Johan Brosens (Zundert, 25 november 1949) is een Nederlandse organisator en bestuurder in het verenigingsleven.
Voor zijn verdiensten in Zundert werd hij op 22 februari 2025 benoemd tot ereburger van Zundert.
Carrière Johan Brosens is geboren en getogen in Zundert waar hij opgroeide en actief was binnen het verenigingsleven, met name op het gebied van de kunst en cultuur. Vanwege zijn werk verhuisde hij, na 10 jaren dagelijks op en neer gereden te zijn, in 1988 naar Tilburg, waar hij samenwoont met partner Els Botermans. Na zijn verhuizing bleef hij actief in Zundert, maar geraakte hij ook betrokken bij allerlei activiteiten in Tilburg.
Brosens werkte jarenlang (1977-2012) als coördinator en later als directeur van het Brabants Centrum voor Amateurtoneel (BCA), het latere Centrum voor Amateurkunst Noord Brabant (CVA) en Kunstbalie (voorloper van het huidige Kunstloc Brabant). Daarnaast zet hij zich al sinds zijn puberteit op vrijwillige basis in voor allerlei sociaal-culturele organisaties, waarvan hij niet zelden de initiatiefnemer is.
Stichting Rotor 1965-1996 In 1965 was de 15-jarige Johan Brosens volgens zijn oudere zus Margriet te jong om met zijn vrienden deel te mogen nemen aan het plaatselijke jongerencentrum Rotor in Zundert. De puber richtte onmiddellijk een eigen club op voor jongeren tot 16 jaar, Contact. Deze twee gingen al snel samen en vormden de basis voor de latere onafhankelijke Stichting Rotor. Vrijwel meteen vanaf de start ontwikkelde deze stichting zich tot een energieke groepering die zich bezig hield met de organisatie van allerlei voorstellingen, concerten, exposities en manifestaties op verschillende locaties. Brosens was decennia lang voorzitter van deze stichting. Uit de beweging kwam zelfs een politieke jongerenpartij naar voren die met veel succes meedeed aan de gemeenteraadsverkiezingen.
Autour de Vincent miniatuur|309x309px|Markt Zundert tijdens festival Autour de Vincent, jaren zeventig miniatuur|308x308px|Brosens met vrienden bij opbouw 'Autour-plein' Al in 1968 startte Stichting Rotor onder de bezielende leiding van Johan Brosens Autour de Vincent, een festival dat zich letterlijk en figuurlijk rondom Vincent van Gogh afspeelde, de wereldberoemde kunstenaar die in Zundert geboren is. Het festivalhart was het Van Goghplein met het beroemde beeld van Ossip Zadkine van Vincent en Theo van Gogh. Rotor organiseerde Autour de Vincent tot en met 1993. Het begon met oude ambachten en werk van regionale kunstenaars. Er was straattoneel en meestal een steelband na. Later werd het een prestigieus festival met veel gerenommeerde nationale en internationale acts uit verschillende artistieke disciplines. Ook beeldende kunst en literatuur kregen een belangrijke plaats in de programmering.
De reputatie van het tweedaagse kunstenfestival strekte tot ver buiten de dorpsgrenzen. De programmering deed niet onder voor festivals als Oerol of Boulevard. Jaarlijks kwamen er zo’n tien à vijftienduizend bezoekers op af, zowel de toevallige passant als de specifieke liefhebber. In die combinatie school ook de kracht van het festival: een balans tussen toegankelijkheid en vervreemding, waardoor voor iedereen spannende ontmoetingen met allerlei kunst(en) konden plaatsvinden. Niet voor niets droeg Autour de Vincent jarenlang als ondertitel: kijkdoos van toeval en cultuur. Voor de jeugd die in de vijfentwintig jaar van het bestaan van dit festival in Zundert opgroeide, was het vaak de eerste (en enige) kennismaking met cultuuruitingen van niveau.
In 2003 werd het festival opnieuw georganiseerd, in een extra luxueuze editie, bij gelegenheid van de 150e verjaardag van Vincent van Gogh. Vijf jaar later volgde een ‘kleine’ uitvoering, ter gelegenheid van de opening van het Vincent van GoghHuis en ter gelegenheid van de hernieuwde start van het Cultureel Centrum Van Gogh.
