Het Ministerie van Gezondheid in Gaza (internationaal afgekort als MoH, Ministry of Health) is de overheidsdienst die in 1994 opgericht is voor het beheer van de gezondheidszorg en medische diensten in Gaza. Sinds de bestuurlijke scheiding tussen de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, heeft de aan Hamas-gelieerde overheid de facto controle, terwijl het Ministerie van Gezondheid van de Palestijnse Autoriteit, gevestigd in Ramallah, de supervisie heeft. Ramallah heeft in rol in de salarisbetaling, investeringen, aankoop van medicatie, patiëntenoverdrachten, vaccinatiecampagnes en administratieve aspecten.
Organisatie Het MOH verschilt van de politieke en veiligheidsorganisaties, die door Hamas worden geleid en is er onafhankelijk van. De gezondheidszorg in de Palestijnse gebieden valt sedert 2007 onder twee parallelle ministeries van Volksgezondheid: één in Gaza en één op de Westelijke Jordaanoever, die beide onder toezicht staan van de minister van Gezondheid in Ramallah. Toenmalig gezondheidsminister Mai al-Kaila van de Palestijnse Autoriteit had in 2023 de supervisie over beide ministeries, terwijl haar plaatsvervanger kantoor hield in Gaza.
Na de overname van Gaza door Hamas in 2007 benoemde de door Hamas bestuurde regering in de Gazastrook haar eigen minister van Volksgezondheid, maar behield de Palestijnse Autoriteit in Ramallah de macht over de services voor gezondheid en opleidingen, betaalde salarissen en leverde de medische apparatuur. In november 2023 verklaarde de directeur van het Kamal Adwan Hospital, Ahmed al-Kahlot, dat een deel van de medewerkers van het ministerie was verbonden met Hamas, een deel met Fatah en weer anderen onafhankelijk waren. "We zijn bovenal medische professionals".
Oorlogsslachtoffers sinds 7 oktober 2023
Op 7 oktober 2023, na de start van de Oorlog in Gaza vanaf 2023, had Israël direct de grenzen rond Gaza gesloten en werden er geen buitenlandse journalisten toegelaten. Omdat er geen onafhankelijk bepaalde cijfers beschikbaar waren, hanteerden de internationale media de cijfers en slachtofferaantallen die het Gazaanse MoH publiceert. Verslaggeving werd daarom afhankelijk van lokale journalisten en de weinige buitenlandse journalisten die op dat moment al in Gaza waren.How Gaza is becoming the deadliest conflict zone for journalists. The Guardian, 28 maart 2025. Gearchiveerd op 17 mei 2025.
Op 17 oktober 2023 vond er een explosie plaats bij het Al-Ahli-ziekenhuis, waar veel burgers een veilige plek hadden gezocht om te schuilen voor Israëlische bommen. Bewapende Palestijnse groepen en het IDF beschuldigden elkaar ervan. Vanwege de krater kon het een raket zijn geweest, waarvan het Israëlische leger reeds duizenden had afgeschoten. Gewapende Palestijnse groepen gebruiken inaccurate raketten, die kunnen weigeren en in gebieden in Gaza neerkomen. Volgens onderzoek van Human Rights Watch (HWR) hadden alle ziekenhuizen in Noord-Gaza een bevel van de Israëlische autoriteiten gekregen om met ingang van 13 oktober te evacueren.Evacuation orders by Israel to hospitals in northern Gaza are a death sentence for the sick and injured emro.who.int,14 oktober 2023 Een kapelaan in het ziekenhuis had op 14 oktober een foto gemaakt van resten van een projectiel na inslag in het diagnostisch centrum. Hij had daarvóór drie keer een telefonische waarschuwing ontvangen om te evacueren. Het Israëlische leger bevestigde dat ze telefonische waarschuwingen stuurden. Het MoH meldde 471 doden: er waren na de inslag 250 doden het al-Shifa ziekenhuis binnengebracht en er lagen buiten 65-75 body-bags.Gaza: Findings on October 17 al-Ahli Hospital Explosion hrw.org, 26 november 2023
