Frédéric Constant Cournet (Lorient, 21 februari 1808 – Londen, 1 juli 1852) was een Frans marineofficier, revolutionair en politicus. Hij stierf in ballingschap na een duel met zijn landgenoot Emmanuel Barthélemy.
Leven Cournet was een marineofficier die zijn carrière geremd zag door zijn opstandigheid en zijn republikeinse gezindheid. Ondanks enkele successen en een decoratie met het Legioen van Eer, was hij in 1847 niet verder geraakt dan de rang van luitenant. Hij nam ontslag uit de marine en liet zich in met de Februarirevolutie van 1848. Als democratisch socialist hield hij zich echter afzijdig tijdens het Junioproer.Philippe Darriulat, L'Acropole des va-nu-pieds. Juin 1848: l'insurrection et ses conséquences vues du Faubourg Saint-Antoine, Champ Vallon, 2026, p. 35. Een huiszoeking bij hem leverde niets op.
De revolutie werd op enkele dagen neergeslagen, maar Cournet bleef actief in het Parijse Comité démocrate socialiste. In 1849 liep hij een veroordeling op voor rebellie. Op 10 maart 1850 werd hij verkozen in de Nationale Vergadering voor het departement Saône-et-Loire. Nog tijdens zijn eerste jaar als afgevaardigde werd hij gevangengezet omdat hij Eugène Pottier en Léon Lacollonge had helpen ontsnappen uit de gevangenis. Na zijn vrijlating was hij eind 1851 een leider van de straatweerstand tegen de staatsgreep van Napoleon III. Daarvoor werd hij veroordeeld tot deportatie naar Algerije, maar hij ontkwam naar Londen.Philippe Darriulat, L'Acropole des va-nu-pieds. Juin 1848: l'insurrection et ses conséquences vues du Faubourg Saint-Antoine, Champ Vallon, 2026, p. 36.
In Londen was er een grote gemeenschap van Franse revolutionaire ballingen, maar tussen de diverse strekkingen liepen de spanningen hoog op. Als aanhanger van Ledru-Rollin kwam Cournet in conflict met de blanquist Emmanuel Barthélemy. De aanleiding was een opmerking van Cournet over een voormalige vriendin van Barthélemy. Het kwam tot een pistoolduel, waarbij alleen Cournet werd geraakt. Hij overleed na enkele uren aan zijn verwondingen en werd begraven in de St. John's Church van Egham.
Culturele weerklank Victor Hugo nam een kort relaas van Cournets leven op in zijn roman Les Misérables uit 1862. In deel 5 contrasteerde hij de republikein Cournet met de blanquist Barthélemy, tot in de barricades die ze zouden hebben opgeworpen. In werkelijkheid was Cournet niet betrokken bij de barricade van de Faubourg Saint-Antoine in 1848.
Ook Alexander Herzen en Alexis de Tocqueville schreven over de vete tussen Cournet en Barthélemy.
Over hun duel werd in 2010 de Franse kortfilm Le Dernier Duel uitgebracht, die een prijs won op het British Independent Film Festival van 2011.
De schrijver Olivier Rolin nam de passage bij Victor Hugo tot vertrekpunt voor zijn historische roman Jusqu'à ce que mort s'ensuive (2024). Deze verscheen in het Nederlands onder de titel Tot de dood erop volgt. Bij een bladzijde uit Les Misérables.
Literatuur
Cournet, Frédéric Constant in: Jean Maitron (red.), Dictionnaire biographique du mouvement ouvrier français, vol. I-1, 1964, p. 471
Voetnoten
Categorie:Frans revolutionair Categorie:Frans socialist Categorie:Frans parlementslid