Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Leiden (1850-1888) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Leiden in de periode 1850-1888.
Het kiesdistrict Leiden was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd in 1850 gewijzigd bij de invoering van de Kieswet. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Aalsmeer, Aarlanderveen, Alkemade, Alphen, Benthuizen, Bodegraven, De VennipDe gemeente is opgeheven in 1855., Hazerswoude, Hoogeveen in Rijnland, Hoogmade, KalslagenDe gemeente is opgeheven in 1854., Katwijk, Koudekerk (ZH), Leiden, Leiderdorp, Leimuiden, Nieuwer-Amstel, Nieuwveen, Oegstgeest, Ouder-Amstel, Oudshoorn, Rietwijkeroord, Rijnsaterwoude, Rijnsburg, Sassenheim, Ter Aar, Uithoorn, Valkenburg (ZH), Voorschoten, Vrije en Lage Boekhorst, Warmond, Woubrugge, Zoeterwoude en Zwammerdam.
In 1858 werd de indeling van het kiesdistrict gewijzigd. De gemeenten Nieuwer-Amstel en Ouder-Amstel werden toegevoegd aan het kiesdistrict Amsterdam en de gemeenten Aarlanderveen, Alphen, Bodegraven en Zwammerdam aan het kiesdistrict Gouda. Een gedeelte van het kiesdistrict Haarlem (de gemeenten Haarlemmermeer, Hillegom, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout en Voorhout) werd toegevoegd aan het kiesdistrict Leiden.
In 1864 werd de indeling van het kiesdistrict wederom gewijzigd. De gemeente Aalsmeer werd toegevoegd aan het kiesdistrict Haarlem. Een gedeelte van het kiesdistrict Delft (de gemeente Boskoop) werd toegevoegd aan het kiesdistrict Leiden.
In 1869 werd de indeling van het kiesdistrict wederom gewijzigd. De gemeente Boskoop werd toegevoegd aan het kiesdistrict Gouda, en de gemeenten Alkemade, Haarlemmermeer, Hillegom, Leimuiden, Lisse, Rijnsaterwoude en Uithoorn aan het kiesdistrict Haarlemmermeer. Een gedeelte van het kiesdistrict 's-Gravenhage (de gemeente Wassenaar) werd toegevoegd aan het kiesdistrict Leiden.
In 1878 werd de indeling van het kiesdistrict wederom gewijzigd. De gemeenten Aarlanderveen, Alphen en Zwammerdam werden toegevoegd aan het kiesdistrict Gouda, en de gemeente Nieuwveen aan het kiesdistrict Haarlemmermeer. Een gedeelte van het kiesdistrict Gouda (de gemeenten Nieuwkoop en Zevenhoven) werd toegevoegd aan het kiesdistrict Leiden.
Het kiesdistrict Leiden was in deze periode een meervoudigEen enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer, een meervoudig kiesdistrict twee of meer leden. kiesdistrict: het vaardigde twee leden af naar de Tweede Kamer. Om de twee jaar trad een van de leden af; er werd dan een periodieke verkiezing gehouden voor de vrijgevallen zetel. Bij algemene verkiezingen (na ontbinding van de Tweede Kamer) bracht elke kiezer twee stemmen uit. Om in de eerste verkiezingsronde gekozen te worden moest een kandidaat minimaal de districtskiesdrempelDe districtskiesdrempel werd bepaald door de volgende formule: 50% van het aantal uitgebrachte geldige stemmen, gedeeld door het aantal in het district te verkiezen zetels. behalen; indien nodig werd een tweede ronde gehouden.
Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.
27 augustus 1850 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer na inwerkingtreding van de Kieswet.
27 augustus 10 septemberOmdat niet het vereiste aantal kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee niet-direct gekozen kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.646 2.646 Opkomst 1.996 1.969 Geldige stemmen 3.887 1.970 Blanco stemmen 73 7 Kiesdrempel 972 975 Kandidaten D.T. Gevers van Endegeest 1.102 P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 904 1.083 J.A. de FremeryAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Leiden. 830 867 J.H. van der Sande 824 Æ. Mackay 37 S. Piek 29
8 juni 1852 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni Kiesgerechtigden 2.407 Opkomst 1.112 Geldige stemmen 1.083 Blanco stemmen 8 Kandidaten D.T. Gevers van Endegeest 761 J.M. de Kempenaer 125 G. Groen van Prinsterer 71 G.M. van der Linden 36
17 mei 1853 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden in verband met een regeringscrisis over het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie.
17 mei Kiesgerechtigden 2.693 Opkomst 2.213 Geldige stemmen 4.396 Blanco stemmen 13 Kiesdrempel 1.099 Kandidaten D.T. Gevers van Endegeest 1.388 P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 1.349 P.P. van Bosse 809 J.R. Thorbecke 794
13 juni 1854 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
13 juni Kiesgerechtigden 2.693 Opkomst 1.647 Geldige stemmen 1.621 Blanco stemmen 9 Kandidaten P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 1.034 J.A. de Fremery 543
10 juni 1856 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
10 juni Kiesgerechtigden 2.824 Opkomst 1.176 Geldige stemmen 1.150 Blanco stemmen 24 Kandidaten D.T. Gevers van Endegeest 833 B.J. Gratama 233
15 juli 1856 Daniël Gevers van Endegeest, gekozen bij de verkiezingen van 17 mei 1853, trad op 23 juni 1856 af vanwege zijn benoeming als bewindspersoon in het kabinet-Van der Brugghen. Hierdoor ontstonden twee vacatures.
