De Eerste Klasse is de op een na hoogste schaakcompetitie voor schaakverenigingen in Nederland. De Eerste Klasse bestaat uit twee divisies, de Eerste Klasse A en de Eerste Klasse B van ieder 10 teams. In beide divisies wordt er een halve competitie gespeeld. De beide kampioenen promoveren naar de Meesterklasse, de nummers negen en tien van beide poules degraderen naar de Tweede Klasse.
NB: De Eerste Klasse moet niet verward worden met de Eerste klasse dat tussen 1920 en 1942 het hoogste schaakniveau van Nederland was. De naam van die competitie is gewijzigd in Hoofdklasse en later in Meesterklasse.
Geschiedenis De Eerste Klasse zoals deze bestaat in huidige vorm is opgericht in 1950.Tot het seizoen 1941/42 heette de hoogste competitie van Nederland ook de Eerste Klasse. Later werd deze competitie hernoemd tot de Hoofdklasse en nog later tot de Meesterklasse. Tot het seizoen 1949/50 was er slechts één landelijke divisie, de Hoofdklasse, met vier regionale groepen. De winnaars van die groepen kwamen tegen elkaar uit in een play-off om het landskampioenschap.
Op de bondsvergadering van de Schaakbond van 5 maart 1949 werd besloten om de Hoofdklasse om te vormen tot één divisie van acht tientallen, met daaronder twee parallelle divisies (Eerste klasse A en Eerste klasse B). Later werd besloten om onder de Eerste Klasse nog vier parallelle Tweede Klasse-divisies (A t/m D te introduceren.
Het seizoen 1950/51 was het eerste seizoen waarin deze nieuwe piramidale structuur intrede deed. De top-2 van elke Hoofdklasse-groep in het seizoen 1949/50 werd ingedeeld in deze nieuwe hoofdklasse. De overige teams daalden, afhankelijk van de prestaties, af naar de Eerste Klasse of de Tweede Klasse.
Per het seizoen 1971/72 werd het aantal teams in de Eerste Klasse uitgebreid tot twintig, tien per divisie.
Per het seizoen 1986/87 werd de Derde Klasse ingevoerd. De Tweede Klasse ging terug naar drie groepen. Dit had ook gevolgen voor de degradatieregeling in de Eerste Klasse. Niet langer degradeerden de nummers 9 en 10 van de A- en B-groep, maar uitsluitend nog de nummers 10 van beide groepen en de slechtste nummer 9. Per het seizoen werd de 1-2-4-8 piramide hersteld, zodat vanaf toen de twee nummers laatst weer afdaalden naar de Tweede Klasse. Sindsdien zijn er geen relevante wijzigingen geweest.
Kampioenen per seizoen +SeizoenKampioen Eerste Klasse AKampioen Eerste Klasse BStanden1950/51Discendo DiscimusSchaakvereniging Kralingen1951/52Haarlemsch SchaakgezelschapLeidsch Schaakgenootschap1952/53Philidor LeeuwardenHaagsche Christelijke Schaakvereniging1953/54Haarlemsch SchaakgezelschapStrijdt met Beleid1954/55StauntonNieuwe Rotterdamsche Schaakvereeniging1955/56VVGASchaakvereniging Rotterdam1956/57Hilversums SchaakgenootschapSchaakvereniging Spangen1957/58VVGAHaagsche Christelijke Schaakvereniging1958/59StauntonSchaakvereniging Spangen1959/60Eindhovense SchaakverenigingVAS II1960/61Hilversums SchaakgenootschapDiscendo Discimus1961/62Philidor LeeuwardenResidentie Schaakclub1962/63VAS IIIEindhovense SV1963/64Bussums