Begin 2024, drie maanden na het uitbreken van de oorlog met bombardementen en aanvallen op gezondheidsvoorzieningen verklaarde het hoofd van Artsen zonder Grenzen in Palestina dat het ministerie van Volksgezondheid van Gaza “gedecimeerd” was en dat de gezondheidssector van Gaza “systematisch vernietigd” was. Slechts 13 van de 36 ziekenhuizen in Gaza functioneerden nog gedeeltelijk. Uit onderzoek van de New York Times in 2024 bleek dat Hamas ziekenhuizen regelmatig als commandocentrum of schuilplaats gebruikte.https://www.nytimes.com/2024/01/02/us/politics/gaza-hospital-hamas.html
Methode van registratie Het MoH hield de statistieken van slachtoffers bij vanuit een kantoor in het al Shifa-ziekenhuis in Gaza-stad en het grootste in Gaza. Ze verzamelden de aantallen gewonden die in een ziekenhuis werden behandeld en het aantal doden dat bij mortuariums was aangeleverd. In een computersysteem werden zo mogelijk van ieder slachtoffer naam, ID-nummer, de datum van aankomst in het ziekenhuis, aard van de verwondingen en de toestand vermeld. Slachtoffers konden soms niet allemaal geïdentificeerd worden. De aantallen werden altijd dubbel gecontroleerd aan de hand van de nummers. Daarnaast werden ook data van andere bronnen, zoals die van de Palestijnse Rode Halve Maan, verzameld. Het ministerie publiceerde en publiceert alleen de aantallen, verdeeld naar mannen, vrouwen en minderjarigen; geen namen, leeftijden of locaties waar personen gedood waren. Ook wordt geen onderscheid gemaakt tussen burgers en strijders.What is Gaza’s Ministry of Health and how does it calculate the war’s death toll? Isabel Debre, Associated Press, update 7 nov 2023. Gearchiveerd op 11 mei 2025. In het al-Rantissi-ziekenhuis, maar dat werd in november ook al bestormd.Israel-Hamas war: Gaza's morgue network has effectively collapsed - how are they recording their dead? Sky News, 4 apr 2024. Gearchiveerd op 17 mei 2025.
Vanaf begin november 2023 bombardeerde Israël ziekenhuizen, waaronder ook het al Shifa.Israel strikes Gaza’s biggest hospital complex, health officials say. Al Jazeera, 10 nov 2023."The attack on al-Shifa is the latest in a series of reported strikes on or near the Gaza City hospital in recent days.". Gearchiveerd op 20 december 2024. Het complex werd met tanks belegerdHealth centres in north Gaza under siege in ‘day of war against hospitals’. Al Jazeera, 10 nov 2023. Gearchiveerd op 5 mei 2025. en op 18 november ontruimd en bezet door het leger. Alleen een kleine 300 patiënten en couveuse-baby's en 25 verplegers bleven tijdelijk achter.32 babies in critical condition are among the patients left at Gaza’s main hospital, UN team says Associated Press, 19 nov 2023. Gearchiveerd op 13 april 2025. Alle servers werden door het leger gestolen. Israël blokkeerde ook de toevoer van brandstof om de systemen draaiende te houden. Op 10 november was er geen communicatie meer mogelijk tussen noordelijk Gaza en de rest. Hierna, mede door het instorten van het hele Gazaanse gezondheidssysteem, was het MoH niet meer in staat betrouwbare cijfers te leveren en werd gewerkt met schattingen, waarbij alleen de geïdentificeerde doden exact werden opgegeven als het "ten minste aantal gedode personen".
Begin maart 2024 werd het data-systeem in al Shifa weer opgestart, maar later stortte het weer in elkaar door nieuwe aanhoudende Israëlische aanvallen op het ziekenhuis. Bij een inspectie ter plaatse op 5 april 2024 constateerde een internationaal team, dat het ziekenhuis geheel was vernietigd.Six months of war leave Al-Shifa hospital in ruins, WHO mission reports. WHO, 6 apr 2024. Gearchiveerd op 5 mei 2025. Naast berichten van journalisten en hulpverleners, konden Gazanen sinds begin 2024 ook online dode familieleden opgeven. Zo konden ongeïdentificeerde doden van de lijst worden geschrapt. Wanneer echter een hele familie tegelijk was gedood, waren er geen familieleden meer die aangifte konden doen.
