miniatuur|Interieur miniatuur|Graf van John Spenser en echtgenote
De Sint-Helenakerk (Engels: St Helen's Church) is een anglicaanse kerk in de buurt Bishopsgate in de City of London. Het gotische gebouw is een van de oudste kerken van Londen en overleefde de Grote Brand en de Blitz. Het bevat zoveel grafmonumenten dat de vergelijking met Westminster Abbey wordt gemaakt. De patronage van de kerk wordt waargenomen door de Worshipful Company of Merchant Taylors. Sinds 1950 is het een beschermd monument van buitengewoon belang.
Geschiedenis De oudste vermeldingen van de Sint-Helenakerk gaan terug tot circa 1140, hoewel er een eerder gebedshuis wordt vermoed. Omstreeks 1210 gaf het Sint-Pauluskapittel toelating aan een zekere William, zoon van een goudsmid, om er een priorij van benedictinessen te vestigen en zijn patronaatsrecht aan hen over te dragen.Marion Gibbs, Early Charters of the Cathedral Church of St. Paul, London, 1939, p. 185-186 De kloosterkerk kwam tegen de noordkant van de parochiekerk en was iets breder; de lengte werd gelijkgetrokken.A brief history of St Helen's Church, St Helen's Bishopsgate (bezocht 12 september 2025) De muur tussen de twee schepen werd opengemaakt, maar houten schermen zorgden voor een scheiding tussen de nonnen en de parochianen. Ook de hogere vloer van de kloosterkerk, vanwege de crypte, droeg daartoe bij. Koning Edward I bezocht de kerk in 1285 om een reliek van het Ware Kruis te schenken. Omstreeks 1480 werden de vier grote spitsbogen tussen de twee schepen aangebracht en werd de dakconstructie vernieuwd.
De priorij werd in 1538 opgeheven en de kloostergebouwen aangeslagen door de Kroon, die ze via Thomas Cromwell in 1543 doorverkocht aan de Worshipful Company of Leathersellers.Still a Giddy Neighbour. Exploring Shakespeare's Parish in the 1590s, The Times Literary Supplement, 19 april 2019 Deze lederbewerkers transformeerden het refectorium tot hun vergaderzaal en verbouwden de rest van het klooster tot een twaalftal woningen.St Helen's Bishopsgate, Nuns and Robert Hooke, A London Inheritance, 3 mei 2020 In 1568 kreeg de kerk een houten klokkentoren, die tegen 1700 werd vervangen door een stenen exemplaar. Dankzij een belastingakte uit 1598 weten we dat William Shakespeare in die jaren in de parochie St Helen's woonde, net als de componist Thomas Morley. In 1799 werden de kloostergebouwen afgebroken toen het lederambacht een nieuwe hal bouwde.
In de 19e eeuw werden twee restauraties uitgevoerd. De eerste in 1865 voorzag in twee maaswerkramen aan de oostkant en nieuwe glas-in-loodramen. De tweede restauratie werd in 1891-1893 uitgevoerd door John Loughborough Pearson onder toezicht van de rector John Alfred Lumb Airey.
Eind 20e eeuw liep de kerk aanzienlijke schade op bij twee bomaanslagen door het IRA. In de ochtend van 10 april 1992 ontplofte een bom aan de Baltic Exchange op 55 m van de kerk. Er vielen drie doden. De oostgevel werd weggeblazen, het dak werd opgetild en alle glasramen sneuvelden. Ook het orgel en het graf van Julius Caesar Adelmare liepen aanzienlijke schade op. Een tweede aanslag op 20 april 1993 veroorzaakte opnieuw grote schade. De restauratie werd toevertrouwd aan de architect Quinlan Terry. Hij bracht de vloer van de twee schepen op hetzelfde, hogere niveau, wat het eenvoudiger maakte kerkdiensten te organiseren. Ook voorzag hij aan de westkant een galerij.
Grafmonumenten Onder de talrijke grafmonumenten in de kerk zijn er vier met ligbeelden: John en Mary de Oteswich (ca. 1500): albast John Crosby (†1476) en Agnes Crosby (†1466) William Pickering (†1574) John Spenser (†1609): albasten, gepolychromeerd monument
Soberder zijn de altaargraven, waaronder die van: Thomas Gresham (†1579) Julius Caesar Adelmare (†1579)
Epitafen aan de muren bevatten sculpturen waarop de aflijvigen vaak knielend zijn weergegeven, zoals: Andrew Judd (†1558) William Bonde (†1576) Martin Bond (†1643): weergegeven in een legertent met verwijzing naar zijn verdediging van Tilbury in 1588 tegen de Spaanse Armada
Ook de wetenschapper Robert Hooke werd begraven in de kerk, maar zijn graf is in de 19e eeuw verwijderd.
Literatuur Minnie Reddan en Alfred W. Clapham, Survey of London, vol. 9, The Parish of St Helen, Bishopsgate, Part I, 1924. Online tekst W. Bruce Bannerman (red.), The Registers of St. Helen's Bishopsgate, London, The Harleian Society, 1904. Online tekst Charles Mathew Clode, "The Advowson of the United Refectory of St Helen's Bishopsgate with St Martin's Outwich" in: Memorials of the Guild of Merchant Taylors of the Fraternity of St. John the Baptist in the City of London, 1875, p. 337-344
Voetnoten
Externe link St Helen Bishopsgate, City of London and its monuments (Bob Speel)
Helen Helen Categorie:Gotisch kerkgebouw in Engeland Categorie:Grade I-bouwwerk Categorie:City of London