SchaakgenootschapSchaakclub Utrecht1964/65Arnhemse SchaakverenigingHaagsche Christelijke Schaakvereniging1965/66Schaakvereniging UnitasPhilidor (Leeuwarden)1966/67Schaakclub WatergraafsmeerSchaakvereniging Charlois1967/68Bussums SchaakgenootschapEindhovense Schaakvereniging1968/69Het Oosten (Haarlem)Haagse Moerwijk1969/70Schaakclub UtrechtLeidsch Schaakgenootschap1970/71Bussums SchaakgenootschapDiscendo Discimus1971/72Schaakvereniging UnitasSchaakvereniging Charlois1972/73Philidor (Leeuwarden)Schaakclub Utrecht1973/74Schaakclub GroningenVHS1974/75Bussums SchaakgenootschapSchaakvereniging Rotterdam1975/76VHSVAS/ASC1976/77MEMODiscendo Discimus1977/78Schaakclub GroningenEindhovense Schaakvereniging1978/79MEMOPhilidor Leiden1979/80CVI/UtrechtLeidsch Schaakgenootschap1980/81HWP ZaanstadDiscendo Discimus1981/82Hilversums SchaakgenootschapEindhovense Schaakvereniging1982/83AmstelveenDe Variant1983/84Bussums SchaakgenootschapStrijdt met Beleid1984/85KoningsclubSchaakclub Utrecht1985/86Discendo DiscimusSchaakclub Groningen1986/87Volmac/Rotterdam IISchaakclub Utrecht1987/88Hilversums SchaakgenootschapDiscendo Discimus1988/89Schaakclub UtrechtDe Variant Breda1989/90Bussums SchaakgenootschapEindhovense Schaakvereniging1990/91Schaakclub WatergraafsmeerVolmac/Rotterdam II1991/92HWP ZaanstadDiscendo Discimus1992/93Philidor (Leeuwarden)Baldwin BSG1993/94HWP ZaanstadOrtec/CSV1994/95Philidor (Leeuwarden)Schaakclub Utrecht1995/96Leidsch SchaakgenootschapHWP Sas van Gent1996/97Schaakclub GroningenPanfox/De Variant II1997/98ESGOODCG1998/99Leidsch SchaakgenootschapSchaakvereniging Rotterdam1999/00Schaakstad ApeldoornPanfox/De Variant II2000/01Schaakclub GroningenHWP Sas van Gent2001/02Strijdt met BeleidSchaakclub Utrecht2002/03Schaakclub Utrecht IIHWP Sas van Gent2003/04Schaakclub GroningenHMC Calder2004/05Homburg ApeldoornDe Stukkenjagers2005/06Zukertort AmstelveenSchaakclub Utrecht2006/07Leidsch Schaakgenootschap IIHWP Sas van Gent2007/08Bussums SchaakgenootschapSV Voerendaal2008/09Strijdt met BeleidHWP Sas van Gent2009/10CaïssaSV Voerendaal2010/11Bussums SchaakgenootschapDe Stukkenjagers2011/12En PassantKennemer Combinatie2012/13Schaakvereniging Dr. Max EuweLeidsch Schaakgenootschap2013/14SISSACharlois Europoort2014/15Kennemer CombinatieHWP Sas van Gent2015/16Groninger CombinatieeFXO Apeldoorn2016/17Bussums SchaakgenootschapSV Voerendaal2017/18Charlois EuropoortDe Stukkenjagers2018/19Groninger CombinatieCaïssa2019/20Geen kampioen i.v.m. coronapandemie2020/21Geen competitie i.v.m. de coronapandemie.2021/22SV Paul KeresDe Stukkenjagers2022/23De WaagtorenHMC Den Bosch2023/24HWP Sas van GentDe Stukkenjagers2024/25HWP HaarlemHMC Den Bosch
Top-10 kampioenschappen per club +#ClubAantalOpm.1Schaakclub Utrecht11Inclusief eenmaal door het tweede team2Bussums Schaakgenootschap103Discendo Discimus84HWP Sas van Gent7Leidsch Schaakgenootschap76Eindhovense Schaakvereniging6Philidor LeeuwardenSchaakclub Groningen9De Stukkenjagers510Hilversums Schaakgenootschap4Strijdt met BeleidDe Variant BredaInclusief tweemaal door het tweede team