Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Leeuwarden (1850-1888) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Leeuwarden in de periode 1850-1888.
Het kiesdistrict Leeuwarden was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd in 1850 gewijzigd bij de invoering van de Kieswet. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Barradeel, Bolsward, Franeker, Franekeradeel, Harlingen, het Bildt, Leeuwarden, Leeuwarderadeel, Menaldumadeel, Tietjerksteradeel en Wonseradeel.
In 1859 werd de indeling van het kiesdistrict gewijzigd. De gemeente Tietjerksteradeel werd toegevoegd aan het kiesdistrict Dokkum.
In 1869 werd de indeling van het kiesdistrict wederom gewijzigd. De gemeenten Bolsward en Wonseradeel werden toegevoegd aan het kiesdistrict Sneek. Een gedeelte van het kiesdistrict Sneek (de gemeenten Baarderadeel en Idaarderadeel) werd toegevoegd aan het kiesdistrict Leeuwarden.
In 1878 werd de indeling van het kiesdistrict wederom gewijzigd. De gemeente Het Bildt werd toegevoegd aan het kiesdistrict Dokkum.
Het kiesdistrict Leeuwarden was in deze periode een meervoudigEen enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer, een meervoudig kiesdistrict twee of meer leden. kiesdistrict: het vaardigde twee leden af naar de Tweede Kamer. Om de twee jaar trad een van de leden af; er werd dan een periodieke verkiezing gehouden voor de vrijgevallen zetel. Bij algemene verkiezingen (na ontbinding van de Tweede Kamer) bracht elke kiezer twee stemmen uit. Om in de eerste verkiezingsronde gekozen te worden moest een kandidaat minimaal de districtskiesdrempelDe districtskiesdrempel werd bepaald door de volgende formule: 50% van het aantal uitgebrachte geldige stemmen, gedeeld door het aantal in het district te verkiezen zetels. behalen; indien nodig werd een tweede ronde gehouden.
Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.
27 augustus 1850 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer na inwerkingtreding van de Kieswet.
27 augustus 11 septemberOmdat niet het vereiste aantal kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee niet-direct gekozen kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.884 2.884 Opkomst 1.540 1.256 Geldige stemmen 3.062 1.224 Blanco stemmen 8 3 Kiesdrempel 766 612 Kandidaten J. DirksDirks was aftredend Kamerlid voor het in 1850 opgeheven kiesdistrict Franeker, dat gedeeltelijk werd toegevoegd aan het kiesdistrict Leeuwarden. 925 W.R. van Hoëvell 707 1.055 A.F. Jongstra 542 169 S. van HeemstraAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Leeuwarden. 479 G. Groen van Prinsterer 110 Æ. Mackay 101 H. van der Kooi 29
15 oktober 1850 Wolter van Hoëvell was gekozen bij de verkiezingen van 27 augustus 1850. Hij was echter ook gekozen in het kiesdistrict Almelo, waarvoor hij opteerde. Om in de ontstane vacature te voorzien werd in Leeuwarden een naverkiezing gehouden.
15 oktober Kiesgerechtigden 2.884 Opkomst 867 Geldige stemmen 853 Blanco stemmen 8 Kandidaten A. Ypey 707 Æ. Mackay 54
15 april 1852 Adolph Ypeij, gekozen bij de verkiezingen van 15 oktober 1850, trad op 19 maart 1852 af vanwege zijn benoeming als advocaat-generaal bij het Provinciaal Gerechtshof te Leeuwarden.. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
15 april 29 aprilOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.884 2.884 Opkomst 1.021 1.166 Geldige stemmen 1.014 1.161 Blanco stemmen 4 1 Kandidaten J. Bieruma Oosting 413 594 S.A. Verweij 409 567 J.F. van Reede van Oudtshoorn 122
8 juni 1852 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni 22 juni Kiesgerechtigden 2.963 2.963 Opkomst 1.615 1.806 Geldige stemmen 1.608 1.793 Blanco stemmen 7 9 Kandidaten S.A. Verweij 678 927 J. Bieruma Oosting 569 866 G. Groen van Prinsterer 330
17 mei 1853 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden in verband met een regeringscrisis over het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie.