Vestzaktheater miniatuur|314x314px|Vestzaktheater Den Bels, Zundert jaren zeventig Naast Autour de Vincent exploiteerde Rotor van 1969 tot en met 1978 een eigen Vestzaktheater Theater Den Bels. In de schuur tegenover Café Den Bels was plaats voor 150 man publiek. Ook hier was Brosens initiator en drijvende kracht. Tal van nationale en internationale kleinkunstenaars en muzikanten uit die tijd hebben daar gespeeld, waaronder ’t Kliekske, Willem Vermandere, Wannes van de Velde, Flairck. Of de cabaretiers van toen, Don Quischocking, Ivo de Wijs, maar ook Jules Croiset met zijn eerste solo’s en het Werktheater. Het volwaardige programma trok publiek uit het hele land en maakte dat het theater tot ver in België bekendheid genoot.
Diverse kunstproducties Daarnaast produceerde Johan Brosens met Rotor in de loop der jaren vele voorstellingen, concerten, lezingen, boeken en exposities, zoals de uitgave van kunstpublicaties als bijvoorbeeld het fotoboek ‘Zundert tussen haar zondagen’ van Peter Cools (Papieren Tijger, Breda) en coproductie van de literaire gelegenheidsuitgaven bij Autour de Vincent door de uit Zundert afkomstige auteur Jack Nouws. En een reizende tentoonstelling van 15 speciaal door Brabantse kunstenaars vervaardigde schilderijen van 3×2 meter die onder meer te zien was in Zundert, Drenthe, Antwerpen, Nuenen, Amsterdam en St. Remy de Provence, plaatsen in Europa waar Van Gogh ooit woonde en werkte. miniatuur|279x279px|Replica Shakespeare's Globe in Zundert, zomer 2000
Shakespearement miniatuur|280x280px|Voorstelling Shake Spier, op festival Shakespearement In 2000 organiseerde Rotor op initiatief van Johan Brosens Shakespearement, een zeven weken durend festival rond het leven en werk van William Shakespeare met meer dan 40 voorstellingen en concerten en educatieve projecten in een speciaal, op exacte grootte nagebouwde replica van The Globe Theatre in Londen. Shakespearement werd bezocht door meer dan 12.000 bezoekers uit binnen- en buitenland. Het festival kreeg zowel landelijk als bij de zuiderburen veel publiciteit. Shakespearement geldt nu nog als schoolvoorbeeld van geslaagde gemeenschapskunst (het begrip Community Art stond nog in de kinderschoenen) en van optimaal cultuurbereik.
Overige activiteiten binnen Rotor In 2003, bij de viering van de 150e geboortedag van Van Gogh, werd de wereldpers gehaald met de fakedocumentaire Het Blik van Wallsteijn. In Zundert waren filmbeelden "gevonden" waarop de beroemde kunstschilder te zien was tijdens een laatste bezoek aan zijn geboortedorp.
Met de periodiek terugkerende Van Goghviering Autour de Vincent stond Johan Brosens met Rotor vanaf 2003 ook aan de basis van de permanente aandacht voor Van Gogh in Zundert: het Vincent van Gogh Huis.
Van 1994 tot 2000 organiseerde Rotor in samenwerking met een groep jongeren uit Zundert het tweedaagse muziekfestival 1TOT1, waar jaarlijks zo’n 15 à 20 gevarieerde bands en artiesten optraden. Rotor hielp bij de verzelfstandiging van de organisatie van 1TOT1 door oprichting van de gelijknamige stichting.
Daarnaast initieerde en organiseerde Brosens met Rotor diverse exposities van professionele en amateur beeldende kunstenaars, toneel- en dansvoorstellingen op uiteenlopende locaties (binnen en buiten), zoals 'Een Bos Is Niet Hetzelfde'(dans, performance en toneel op landgoed Wallsteijn in Achtmaal). En diverse kunst-educatieve projecten, zoals het Cobra-project voor het basisonderwijs in Zundert, literaire lezingen en voordrachten i.s.m. Cultureel Centrum Van Gogh en Bibliotheek Zundert.
