Het vroegere Oud Burgeren Gasthuis van Nijmegen, tegenwoordig officieel het [Dienstencentrum] OBG, is in zijn tegenwoordige vorm een woonzorg- en dienstencentrum dat zich voornamelijk richt op het verlenen van thuiszorg en hulp aan particulieren bij de huishouding.
Als gasthuis bestaat de instantie de facto al sinds 1592. In 2012 is de naam officieel gewijzigd in Dienstencentrum OBG.OBG Historie, OBG.nu. Gearchiveerd op 17 juni 2026.Stg. Dienstencentrum OBG. Gearchiveerd op 17 juni 2026.
Het oorspronkelijke Oud Burgeren Gasthuis stond eeuwenlang nabij de Bovenstad, aan de Molenstraat, waarbij het gebouw meerdere malen geheel is vernieuwd. Het huidige pand staat aan de Professor Cornelissenstraat 2 in de Professorenbuurt, een onderdeel van de wijk Galgenveld in Nijmegen-Oost.
Geschiedenis Aquarel van het Oud Burgeren Gasthuis (naast de toenmalige kerk) uit 1870|250px|thumb Ontstaan Het gasthuis kwam voort uit een fusie tussen het Sint-Nicolaas Gasthuis aan de Grotestraat en het Sint-Jacobs Gasthuis op de hoek van de Papengas en Hezelstraat (waarvan de Sint-Jacobskapel tegenwoordig nog resteert). Het werd in eerste instantie het Oude Mannen- en Vrouwenhuis genoemd. In mei 1592, een jaar nadat bij de Reductie van Nijmegen de stad in protestantse handen was gevallen, kwam het Oud Burgeren Gasthuis als een protestantse instelling tot stand. Ook de archieven van de beide eerdere gasthuizen werden samengevoegd. Het Heilige Geestgasthuis is in datzelfde jaar afgebroken. De kloostergebouwen van het omstreeks 1410 gestichte St. Catharina- of Regulierenconvent werden nu gebruikt als onderkomen voor het Oud Burgeren Gasthuis. De ernaast gelegen kerk waar het klooster tot dan toe bij had gehoord bleef als kerk in gebruik, nu voor de hervormden.
In de periode 1392-1402 – nog vóór de komst van het Regulierenklooster van Sint Catharina – was "het nieuwe gasthuis buiten Nijmegen voor de Windmolenpoort" al in datzelfde pand gevestigd geweest. Hierdoor heeft soms het misverstand bestaan dat het Oud Burgeren Gasthuis voortkwam uit de fusie van drie, in plaats van twee gasthuizen.Oud Burgeren Gasthuis (1592-1811), Regionaal Archief Nijmegen
17e-20e eeuw Het gasthuis was gevestigd aan de Molenstraat 41. Aan de achterzijde grensde het pand aan de Tweede Walstraat. Het bood vooral hulp en ondersteuning aan armen, ouderen en hulpbehoevende alleenstaanden. Voorwaarde was dat ze het Nijmeegs burgerrecht hadden. Er waren aparte afdelingen voor mannen en vrouwen. Vanaf 1678 rouleerde de functie van boekhouder elk jaar.
De naam Oud Burgeren Gasthuis was in ieder geval gangbaar geworden in 1645, het jaartal dat op de bewaard gebleven vroegere toegangspoort wordt vermeld.
Bij het beleg in 1794 viel de stad in Franse handen. De Nijmeegse katholieken kregen nu weer meer rechten en mochten deelnemen aan het bestuur van het Oud Burgeren Gasthuis.
In 1811 – na de enkele jaren durende inlijving van het Koninkrijk Holland door Frankrijk – werd met een wetswijziging de Administratieve Commissie der Godshuizen opgericht. Het Oud Burgeren Gasthuis werd als gevolg daarvan samengevoegd met alle godshuizen en verloor aldus zijn zelfstandigheid. Deze wijziging werd drie jaar later alweer ongedaan gemaakt.Oud Burgeren Gasthuis (1817-), Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. Gearchiveerd op 20 maart 2025.
In de periode 1846-1848 is, onder leiding van Pieter van der Kemp, het oorspronkelijke gebouw vervangen. De locatie aan de Molenstraat wijzigde toen niet.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog deed het gasthuis dienst als noodhospitaal. Het werd ook als schuilplek gebruikt.
Verhuizing naar de Professor Cornelissenstraat In 1967 is het Oud Burgeren Gasthuis uiteindelijk verhuisd naar de huidige locatie in de Professor Cornelissenstraat. Het pand aan de Molenstraat is hierna afgebroken. Begin jaren 70 van de 20e eeuw is op de vrijgekomen plek de Passage Molenpoort gebouwd.Poorten van het Oud Burgeren Gasthuis, noviomagus.nl. Gearchiveerd op 19 december 2025.
Het huidige gebouw is naar een ontwerp van J.H. ten Have en dient onder meer als bejaardencentrum. De stenen toegangspoort uit 1645 is meeverhuisd naar de nieuwe locatie, en biedt daar nu toegang tot de hal met daarachter onder meer een recreatiezaal. De poort is zelf een Rijksmonument met nummer 31198.Poortjes Oud-Burger Gasthuis in Nijmegen. Gearchiveerd op 14 mei 2025. Het woongedeelte zelf telt acht verdiepingen. Verder zijn er onder meer een ziekenafdeling en een kapel
Galerij
Categorie:Zorginstelling in Nijmegen Categorie:Bouwwerk in Nijmegen Categorie:Geschiedenis van Nijmegen Categorie:Gasthuis Categorie:Gehandicaptenzorg in Nederland Categorie:Stadscentrum (Nijmegen) Categorie:Galgenveld (Nijmegen) Categorie:Rijksmonument in Nijmegen