Gikun (Japans: 義訓 ; Hepburn: gikun; Nederlands: betekenislezing) is een onofficiële en buitengewone lezing - soms ook een valse lezing genoemd - van een kanji. Vaak worden gikun gebruikt in poëzie, manga en literatuur. Meestal betreffen het eufemismen maar gikun kunnen ook worden gebruikt voor dysfemismen. Deze bijzondere lezingen zijn nergens geregistreerd en het gebruik ervan is erg vrij. Derhalve dient de schrijver de lezer erop te attenderen hoe het gikun-karakter moet worden gelezen; hierom wordt het karakter vaak begeleid door furigana. Wanneer een gikun, voor een combinatie van twee of meer kanji, breed wordt gebruikt en formeel wordt vastgelegd, wordt het een jukujikun.
Etymologie Het woord Gikun, bestaande uit 3 morae: [gi-ku.n; ぎくん], is de rōmaji-transcriptie van de kango-kanji: 義訓 [gi + kun]. Het is de samenstelling van het zelfstandige naamwoord: 義 [gi] "betekenis" in de on-lezing Jisho - 義 jisho.org; geraadpleegd: 28-09-2025 en het zelfstandig naamwoord: 訓 [kun] "lezing" eveneens in de on-lezing. Jisho - 訓 jisho.org; geraadpleegd: 28-09-2025 Gikun kan grofweg worden vertaald als betekenislezing.
Praktische voorbeelden Een aantal praktische voorbeelden van gikun in eenvoudige zinnen ter illustratie.
Gikun Letterlijke betekenis Beoogde betekenis Toegevoegde lezing Verklaring 彼はに Hij is gestorven Hij is ingeslapen ねむ = 眠る = slapen 'sterven' is te sterk, daarom gebruikt men het zachtere 'slapen'. 彼は父としている Hij ruziet met zijn vader Hij strijdt met zijn vader たたか = 戦 = strijden 'ruziën' is te sterk, daarom gebruikt men het zachtere 'strijden'.
Populaire gikun Letterlijke Nederlandse betekenis Gikun (kanji) Gikun (hiragana) Gikun (Hepburn) Bedoelde Nederlandse betekenis Heelal / kosmos 宇宙 そら sora Hemel / lucht Planeet aarde 地球 ここ koko Hier / deze plek Serieus / oprecht 本気 マジ maji Echt / serieus (informeel) Bloed + tranen 血涙 なみだ namida Tranen Liefde 愛 かなしい kanashii Verdrietig / emotioneel Eeuwigheid 永遠 とわ towa Eeuwig Doodsgod / Magere Hein 死神 デス desu Death / de dood Mechaniek / machine 機械 からくり karakuri Mechaniek / truc Tijd 時間 とき toki Moment / ogenblik Hart 心 こころざし kokorozashi Intentie / aspiratie Mens / persoon 人 われ ware Ik / mezelf (poëtisch) Geest / ziel 魂 たましい tamashii Ziel / innerlijke kracht Schaduw 影 かげろう kagerou Schim / vluchtige verschijning Regen 雨 しずく shizuku Druppel / tranen Bergen 山 やまなみ yamanami Bergketen / horizon Rivier 川 みずうみ mizuumi Meer / waterlichaam Vogel 鳥 つばさ tsubasa Vleugels / vrijheid Vlinder 蝶 はね hane Vleugels / transformatie Dageraad 暁 あけぼの akebono Ochtend / begin van de dag Donkerte 闇 くらやみ kurayami Duisternis / geheimenis
Zie ook Ateji Jukujikun Kanji Nanori
Externe link Japanese with Anime - Gikun - Informatieve pagina over gikun.
Categorie:Japans schrift