De vacature voor de lopende zittingstermijn tot 16 september 1856 werd na tal van complicaties niet meer ingevuld.Zie hier voor het uitgebreide relaas over deze verkiezingen
Gevers van Endegeest was op 10 juni 1856 al herkozen voor een nieuwe zittingstermijn, ingaande 17 september 1856. Om in deze vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
15 juli 29 juliOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.824 2.824 Opkomst 1.785 2.082 Geldige stemmen 1.779 2.155 Blanco stemmen 6 10 Kiesdrempel 890 1.078 Kandidaten G. Groen van Prinsterer 763 1.076 G.C.J. van Reenen 757 1.076 N. Sikkel Groos 133 C.M. Storm van 's Gravesande 96
12 augustus 1856 Bij de tussentijdse verkiezingen van 15 en 29 juli 1856 slaagde geen der kandidaten er in de kiesdrempel te overschrijden. Om in de vacature te voorzien werd wederom een tussentijdse verkiezing gehouden.Van Reenen had zich voor deze verkiezing niet meer gekandideerd.
12 augustus Kiesgerechtigden 2.824 Opkomst 2.031 Geldige stemmen 2.001 Blanco stemmen 11 Kandidaten G. Groen van Prinsterer 1.126 N. Olivier 844
18 augustus 1857 Guillaume Groen van Prinsterer, gekozen bij de verkiezingen van 12 augustus 1856, trad op 20 juli 1857 af vanwege zijn onvrede met de Onderwijswet van 1857. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
18 augustus 2 septemberOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.824 2.824 Opkomst 1.514 1.567 Geldige stemmen 1.498 1.560 Blanco stemmen 10 7 Kandidaten R.J. Schimmelpenninck van Nijenhuis 466 909 N. Olivier 490 650 J.J. Teding van Berkhout 416 A. Jongkindt Coninck 92
8 juni 1858 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni Kiesgerechtigden 2.848 Opkomst 1.132 Geldige stemmen 1.085 Blanco stemmen 9 Kandidaten P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 571 J.J. Teding van Berkhout 236 A.J. Duymaer van Twist 232
12 juni 1860 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
12 juni Kiesgerechtigden 2.458 Opkomst 652 Geldige stemmen 620 Blanco stemmen 7 Kandidaten R.J. Schimmelpenninck van Nijenhuis 433 N. Olivier 161
10 juni 1862 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
10 juni 24 juni Kiesgerechtigden 2.604 2.604 Opkomst 1.136 1.314 Geldige stemmen 1.123 1.305 Blanco stemmen 6 8 Kandidaten P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 346 702 G. Groen van Prinsterer 345 601 J.A.C.A. van Nispen van Sevenaer 218 P. Bleeker 184
14 juni 1864 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
14 juni Kiesgerechtigden 2.654 Opkomst 1.689 Geldige stemmen 1.680 Blanco stemmen 8 Kandidaten R.J. Schimmelpenninck van Nijenhuis 1.003 D.T. Siegenbeek 663
12 juni 1866 (tussentijds) Rutger Schimmelpenninck van Nijenhuis, gekozen bij de verkiezingen van 14 juni 1864, trad op 1 juni 1866 af vanwege zijn benoeming als bewindspersoon in het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
12 juni Kiesgerechtigden 2.643 Opkomst 1.377 Geldige stemmen 1.340 Blanco stemmen 22 Kandidaten G. Groen van Prinsterer 793 W.T. Gevers Deynoot 495
12 juni 1866 (periodiek) De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
12 juni Kiesgerechtigden 2.643 Opkomst 1.383 Geldige stemmen 1.363 Blanco stemmen 17 Kandidaten P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 908 G.H. Betz 414
18 september 1866 Guillaume Groen van Prinsterer, gekozen bij de verkiezingen van 12 juni 1866, nam zijn benoeming niet aan. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
18 september Kiesgerechtigden 2.643 Opkomst 1.138 Geldige stemmen 1.119 Blanco stemmen 16 Kandidaten O. van Wassenaer van Catwijck 698 W.T. Gevers Deynoot 374 F.L. Geerling 41
30 oktober 1866 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden nadat deze een motie had aangenomen waarin het kabinetsbeleid op het gebied van Koloniën werd afgekeurd.
30 oktober Kiesgerechtigden 2.643 Opkomst 1.957 Geldige stemmen 3.741 Blanco stemmen 37 Kiesdrempel 935 Kandidaten O. van Wassenaer van Catwijck 1.073 P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 1.040 H. van Alphen 721 J.L. de Bruyn Kops 713 L.W.C. Keuchenius 69 C. de Graaf 36
22 januari 1868 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.Nadat de begroting voor Buitenlandse Zaken door de Tweede Kamer verworpen was, bood het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt zijn ontslag aan. Hierop ontbond de Koning de Tweede Kamer.
22 januari 4 februari Kiesgerechtigden 2.655 2.655 Opkomst 1.567 1.515 Geldige stemmen 3.105 1.510 Blanco stemmen 25 5 Kiesdrempel 776 755 Kandidaten O. van Wassenaer van Catwijck 908 P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 626 1.016 J.L. de Bruyn Kops 586 491 H. van Alphen 578 G. Groen van Prinsterer 360
8 juni 1869 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
8 juni 22 juni Kiesgerechtigden 2.704 2.704 Opkomst 1.998 2.084 Geldige stemmen 1.985 2.065 Blanco stemmen 11 10 Kandidaten P.H. Taets van Amerongen tot Natewisch 780 1.230 H.A. Neeb 797 835 J.J. Teding van Berkhout 400
13 juni 1871 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
13 juni Kiesgerechtigden 2.779 Opkomst 1.918 Geldige stemmen 1.903 Blanco stemmen 4 Kandidaten O. van Wassenaer van Catwijck 1.201 W.J. Knoop 693