17 mei Kiesgerechtigden 2.971 Opkomst 1.764 Geldige stemmen 3.507 Blanco stemmen 17 Kiesdrempel 877 Kandidaten J. Dirks 1.293 J. Bieruma Oosting 1.158 S.A. Verweij 455 J.R. Thorbecke 439
13 juni 1854 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
13 juni Kiesgerechtigden 2.971 Opkomst 1.394 Geldige stemmen 1.386 Blanco stemmen 7 Kandidaten J. Bieruma Oosting 786 J.P.P. van Zuylen van Nijevelt 554
10 juni 1856 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
10 juni Kiesgerechtigden 3.127 Opkomst 1.042 Geldige stemmen 1.026 Blanco stemmen 11 Kandidaten J. Dirks 551 S.A. Verweij 428
11 mei 1858 Jan Bieruma Oosting, gekozen bij de verkiezingen van 13 juni 1854, trad op 15 april 1858 af vanwege zijn zijn benoeming als kantonrechter te Heerenveen.De vigerende wetgeving vereiste het aftreden van een lid van het parlement bij een aantal benoemingen. Het aftredende parlementslid was terstond herkiesbaar. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
11 mei 25 mei Kiesgerechtigden 3.152 3.152 Opkomst 844 1.232 Geldige stemmen 831 1.224 Blanco stemmen 10 6 Kandidaten W.H. Idzerda 401 742 J.B. Oosting 382 482 J.J. Bolman 9 S.W.H.A. van Beijma thoe Kingma 9
8 juni 1858 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni Kiesgerechtigden 3.152 Opkomst 1.499 Geldige stemmen 1.488 Blanco stemmen 6 KandidatenHet Huygensinstituut vermeldt tevens 700 uitgebrachte stemmen op W.H. Lycklama á Nijeholt. Dit is niet correct; zie ook de vermelding in het Algemeen Handelsblad van 10 juni 1858. W.H. Idzerda 826 J. Andreae 598
12 juni 1860 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
12 juni Kiesgerechtigden 2.946 Opkomst 1.052 Geldige stemmen 1.039 Blanco stemmen 12 Kandidaten J. Dirks 520 J. Hessels Tacoma 500 L. Britzel 7 M. Kingma 5 J.H. Albarda 3 J.M. van Beyma 1 D. Perkema 1 S. Wybenga 1 Heerma van Beyma thoe Kingma 1
30 oktober 1860 De verkiezing van 12 juni 1860 werd ongeldig verklaard vanwege geconstateerde onregelmatigheden.Bij nader onderzoek van de ingevulde stembriefjes door de Tweede Kamer in oktober 1860 bleek dat Dirks niet de absolute meerderheid der uitgebrachte geldige stemmen had behaald. Er had dus een tweede verkiezingsronde plaats moeten vinden, doch de wettelijke maximale termijn hiervoor (veertien dagen na de eerste ronde) was reeds verstreken. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een naverkiezing gehouden.