Een doorzoekbare en downloadbare namenlijst van slachtoffers, op basis van de gegevens van het ministerie, werd bijgehouden door de NGO Airwars.List of identified victims, as published by the Palestinian MoH in Gaza. Gearchiveerd op 13 mei 2025.
Directe versus indirecte slachtoffers In de cijfers worden alleen de directe slachtoffers door aanvallen gerekend. Personen die door natuurlijke oorzaak zijn overleden of indirect door de oorlog, zoals door gebrek aan medische behandeling, ondervoeding of onderkoeling, worden niet in de lijsten opgenomen. Ook de ongeïdentificeerde doden onder het puin worden nog niet vermeld.Gaza health ministry denies manipulating death toll figures. BBC, 23 apr 2025."We rely heavily on local Palestinian journalists working with us to access information about deadly attacks ...". Gearchiveerd op 30 april 2025.
Naast de directe slachtoffers zijn er ook zeer veel Gazanen overleden door gebrek aan medische zorg, ziekten en voedsel en water. Het ministerie heeft daar geen cijfers van, maar vermoed wordt dat die het aantal directe slachtoffers ver zullen overtreffen. Door de humanitaire crisis in Gaza met de hongersnood wordt verwacht dat het aantal indirecte slachtoffers snel zal gaan oplopen.
Onbekende slachtoffers Naarmate meer ziekenhuizen uitvielen, bleef een steeds groter deel van de slachtoffers ongeïdentificeerd. In januari 2024 was dat 69% van de nieuwe gevallen; in maart was dat opgelopen tot 81%.
In het begin van de Gaza-oorlog gaf Israël vaak kort voor aanvallen een waarschuwing dat een gebouw zou worden gebombardeerd. In de loop van de oorlog werd deze steeds vaker achterwege gelaten. Gebouwen werden gebombardeerd ongeacht of er nog personen in aanwezig waren. Omdat door de aanhoudende bombardementen en gebrek aan materieel de meeste slachtoffers onder het puin niet kunnen worden geborgen, is er een steeds groter aantal ongeïdentificeerde doden. Inmiddels liggen er vele duizenden slachtoffers onder het puin, waarvan het aantal onbekend is.
In november 2023 was er al sprake van 2.700 vermisten die vermoedelijk onder het puin lagen. Het meeste groot materieel om slachtoffers te kunnen bergen werd bij aanvallen vernietigd en vervangend materieel wordt door Israël aan de grens tegengehouden. Ook heeft Israël veel lichamen weggevoerd voor onderzoek en later zonder nadere gegevens geretourneerd, zodat zij niet waren te identificeren.
Tijdens het staakt-het-vuren van half januari tot half maart 2025 werden nog bijna 800 lichamen geborgen en geïdentificeerd.
Burgers versus strijders Een punt van discussie is altijd het aantal gedode strijders. Volgens het internationaal humanitair recht dient bij oorlogshandelingen strikt onderscheid te worden gemaakt tussen burgers en strijders. De eerste regel van de database daarover van het Internationale Rode Kruis, stelt dat burgers (die per definitie niet deelnemen aan militaire handelingen) niet mogen worden aangevallen. Overtreding van dit gebod geldt als een oorlogsmisdaad.Rule 1. The Principle of Distinction between Civilians and Combatants. ICRC IHL Databases (mei 2025 bekeken). Gearchiveerd op 7 mei 2025.
Betrouwbaarheid van de cijfers Volgens het MoH waren er in de 18 maanden, sinds het begin van de oorlog tot en met maart 2025, 51,266 mensen gedood van wie bijna een derde jongeren van onder de 18 jaar.
De cijfers van het MoH worden door organisaties als de Verenigde Naties, de Wereldgezondheidsorganisatie en Human Rights Watch als betrouwbaar beschouwd.Why the Gaza Health Ministry's death count is considered reliable. Le Monde, 13 okt 2024. Gearchiveerd op 5 mei 2025. Ze worden gecontroleerd door eigen medewerkers van het ministerie in Ramallah die in Gaza zelf werkzaam zijn. Medewerkers van het MoH verzekerden dat de cijfers van de aantallen slachtoffers niet door Hamas worden gedicteerd. De cijfers die in eerdere oorlogen werden gepresenteerd, bleken achteraf steeds behoorlijk nauwkeurig te zijn geweest.