De Soldaten en Arbeidersraad was een revolutionaire raad in Amsterdam die in 1918 werd opgericht. De raad ontstond uit een fusie van anarchistische groepen als Jordaan en Het Oosten, en werd gevormd naar aanleiding van de oproep van Pieter Jelles Troelstra tot een socialistische revolutie in Nederland. Geïnspireerd door de Russische raden, streefden de Amsterdamse leden ernaar een actieve rol te spelen in de omverwerping van het kapitalisme.
Geweld in Amsterdam Op dinsdagavond 12 november 1918 kwamen ongeveer vijftig leden van de Soldaten en Arbeidersraad bijeen in Amsterdam. Tijdens deze vergadering besloten enkele aanwezigen een manifest te verspreiden met de oproep om de volgende avond massaal naar de Diamantbeurs te komen—én wapens mee te nemen. Voor 13 november werd een grote samenkomst van arbeiders en sympathisanten verwacht. Onder de aanwezigen bevonden zich ook bekende socialisten als David Wijnkoop, Nicolaas Jacob Cornelis Schermerhorn, Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Willy Kruyt.
De raad had in de weken ervoor al wapens verzameld, waaronder geweren en zelfgemaakte bommen. Wat de leden echter niet wisten, was dat er een politie-informant in hun midden zat: W.C.J. Wooning. Hij was er in het voorjaar van 1918 in geslaagd de groep te infiltreren, nadat hij door anarchist Willem Hofman was uitgenodigd voor een bijeenkomst. Wooning stelde zich voor als administratief medewerker in de Oranje-Nassau Kazerne en wist daarmee vertrouwen te winnen. Hofman vroeg hem om explosieven te regelen, en Wooning leverde vervolgens een metalen bus, picrinezuur en twee onschadelijk gemaakte handgranaten.
Op woensdag 13 november verzamelden arbeiders en soldaten zich daadwerkelijk in de Diamantbeurs. Na afloop van de bijeenkomst trok een demonstratieve stoet door de stad richting de Amsterdamse Cavaleriekazerne aan de Sarphatistraat. Daar probeerden de betogers de soldaten over te halen zich bij hen aan te sluiten, terwijl zij strijdliederen zongen. Een groep anarchisten probeerde de kazerne binnen te komen en leden van de raad probeerden een van de door Wooning geleverde handgranaten te gebruiken, maar deze bleek onbruikbaar en ontplofte niet.
Opheffing Na de oproep tot actie in november 1918 nam het enthousiasme onder de leden snel af. Slechts een tiende van de leden kwam nog opdagen voor vergaderingen, bestuursleden traden af, nieuwe leden bleven weg en contributies werden niet meer betaald. Daarbovenop zat de raad diep in de schulden door de kosten van het drukken van het manifest.
In januari 1919 werd de Soldaten- en Arbeidersraad officieel opgeheven. Willem Hofman bleef tot het einde actief lid. Een klein aantal voormalige leden zette de activiteiten voort binnen de anarchistische buurtgroep Jordaan, die al in maart 1917 was opgericht.
Categorie:Anarchistische organisatie Categorie:Geschiedenis van Amsterdam Categorie:Politiek in Amsterdam Categorie:Voormalige Nederlandse organisatie Categorie:Organisatie in Amsterdam