Met de term genocide in Gaza wordt verwezen naar de genocide op de Palestijnen die Israël al dan niet gepleegd zou hebben tijdens de Gaza-oorlog vanaf 2023. Voorstanders van deze term menen dat er genoeg bewijs is voor een aanhoudende, opzettelijke en systematische vernietiging van het Palestijnse volk in de Gazastrook, terwijl tegenstanders van deze term dit krachtig bestrijden. Tot de voorstanders behoren onder andere een aantal VN-instanties, internationale mensenrechtenorganisaties, staten en onderzoekers, en tot de tegenstanders behoren onder meer diverse organisaties, onderzoekers en regeringen, waaronder de Amerikaanse en de Israëlische regering. Daarnaast is er nog een aantal voornamelijk westerse landen die hun oordeel laten afhangen van het definitieve oordeel van het Internationaal Gerechtshof.
De voorstanders van de term baseren zich hiervoor op bronnen die stellen dat het Israëlisch leger zich in dit gebied heeft schuldig gemaakt aan grootschalige moordpartijen, het gebruik van uithongering als oorlogswapen, de vernietiging van civiele infrastructuur, aanvallen op medisch personeel en gedwongen volksverplaatsingen door het leger.Rights expert finds 'reasonable grounds' genocide is being committed in Gaza. UN News, 26 mrt-2024
Uit uitspraken van de Israëlische regering en uitingen in de Israëlische media wordt geconcludeerd dat de Israëlische regering de Gaza-oorlog voert met de intentie om het Palestijnse volk in Gaza geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Daarmee zou worden voldaan aan de definitie van genocide volgens het Genocideverdrag uit 1948. Op grond van het Genocideverdrag is iedere staat die dit ondertekend heeft verplicht acties te ondernemen met als doel een dreigende genocide te voorkomen voor zover dat mogelijk is binnen de (internationale) regels.
Achtergrond De genocide zou zich afspelen tegen de achtergrond van de bredere humanitaire crisis in Gaza en de gijzelingscrisis in Gaza, waarbij er vooral sinds het begin van de oorlog in oktober 2023 een groot gebrek is ontstaan aan voedsel, brandstof, medicijnen en water, en een totale ineenstorting van de gezondheidszorg in de Gazastrook.
In april 2025 rapporteerde het Ministerie van Gezondheid in Gaza dat ten minste 50.500 gedode personen in de Gazastrook waren geïdentificeerd - 1 op 44 mensen - met een gemiddelde van 93 doden per dag. De meeste slachtoffers zijn burgers, waarvan minstens 50% vrouwen en kinderen. Vergeleken met andere recente wereldwijde conflicten behoren de aantallen bekende doden onder journalisten, humanitaire en gezondheidswerkers en kinderen tot de hoogste. Er liggen nog duizenden lijken onder het puin van verwoeste gebouwen. Het aantal gewonden is groter dan 100.000 en Gaza heeft de meeste kinderen met amputaties per hoofd van de bevolking ter wereld.
Meer dan 1,9 miljoen Palestijnen - 85% van de bevolking van de Gazastrook - zijn met geweld van hun woonplek verdreven. Israëlische (soms gedeeltelijke) grensblokkades hebben bijgedragen aan het tekort aan voedsel en de dreiging van hongersnood in Gaza, terwijl hulpkonvooien die wel humanitaire voorraden over de grens brachten, soms alsnog werden geblokkeerd of aangevallen. In het begin van het conflict sloot Israël de water- en elektriciteitsvoorziening van Gaza af. In augustus 2024 waren nog slechts 17 van de 36 ziekenhuizen in Gaza gedeeltelijk functioneel en 84% van de gezondheidscentra vernield of beschadigd. Israël heeft ook een groot aantal cultureel belangrijke gebouwen verwoest, zoals alle 12 universiteiten van Gaza, 80% van de scholen en talrijke moskeeën, kerken, musea en bibliotheken.
