De Tweede Klasse is de op twee na hoogste schaakcompetitie voor schaakverenigingen in Nederland. De Tweede Klasse bestaat uit drie poules, de Tweede Klasse A, Tweede Klasse B en Tweede Klasse C van ieder 10 teams. In alle poules wordt er een halve competitie gespeeld. De drie kampioenen alsmede de beste nummer 2 promoveren naar de Eerste Klasse, de nummers negen en tien van alle poules degraderen naar de Derde Klasse.
Geschiedenis De Tweede Klasse zoals deze bestaat in huidige vorm is opgericht in 1950.Tot het seizoen 1941/42 heette de hoogste competitie van Nederland ook de Eerste Klasse. Later werd deze competitie hernoemd tot de Hoofdklasse en nog later tot de Meesterklasse. Tot het seizoen 1949/50 bestond de KNSB-competitie uit slechts één landelijke divisie, de Hoofdklasse, met vier regionale groepen. De winnaars van die groepen kwamen tegen elkaar uit in een play-off om het landskampioenschap.
Op de bondsvergadering van de Schaakbond van 5 maart 1949 werd besloten om de Hoofdklasse om te vormen tot één divisie van acht tientallen, met daaronder een divisie met twee parallelle poules (Eerste klasse A en Eerste klasse B). Later werd besloten om onder de Eerste Klasse nog vier parallelle Tweede Klasse-poules (A t/m D) te introduceren. Aanvankelijk bestond elke poule in de Tweede Klasse uit zeven tientallen, later werd dit uitgebreid tot acht.
Het seizoen 1950/51 was het eerste seizoen waarin deze nieuwe piramidale structuur intrede deed. De teams die als laagst waren geëindigd in hun Hoofdklasse-groep in het seizoen 1949/50 werden ingedeeld de Tweede Klasse. De Tweede Klasse werd verder aangevuld met teams uit de regionale onderbonden.
De Tweede Klasse was het laagste landelijke schaakniveau, maar was niettemin prestigieus. Het was niet eenvoudig om toe te treden. Om een plek te verkrijgen in de Tweede Klasse moest een team eerst kampioen worden in zijn regionale onderbond. Vervolgens moesten play-offs gespeeld worden tegen andere onderbondkampioenen. De winnaars van die play-offs mochten promoveren.
Per het seizoen 1971/72 werd het aantal teams in de Tweede Klasse uitgebreid tot veertig, tien per groep.
Per het seizoen 1986/87 werd de Derde Klasse van de KNSB-competitie ingevoerd. Tegelijk werd besloten om de Tweede Klasse terug te brengen naar drie groepen. Per het seizoen 1998/99 werd de 1-2-4-8 piramide hersteld, maar vanaf het seizoen 2024/25 werd deze weer teruggebracht tot 1-2-3-6.
Kampioenen per seizoen +SeizoenKampioen Tweede Klasse AKampioen Tweede Klasse BKampioen Tweede Klasse CKampioen Tweede Klasse DStanden1950/51Hengelose SchaakclubHaarlemsch SchaakgezelschapLeidsch SchaakgenootschapHet Centrum1951/52Apeldoorns SchaakgenootschapDe Pion (Amsterdam)Delftsche SchaakclubWilhelm Steinitz1952/53UnitasSchaakclub De DomDe Pion (Rotterdam)Heerlensche Schaakvereeniging1953/54Strijdt met BeleidHaarlemsch SchaakgezelschapResidentie SchaakclubSchaakclub Dordrecht1954/55UnitasDe DomDD IIPhilips Schaakclub1955/56Apeldoorns SchaakgenootschapVAS IIHaagsche Christelijke SchaakverenigingMax Euwe Breda1956/57UnitasDe Pion (Amsterdam)RLACArnhemse Schaakvereniging1957/58Strijdt met BeleidASVULeidsch SchaakgenootschapPhilips Schaakclub1958/59ESGOOAmersfoortDD IIEindhoven II1959/60Zwols SchaakgenootschapASC IISpangen IIDe Dom 1960/61UnitasVHSRotterdam IIMax Euwe Breda1961/62VAS IIIPhilidor