Ook werd een aantal jaren in de periode van Autour de Vincent (2e weekeinde van augustus) tot en met het bloemencorso (eerste zondag van september) de grote World Press Photo tentoonstelling naar Zundert gehaald. Dat was bijzonder omdat deze expositie slechts op een beperkt aantal plaatsen in Nederland te zien was. Dat gold ook voor de LEGO-expositie die een aantal jaren naar Zundert kwam en die een aantal onder architectuur ontworpen gebouwen toonde. miniatuur|364x364px|Het Vincent van GoghHuis Zundert, geopend in 2008
Vincent Van GoghHuis & Van Gogh Galerie In de nasleep van het Van Gogh Jaar 2003 en de door Rotor georganiseerde activiteiten, groeide bij Brosens het plan om op de geboortegrond van Vincent van Gogh een museum te stichten. Stichting Van Gogh en Zundert werd opgericht in nauwe samenspraak met wat toen nog het Van Gogh Centrum Zundert was (later Cultuur Centrum Zundert), met toenmalige directeur Kees Verdaasdonk. Brosens was initiatiefnemer en onaf latend de drijvende kracht achter deze pioniersjaren. Hij wist diverse Zundertenaren te enthousiasmeren voor dit plan en te betrekken bij de realisatie ervan. Ook werd er externe financiering gevonden.
In september 2008 werd het Vincent van GoghHuis in Zundert geopend op de geboortegrond van Vincent. Met een vaste presentatie en een ruimte voor wisseltentoonstellingen ontving het instituut al binnen korte tijd de museumstatus. miniatuur|284x284px|De bouwploeg van de reizende tentoonstelling in het kader van Van Gogh Europe, met fotowerk van Mischa Keijser Ten tijde van de opening van het Van GoghHuis, werd de kosterswoning van de gereformeerde kerk in Zundert in haar voortbestaan bedreigd. Wederom was er het initiatief om deze historische plek te behouden voor de toekomstige generaties. Met steun van de provincie Noord-Brabant en de gemeente Zundert is de kosterswoning volledig gerestaureerd en in 2011 in gebruik genomen als gastenverblijf en galerie voor hedendaagse kunst. Naast de kosterswoning is een nieuw gastatelier gebouwd. Dit atelier wordt steeds voor een periode beschikbaar gesteld aan een kunstenaar, uit binnen- of buitenland, die ‘in de voetsporen van Van Gogh’ treedt en daardoor geïnspireerd op deze locatie werk maakt.
Sinds de oprichting hebben zowel het Van GoghHuis en de Artist in Residence zich ontwikkeld tot een in de kunstwereld gekende plek in binnen- en buitenland. Met beide initiatieven staat Zundert internationaal op de kaart.
Vanaf de oprichting in 2004 was Brosens voorzitter van de Stichting Van Gogh & Zundert en later ook van de Stichting Van GoghGalerie en GastAtelier. Ook was hij secretaris/ penningmeester van de gelieerde Stichting Kunstfonds Vincent van Gogh, de stichting die het kunstbezit en de documentatie van het Van GoghHuis in beheer heeft.
Als logisch gevolg van de eerste plannen voor het Van GoghHuis zijn later, mede op initiatief van Johan Brosens (de eerste gesprekken hierover met vertegenwoordigers van de Van Goghlocaties in Nuenen en Etten-Leur vonden op zijn kantoor in Tilburg plaats) ook het Samenwerkingsverband Van Gogh Brabant en Van Gogh Europe opgericht. Het feit dat een van de beroemdste kunstenaars aller tijden in Zundert geboren is, is daarmee geclaimd en gemarkeerd. Vanaf de oprichting was Brosens secretaris van het bestuur van de stichting en na het bereiken van de maximale zittingstermijn van negen jaren werd hij lid van de Raad van Advies van de Van Gogh Sites Foundation, zoals Van Gogh Brabant inmiddels was gaan heten.
In mei 2024 rondde Johan Brosens zijn activiteiten voor het Van GoghHuis en de daaraan gelieerde functies af. miniatuur|340x340px|Roodkapje van Het Zundert Toneel, een eigen bewerking van het sprookje, 1982
Het Zunderts Toneel (1971 – heden) In 1971 informeerde Gerrit Hereijgers de toenmalige voorzitter van de slapende toneelvereniging Het Zunderts Toneel, bij Johan Brosens (hij was toen blijkbaar al de spreekbuis voor de actieve jongeren in het dorp) of het mogelijk was met de jongeren en wat oud-leden een herstart van de toneelactiviteiten te maken. De jongeren droegen in het begin vooral bij aan een vernieuwende theatrale vormgeving van verder nog traditionele stukken. Dat veranderde toen Brosens in 1983 voorzitter werd. Het Zunderts Toneel groeide uit tot een begrip in de hele regio. miniatuur|472x472px|Het Zunderts Toneel, Oedipus, 1984. Tekst Hugo Claus, Regie Rudie Clause miniatuur|337x337px|In de grime bij Een Zwoele Zomeravond, 1992