Het Israëlische kabinet keurde in mei 2025 een plan goed om Gaza permanent geheel te herbezetten en de Gazaanse bevolking te verplaatsen naar een klein 'humanitair gebied' in het zuiden.Israel plans to seize Gaza under a new plan, officials say. AP, 5 mei 2025Benjamin Netanyahu says Israel plan to seize all of Gaza and hold it indefinitely will be 'intensive'. Sky News, 5 mei 2025 Na de voorbereidende fase zou Gaza vanuit de lucht en vanaf de grond zwaar worden aangevallen, gecombineerd met het verplaatsen van de bevolking naar de zogenaamde 'veilige zones' in het Rafah-gouvernement; in de derde fase met een grondaanval gebieden worden veroverd voor een langdurige militaire bezetting.Israel planning ‘major event’ of destruction and displacement in Gaza. The Irish Times, 7 mei 2025 Premier Benjamin Netanyahu zei dat "de bevolking zou worden verplaatst … om hen te beschermen." De woordvoerder van het leger zei dat "het grootste deel van de bevolking zou worden verplaatst … om hen te beschermen." Minister Bezalel Smotrich zei dat veel Palestijnen geheel uit het gebied zouden worden verdreven als deel van een tactiek van de verschroeide aarde. Hij verklaarde dat "Gaza geheel zal worden vernietigd, veel Palestijnen zullen worden gezonden naar … het zuiden naar een humanitaire zone, en dat zij vanaf daar zouden beginnen in grote aantallen te vertrekken naar derde landen."Gaza will be entirely destroyed, Israeli minister says. The Guardian, 6 mei 2025] Een partijgenoot van Netanyahu zei dat de operatie een "groot gebeuren van destructie en verdrijving zou worden, met als doel de bezetting van de hele Gazastrook." De directeur van Human Rights Watch zei over het plan: "Israël's blokkade heeft militaire tactieken verheven tot een instrument voor uitroeiing. Het plan, tezamen met alle eerdere systematische destructie en het gebruik van uithongering als oorlogswapen, stellen volgens HRW de plicht van verhindering van genocide voor verdragsstaten van het Genocideverdrag in werking.Gaza: Latest Israeli Plan Inches Closer to Extermination. Human Rights Watch, 15 mei 2025 In januari 2024 waarschuwde een groep van prominente Israëli's in een open brief de Procureur-generaal en aanklagers al voor het negeren van ophitsing tot genocide en etnische zuivering door leidende figuren, van kabinetsleden en leden van het Israëlisch parlement tot voormalige topmilitairen, academici, mediafiguren en influencers. De uitlatingen varieerden van de wens tot "volledige verwoesting van Gaza" en "het doden van alle Palestijnen", tot "Een nieuwe nakba (verdrijving) als de enige oplossing."
Gebruikers van de term 2023-2024 Al binnen een maand na de start van de bombardementen waarschuwden juristen en historici voor het grote risico op een genocide. Meerdere deskundigen spraken toen al van "een schoolvoorbeeld van genocide".Israël blijft onverstoord massaal geweld gebruiken: 'Een schoolvoorbeeld van genocide'. NOS, 18 mei 2025 Een directeur op Yale University ontkende dat juist, terwijl een collega alleen sprak van 'uitroeiing'.Is What's Happening in Gaza a Genocide? Experts Weigh In. TIME, 14 nov 2023 Ook de Palestijnen spraken al sinds het begin van de oorlog van genocide tegen hun volk. Daarna gingen steeds meer groepen en personen het een genocide noemen.