30 oktober Kiesgerechtigden 2.946 Opkomst 1.670 Geldige stemmen 1.656 Blanco stemmen 10 Kandidaten J. Dirks 839 J. Hessels Tacoma 786
10 juni 1862 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
10 juni Kiesgerechtigden 2.987 Opkomst 1.487 Geldige stemmen 1.477 Blanco stemmen 6 Kandidaten W.H. Idzerda 985 S. van Heemstra 444
14 juni 1864 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
14 juni 28 juni Kiesgerechtigden 3.020 3.020 Opkomst 1.389 1.630 Geldige stemmen 1.378 1.619 Blanco stemmen 4 6 Kandidaten J. Dirks 570 935 B. Brouwer 442 684 B.J.L. de Geer van Jutphaas 315
15 november 1865 Wieger Idzerda, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1862, trad op 1 november 1865 af vanwege zijn benoeming als inspecteur bij het Geneeskundig Staatstoezicht in Friesland en Groningen. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
15 november 29 november Kiesgerechtigden 3.063 3.063 Opkomst 1.348 1.573 Geldige stemmen 1.297 1.561 Blanco stemmen 6 12 Kandidaten J. Andreae 354 820 A. van Assen 359 741 B.J.L. de Geer van Jutphaas 293 B. Brouwer 284
12 juni 1866 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
12 juni Kiesgerechtigden 3.063 Opkomst 1.613 Geldige stemmen 1.603 Blanco stemmen 6 Kandidaten J. Andreae 851 A. van Assen 681 G.H. Betz 58
30 oktober 1866 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden nadat deze een motie had aangenomen waarin het kabinetsbeleid op het gebied van Koloniën werd afgekeurd.
30 oktober Kiesgerechtigden 3.063 Opkomst 2.333 Geldige stemmen 4.641 Blanco stemmen 21 Kiesdrempel 1.160 Kandidaten J.K.H. de Roo van Alderwerelt 1.400 S. Hingst 1.389 J. Andreae 527 J. Dirks 514 B.J.L. de Geer van Jutphaas 398 U. van Schwartzenberg en Hohenlansberg 383
22 januari 1868 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.Nadat de begroting voor Buitenlandse Zaken door de Tweede Kamer verworpen was, bood het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt zijn ontslag aan. Hierop ontbond de Koning de Tweede Kamer.
22 januari Kiesgerechtigden 3.132 Opkomst 2.289 Geldige stemmen 4.547 Blanco stemmen 23 Kiesdrempel 1.137 Kandidaten J.K.H. de Roo van Alderwerelt 1.293 S. Hingst 1.288 J. Dirks 677 J. Binkes 672 B.J.L. de Geer van Jutphaas 310 U. van Schwartzenberg en Hohenlansberg 301
8 juni 1869 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni Kiesgerechtigden 2.887 Opkomst 1.708 Geldige stemmen 1.697 Blanco stemmen 10 Kandidaten S. Hingst 1.230 B.J.L. de Geer van Jutphaas 414
13 juni 1871 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
13 juni Kiesgerechtigden 2.985 Opkomst 1.542 Geldige stemmen 1.536 Blanco stemmen 6 Kandidaten J.K.H. de Roo van Alderwerelt 1.074 U. van Schwartzenberg en Hohenlansberg 229 J.E.A. van Panhuys 179
10 juni 1873 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
10 juni Kiesgerechtigden 2.950 Opkomst 1.490 Geldige stemmen 1.485 Blanco stemmen 7 Kandidaten S. Hingst 1.049 U. van Schwartzenberg en Hohenlansberg 395
29 september 1874 Jan de Roo van Alderwerelt, gekozen bij de verkiezingen van 13 juni 1871, trad op 1 september 1874 af vanwege zijn bevordering tot majoor der infanterie.De vigerende wetgeving vereiste het aftreden van een lid van het parlement bij een aantal benoemingen. Het aftredende parlementslid was terstond herkiesbaar. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
29 september Kiesgerechtigden 3.088 Opkomst 1.609 Geldige stemmen 1.594 Blanco stemmen 11 Kandidaten J.K.H. de Roo van Alderwerelt 1.000 C.J. de Bordes 396 S. Vissering 112 J.E.A. van Panhuys 40
8 juni 1875 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni Kiesgerechtigden 3.135 Opkomst 2.078 Geldige stemmen 2.058 Blanco stemmen 14 Kandidaten J.K.H. de Roo van Alderwerelt 1.441 C.J. de Bordes 547
12 juni 1877