thumb|200px|Logo van British Rail, beoogd voor Great British Railways. Het logo werd gebruikt door het Great British Railways Transition Team.
Great British Railways is een gepland Brits staatsbedrijf dat beoogd is als eigenaar van de spoorweginfrastructuur in Groot-Brittannië en de exploitant van een groot deel van het personenvervoer per spoor in Engeland. Dit betekent, voor het personenvervoer, dat de situatie daar weer lijkt op die voor de privatisering van British Rail (1994-1997), met het verschil dat er open-accesstreinen zijn (en blijven). Een aantal voorstadsnetten is uitgezonderd van de nationalisering, zoals Transport for London en Merseyrail (Liverpool), net zoals de Schotse en Welshe treinen van ScotRail, respectievelijk Transport for Wales. Ook de spoorwegen in Noord-Ierland vallen buiten dit project: die warenVia diverse tussenliggende rechtspersonen, (NI Railways). in overheidshanden gebleven.
Achtergrond De hernationalisatieEen tijdelijke vorm van hernationalisatie had al plaatsgevonden naar aanleiding van de Coronacrisis, toen de inkomsten van spoorwegmaatschappijen tot vrijwel nihil waren teruggevallen en nagenoeg alle financiële risico's door de overheid werden overgenomen. werd aangekondigd in een beleidsdocument getiteld Great British Railways: Williams-Shapps plan for rail, gepubliceerd in mei 2021.
Bij de privatisering van de Britse spoorwegen, onder de Railways Act 1993, was reeds voorzien dat de kans bestond dat een private spoorwegmaatschappij gedurende de looptijd van het exploitatiecontract ("franchises") niet meer in staat zou zijn aan zijn verplichtingen te voldoen. In een dergelijke situatie was de overheid gehouden de exploitatie over te nemen tot het einde van de looptijd. Dit heeft zich meerdere keren voorgedaan.Onder meer bij Abellio ScotRail, eigendom van de Nederlandse Spoorwegen. De feitelijke exploitatie werd dan veelal uitgevoerd door een andere onderneming, in opdracht van de betrokken overheid.Het Department for Transport had hiertoe een vennootschap opgericht geheten DfT OLR Holdings Ltd, waarbij OLR stond voor Operator of Last Resort; de naam hiervan is later gewijzigd in DfT Operator Ltd; zie Operator of last resort.
Great British Railways zal op een (op een in eind 2024 nog te bepalen) later tijdstip de infrastructuur overnemen van de huidige eigenaar Network Rail. De overgang van de eigendom en het beheer van het rollend materieel vindt gefaseerd plaats, bij de expiratie van de lopende exploitatiecontracten.In december 2024 maakte Transport Secretary Heidi_Alexander bekend dat South Western Railway op 25 mei 2025 zou worden overgenomen bij het einde van de looptijd van het franchisecontract, c2c in juli 2025 en Greater Anglia in de herfst van 2025. West Midlands Trains werd op 1 februari 2026 genationaliseerd.Bron: Modern Railways, september 2025, p. 9
De start van Great British Railways als feitelijke uitvoerder van treindiensten is nog niet bekend. Vooruitlopend op de juridische start ervan is een organisatie geheten Shadow Great British Railways opgericht, belast met de voorbereiding.
Het hoofdkantoor zal worden gevestigd in Derby. Het "historische" British Rail-logo zal worden gebruikt. De wettelijke basis voor de nieuwe organisatie werd op 28 november 2024 gelegd met de Passenger Railway Services (Public Ownership) Act 2024.
Tevens werd een organisatie geheten Great British Railways Transition Team opgericht. (NB: Website wordt niet meer onderhouden.) Deze organisatie is per eind maart 2025 ontbonden.Great British Railways and Network Rail, Question for Department for Transport, UIN 68898, tabled on 17 July 2025
Het wetsvoorstel voor de realisatie van GBR ("Railways Bill") werd in november 2025 ingediend.
Categorie:Britse spoorwegmaatschappij Categorie:Spoorwegbeheerder Categorie:Staatsbedrijf in het Verenigd Koninkrijk