Organisaties die spreken van genocide zijn onder andere de UNSCIIP, een speciale commissie van de Verenigde Naties (United Nations Special Committee to Investigate Israeli Practices Affecting the Human Rights of the Palestinian People and Other Arabs of the Occupied Territories)Report of the Special Committee to Investigate Israeli Practices Affecting the Human Rights of the Palestinian People and Other Arabs of the Occupied Territories. OHCHR, 20 sep 2024 (doc.nr. A /79/363)"The report raises serious concerns of breaches of international humanitarian and human rights laws in the Occupied Palestinian Territory, including starvation as a weapon of war, the possibility of genocide in Gaza and an apartheid system in the West Bank, including East Jerusalem." en diverse niet-gouvernementele organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch en Artsen zonder Grenzen.Ook Artsen zonder Grenzen, Human Rights Watch beschuldigen Israël van genocide. NOS, 19 dec 2024
Verschillende waarnemers, onder wie de speciale rapporteur van de Verenigde Naties Francesca Albanese,Anatomy of a genocide. Rapport van Francesca Albanese, 1 juli 2024 (doc.nr. A/HRC/55/73)VN-rapporteur beschuldigt Israël van genocide na aanval op school in Gaza. ANP/BNR, 10 aug 2024 hebben aan de hand van uitspraken van hoge Israëlische functionarissen en acties van het Israëlische leger aangehaald die mogelijk duiden op de intentie om (geheel of gedeeltelijk) de bevolking van Gaza te vernietigen, een noodzakelijke voorwaarde om aan de definitie van genocide te voldoen, zoals geformuleerd in het Genocideverdrag uit 1948. Experts zeiden tegen de VN-organisatie CEIRPP onder meer dat "het belangrijk is om een genocide een genocide te noemen".'It Is Important to Call a Genocide a Genocide,' Consider Suspending Israel's Credential as UN Member State, Experts Tell Palestinian Rights Committee. VN persbericht, 31 okt 2024 (doc.nr. GA/PAL/1473)
Op 14 november 2024 schreef UNSCIIP in een vervolgrapport dat de oorlogsmethoden van Israël in lijn zijn met genocide, inclusief het gebruik van uithongering als oorlogswapen.UN Special Committee finds Israel's warfare methods in Gaza consistent with genocide, including use of starvation as weapon of war. OHCHR, 14 nov 2024 De VN-commissie Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, & Israel kwam in maart 2025 met een rapport over systematisch seksueel geweld en aanvallen op klinieken voor reproductieve gezondheid als oorlogswapen.VN-commissie: Israël pleegt genocidale daden en seksueel geweld in Gaza. The Rights Forum, 17 maart 2025
Amnesty International, Human Rights Watch en Artsen zonder Grenzen hebben zonder voorbehoud de Gaza-oorlog een genocide genoemd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Israël reageerde eind december 2024 op het rapport door Amnesty International en noemde het 'antisemitische laster' en verzonnen, en herhaalde de vernietiging van Hamas als doel van de Israëlische aanvallen. Geert-Jan Knoops, elf jaar advocaat bij het Internationaal Strafhof, vindt dat volkerenmoord nog geenszins is aangetoond. "Amnesty probeert het begrip 'genocide' uit te breiden buiten de rechter om", zegt Knoops. Volgens internationaal recht moet een land namelijk de 'intentie' hebben om een ander volk uit te roeien voordat er sprake is van genocide.Telegraaf 26 januari 2025, Critici zetten vraagtekens bij genocide-beschuldiging Israël: 'Cijfers zijn ronduit misleidend'Het strafhof vond die tussentijdse maatregelen noodzakelijk om genocide te voorkomen nog voor de formele zitting kan beginnen.
2025 In 2025 noemde een toenemend aantal wetenschappers het gebeuren onomwonden genocide, en de Nederlandse krant NRC sprak zeven gerenommeerde genocide-onderzoekers, die de Israëlische acties als 'genocidaal' kwalificeerden. Het wetenschappelijke onderzoeksveld genocidestudies ziet het volgens hen niet als een ja/nee-vraag, maar als een proces. Wetenschappelijke inzichten blijken onder meer uit een reeks bijdragen in het Journal of Genocide Research.
In tegenstelling tot tal van organisaties, wetenschappers en journalisten, sprak het Nederlandse NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies in mei 2025 niet van genocide maar van genocidaal geweld. Het NIOD heeft zelf geen onderzoek gedaan naar het geweld in Gaza, maar huldigt de opvatting dat er pas sprake is van genocide als dat is vastgesteld door een rechter.Waarom het NIOD spreekt van genocidaal geweld in Gaza. NOS, 13 mei 2025
Amnesty schreef op 3 juli dat het bewijs had verzameld dat aantoont dat Israël bleef doorgaan met het uithongeren van burgers en het bewust omstandigheden creëren voor hun fysieke vernietiging, als onderdeel van zijn doorlopende genocide.Gaza: Evidence points to Israel’s continued use of starvation to inflict genocide against Palestinians. Amnesty International, 3 juli 2025Amnesty International says Israel and aid system use starvation to commit Gaza genocide. The Associated Press, 3 juli 2025