LeidenMoerwijkASV Arnhem1962/63Unitas DD IICharloisSchaakclub Dordrecht1963/64Schaakclub GroningenVHSRotterdam IIStrijdt met Beleid1964/65StauntonResidentie SchaakclubHSGSpangen IIA: B: 1965/66AmersfoortSchaakclub WatergraafsmeerDelftsche SchaakclubSchaakclub Dordrecht1966/67ESGOOHSGVHSStrijdt met Beleid1967/68ZutphenHet Oosten (Haarlem)Rotterdam IIEuropoort1968/69Schaakclub GroningenHet Witte Paard Koog a/d ZaanDD IIVlissingen1969/70StauntonHSGRotterdam IIEuropoort1970/71ESGOOAmersfoortOverschieSpangen 1971/72ZutphenVAS/ASC IIDD IIDD III1972/73ASV ArnhemVHS IIMax Euwe/MorphySMB II1973/74UtstudHet Oosten (Haarlem)Max Euwe/Morphy II (na extra wedstrijd)Spangen1974/75Zwols SchaakgenootschapHet Witte Paard Koog a/d ZaanOverschieMaastricht1975/76BSG IIPhilidor Leiden IILSG IEindhoven II1976/77Philidor Leeuwarden IIOverschieHet Witte Paard Koog a/d ZaanDe Wolstad1977/78SC Groningen IIHSGVolmac/Rotterdam IIHMC1978/79ESGOOElsevier/VAS IISpangenBrunssum1979/80UnitasDesisco/WGM IIPaul Keres IIHWP Sas van Gent1980/81Apeldoorns SchaakgenootschapAmstelveenDordrechtStrijdt met Beleid1981/82BSG IIAmersfoortDe VariantGESS1982/83ESGOOWeeninkDordrechtKrimpen a/d IJssel1983/84Apeldoorns SchaakgenootschapKoningsclubL&T/Eindhoven IIUtrecht II1984/85ASVTalBSG IIHWP Sas van Gent1985/86Strijdt met Beleid IIHWP Zaanstad IIPaul KeresVolmac/Rotterdam II1986/87ESGOOLSGDSC Delft ----1987/88Apeldoorns SchaakgenootschapVHSGroothoofd ----1988/89Strijdt met Beleid IIHMCDe Ooievaar ----1989/90Amstelveen IIVHSCapelle a/d IJssel ----1990/91Schaakclub Utrecht IIDOS/Nieuw WestDe Pion Roosendaal ----1991/92HSG IIWeeninkStrijdt met Beleid II ----1992/93Caïssa PurmerendPION ----1993/94Schaakclub WatergraafsmeerPaul KeresStrijdt met Beleid II ----1994/95ESGOODe StukkenjagersDordrecht ----1995/96Apeldoorns SchaakgenootschapPhilidor LeidenPanfox/De Variant II ----1996/97LewenborgPurmerendVenlo ----1997/98UnitasHWP ZaanstadPaul Keres ----1998/99HardenbergOegstgeest '80De Stukkenjagers ----1999/00Amstelveen IITalDe Pion RoosendaalHMC2000/01PurmerendHardenbergSpijkenisseVianen/DVP2001/02TalFischer ZRSR/Ivoren TorenWageningen2002/03UnitasLSG IIOegstgeest '80DSC Delft2003/04Dr. Max EuweBloemendaalSpijkenisseSV Voerendaal2004/05VASCaïssa De Pion RoosendaalD42005/06Schaakclub Groningen IIEuweSpijkenisseU-Boat Worx/De Variant II2006/07BSGDe Wijker TorenOegstgeest '80HMC Calder II2007/08Homburg Apeldoorn IINSI De EenhoornDDVianen/DVP2008/09PurmerendUnitasAASDe Pion Roosendaal2009/10Dr. Max EuweSOPSWEPS'29DDVenlo2010/11En PassantKennemer Combinatie IIKennemer Combinatie IHMC Calder II2011/12Soester Schaakclub 1922 AmersfoortDe Toren Arnhem - VSV 1Vianen/DVP 2012/13JSV SISSAASVDSC DelftVenlo2013/14Groninger Combinatie IICaissa-EenhoornLSG IIVianen/DVP 2014/15HWP HaarlemDe Wijker Toren Voorschoten UVS2015/16SSC 1922Zukertort Amstelveen IIMessemaker 1847Venlo2016/17JSV SISSA IIAASHWP HaarlemDe Pion Roosendaal2017/18SG Max EuweCaissa-EenhoornVoorschotenVianen/DVP 2018/19Groninger Combinatie IIKennemer Combinatie IILSG IIKrimpen aan den IJssel2019/20Geen kampioen i.v.m. coronapandemie2020/21Geen competitie i.v.m. de coronapandemie.2021/22MSVPurmerendDDVenlo2022/23Groninger Combinatie IISOPSWEPS'29VASASV2023/24AssenSpijkenisseEuroparcs Autovakmeester Schaap MAChBlerick2024/25Philidor 1847PurmerendVeenendaal ---
Categorie:Nederlandse schaakcompetitie