Het Almelose Kanaal is een waterweg in Zwolle. Samen met Nieuwe Wetering (Salland) en het Overijssels Kanaal verbindt het Zwolle met Almelo via het water.
Loop Het kanaal begint bij de samenkomst van de Nieuwe Wetering en de Soestwetering. Vanaf dit punt stroomt het in noordwestelijke richting langs de Weteringkade en de rand van Park de Wezenlanden. Via het Koelwaterkanaal en de aansluitende waterstructuren mondt het uit in de Thorbeckegracht, dat eveneens onderdeel is van het Zwarte Water.
Historie Het deel van de Nieuwe Wetering dat in 1855 deel werd van het tracé Almelo–Zwolle van het Overijssels Kanaal kreeg toen de naam Almelose Kanaal.
Het Almelose Kanaal maakte vanaf het begin van de 20e eeuw deel uit van de waterhuishouding en infrastructuur van Zwolle. In 1915 werd aan de Weteringkade de eerste elektriciteitscentrale van de stad gebouwd, die het kanaal gebruikte als bron voor koelwater. Door de toenemende vraag naar koeling werd in 1948 parallel aan het kanaal het Koelwaterkanaal gegraven.
Ecologie Langs het Almelose Kanaal komen zowel natuurlijke als beschoeide oevers voor. De oeverzones bestaan voornamelijk uit berken, elzen en wilgen, met plaatselijk riet en oeverplanten. Door de geringe stroming heeft het water een overwegend stilstaand karakter, wat gunstig is voor soorten als voorn, brasem, zeelt en snoek. De verbinding met de Nieuwe Wetering en het Koelwaterkanaal draagt bij aan de lokale biodiversiteit.
Visserij Het kanaal is populair onder sportvissers. In het water komen onder meer voorn, brasem, zeelt, snoek, baars, snoekbaars en karper voor. De verbinding met de Nieuwe Wetering en het Koelwaterkanaal zorgt voor uitwisseling van vissoorten en draagt bij aan de lokale visstand.
Recreatie Langs het kanaal liggen wandel- en fietspaden die zicht bieden op het water en de omliggende groenstructuren. Door de ligging nabij het centrum en Park de Wezenlanden wordt het kanaal regelmatig gebruikt voor lichte recreatie en natuurbeleving.
Cultuurhistorische waarde Volgens erfgoedonderzoek van de gemeente Zwolle heeft het Almelose Kanaal een duidelijke cultuurhistorische waarde. Het kanaal vormt een herkenbare waterstructuur in de ontwikkeling van de stad en markeert de overgang tussen oudere waterlopen zoals de Nieuwe Wetering en latere ingrepen zoals het Koelwaterkanaal. De ligging langs historische routes en groenstructuren draagt bij aan de herkenbaarheid en ruimtelijke betekenis van het kanaal.
Beheer Het Almelose Kanaal valt onder het beheer van het Waterschap Drents Overijsselse Delta. Het waterschap is verantwoordelijk voor het onderhoud van de watergang, de oevers en de waterkwaliteit. Door de verbinding met de Nieuwe Wetering en het Koelwaterkanaal maakt het kanaal deel uit van het regionale stelsel van aan- en afvoerwater.
Categorie:Oppervlaktewater in Zwolle