschillende kerken in de wijde omgeving van Aken.
thumb|left|230px|Ontwerptekening Villa Dahl, ca. 1824 Ook buiten Aken werden Cremers diensten gewaardeerd, met name in de omgeving van Wuppertal (Elberfeld en Barmen), waar hij een aantal trouwe opdrachtgevers vond. Al in 1815 gaf het raadslid Peter de Weerth, telg uit een bekende Wuppertaler familie, opdracht voor een monument ter herdenking van de Duitse bevrijdingsoorlogen tegen Napoleon, dat hij in zijn privétuin in Elberfeld wilde plaatsen. Cremer maakte het ontwerp, dat door de beeldhouwer Gerhard Holtkott werd uitgevoerd. 'Denkmal zur Erinnerung an die Befreiungskriege' op denkmal-wuppertal.de, 12 december 2011, gewijzigd 28 april 2018, geraadpleegd 30 januari 2025. Later ontwierp hij het raadhuis van Elberfeld, dat lange tijd beschouwd werd als het mooiste classicistische bouwwerk in het Rijnland. Tegenwoordig is hier het Von der Heydt-Museum gevestigd. In Barmen bouwde hij in 1834 een buitenhuis voor de rijke koopman Carl Feldhoff. Na de dood van Feldhoff kwam de villa in handen van de econoom Liebrecht Werner Dahl, die het vergrootte door er een verdieping bovenop te laten zetten (waarmee ook de klassieke beelden langs de dakrand verdwenen). Het gebouw stond daarna plaatselijk bekend als "Dahls Schloss". 'Der Springbrunnen vor „Dahls Schloss“' op denkmal-wuppertal.de, 5 februari 2012, gewijzigd 18 mei 2018, geraadpleegd 30 januari 2025.
Omstreeks 1850, Cremer was inmiddels gepromoveerd tot rijksbouwmeester, gaf hij zijn oude voorkeur voor het classicisme op en ontwierp hij diverse kerken in neogotische stijl, onder andere in Breinig en Titz-Rödingen. Het ideaalbeeld van een gotische kerk was voor hem de Dominicanenkerk (Sint-Pauluskerk) in Aken, die hij eerder in zijn carrière samen met Schinkel had herbouwd.
Architectenfamilie Cremer Naast Johann Peter Cremer en zijn broer Johann Baptist Cremer kwamen nog andere verdienstelijke architecten en bouwers uit deze familie voort: Friedrich Albert Cremer (1824–1891), zoon van Johann Peter Cremer, architect van het Chemisch Instituut van de Friedrich-Wilhelms-Universität in Berlijn evenals van de debiteurengevangenis in die stad; Robert Ferdinand Cremer (1826–1882), zoon van Johann Peter Cremer, architect van de Koninklijke Rijnlands-Westfaalse Polytechnische School, het huidige hoofdgebouw van de RWTH Aken, gebouwd in neo-renaissancestijl.
Lijst van bouwwerken (selectie) Jaar Afbeelding Plaats Object Bijzonderheden 1815 120x80px Elberfeld monument voor de Duitse bevrijdingsoorlogen in de Deweerth'schen Garten in opdracht van Peter de Weerth; vermoedelijk gesloopt in 1948 1816–1820 Elberfeld particuliere huizen voor de families Siebel, De Weerth, Vom Rath en Von der Heydt gesloopt/verwoest 1817–1820 Elberfeld façadeontwerp van het Gesellschaftshaus Museum gesloopt/verwoest 1818–1824 120x80px Würselen-Bardenberg RK parochiekerk: Sint-Petrus-en-Pauluskerkomstreeks 1914 gesloopt en vervangen door een neogotische kerk van Heinrich van Kann 1822–1825 120x80px Aken Stadttheater Aachen in samenwerking met Karl Friedrich Schinkel, omstreeks 1900 sterk gewijzigd, na de oorlog herbouwd 1822–1844 120x80px Aken Kongressdenkmal ontwerp uit 1822 niet uitgevoerd; ontwerp van Schinkel uit 1837 door Cremer uitgewerkt en uitgevoerd 1822 120x80px Aken Sint-Pauluskerk herbouw van de gotische kloosterkerk van het voormalige Dominicanenklooster, in samenwerking met Karl Friedrich Schinkel 1824–1827 120x80px Aken Elisenbrunnen in samenwerking met Karl Friedrich Schinkel; na de oorlog herbouwd 1826–1842 120x80px Elberfeld Raadhuis van Elberfeld tegenwoordig Von der Heydt-Museum 1827 120x80px Aken regeringsgebouw aan de Theaterplatztegenwoordig in gebruik door de RWTH Aken; boven de entree staat nog steeds "REGIERVNG"1829/30 120x80pxAken-Laurensberg Duitse douanekantoor aan de Duits-Nederlandse grens in Aken-Vaalserquartiergebouwd ten tijde van het gereedkomen van de nieuwe rijksweg Maastricht-Aken (N278) 1834 120x80px Wuppertal-Unterbarmen Villa Dahl (in de volksmond Schloss Dahl) in opdracht van de ondernemer Carl Feldhoff 1834-1838 120x80px Verviers Sint-Remacluskerk ontwerp aangepast door Louis Hippolyte Lebas 1837 120x80px Hergenrath (Kelmis) Sint-Martinuskerk 1843 120x80px Eschweiler-Röhe RK parochiekerk: Sint-Antoniuskerk 1844–1845 120x80px Holzheim RK parochiekerk: Sint-Lambertuskerk 1847 120x80px Würselen-Vorweiden Evangelische Kirche 1846–1849 120x80px Aken voormalig douanehoofdkantoor aan de Bahnhofplatztegenwoordig Bundespolizeiinspektion Aachen 1852–1855 120x80px Breinig RK parochiekerk: Sint-Barbarakerk 1856–1858 120x80px Rödingen RK parochiekerk: Sint-Corneliuskerk 1858–1861 120x80px Walheim RK parochiekerk: Sint-Annakerk
Categorie:Duits architect Categorie:Neoclassicistisch architect Categorie:Neogotisch architect