De Eschpolder, ook wel bekend als De Esch, is een beschermd natuurgebied van 14 hectare gelegen aan de Nieuwe Maas in Rotterdam. De polder ligt in de kromming van de Nesserdijk, tussen de gelijknamige nieuwbouwwijk De Esch en de Van Brienenoordbrug.

Polder de Esch is sinds 1990 onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland.KNNV Rotterdam – Polder De Esch heeft Natuur Netwerk Nederland-status Het is het enige natuurgebied in Rotterdam ten noorden van de Nieuwe Maas met die status. Het kleine natuurgebied kent een bijzonder hoge natuurwaarde en is een belangrijk schakelpunt van het Europees Ecologisch Netwerk.Planviewer – bestemmingsplan De Esch De Eschpolder herbergt ook een van de laatste stukjes oorspronkelijk rivierlandschap van Rotterdam.PlanviewerGemeente Rotterdam – Polder De Esch miniatuur|Slagenlandschap in de Eschpolder

Geschiedenis miniatuur|Zicht op de Nesserdijk vanuit het westen (september 2025) Polder de Esch ligt in een rivierbocht die rond 500 v. Chr. is ontstaan als getijdemeander.Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed – Paleogeografische kaarten De bocht bij de Esch is rond 1270 in opdracht van Aleida van Holland bedijkt als onderdeel van Schielands Hoge Zeedijk. De naam van de polder is mogelijk een verbastering van ‘nes’, voor landtong.IVN Rotterdam – De Esch

Tot in de late middeleeuwen was de Esch een bedevaartsoord. Tot 1572 stond aan de Nesserdijk een kapel gewijd aan de martelares Wilgefortis (Sint Ontcommer).

Het gebied bevatte herenboerderijen en buitenplaatsen, zoals de monumentale buitenplaats de Rozenhof met een siertuin van ongeveer achthonderd meter diep Cascade – Rozenhof Rotterdam en een oranjerie waar onder meer ananassen werden geteeld.

Er bevinden zich nog twee monumentale achttiende- en negentiende-eeuwse boerderijen in de polder. miniatuur|Monumentale boerderij Erf Vlasblom (januari 2025) Vanwege de aanleg van een meer landinwaarts gelegen deltadijk in 1975 zijn de Eschpolder en de Nesserdijk nooit opgehoogd. Hierdoor is dit de enige plek in Rotterdam waar nog het dertiende-eeuwse rivierlandschap en een deel van het slagenpatroon zichtbaar zijn.KNNV Natuurlijk Rotterdam Op de Archeologische Waardenkaart van Rotterdam is de zone direct aan de middeleeuwse dijk gekarakteriseerd met een ‘zeer hoge archeologische verwachting’.Planviewer

In de jaren 1960 werd de Eschpolder tijdelijk gebruikt als drinkwaterreservoir. Toen dit bassin na aanleg van een waterleiding naar de Biesbosch overbodig werd, kon de natuur hier haar gang gaan en ontstond het huidige verwilderde natuurgebied.Delpher – Futenplas Nesserdijk

Natuur en ecologie miniatuur|Moerasbos met essen en wilgen, oostzijde Eschpolder (november 2023) Bij een inventarisatie werden 209 plantensoorten gevonden en een kwart van de in Nederland broedende vogelsoorten.Natuurvereniging IJsselmonde – De Eschpolder bij de Van Brienenoordbrug

Onderhoud en beheer gebeuren terughoudend, waardoor de natuur ongestoord haar gang kan gaan.

Typische flora omvat wilgen, essen, esdoorns en vlieren. Daarnaast groeien er soorten als wespenorchis, straalscherm, holwortel, vogelmelk, dagkoekoeksbloem, avondkoekoeksbloem, zwarte ooievaarsbek, sterhyacint en bostulp. Delen van de natte graslanden staan bekend om hun orchideeënrijkdom. Rondom de monumentale bebouwing bevinden zich ook oude bomen zoals kastanjes, notenbomen en eiken, waaronder een achttiende-eeuwse zwarte moerbei.Monumentaltrees – Zwarte moerbei Eschpolder

Tot de fauna behoren watervogels zoals ijsvogel, dodaars en visdiefje; roofvogels zoals buizerd, havik, slechtvalk, sperwer, visarend, bosuil en ransuil; en zeldzame amfibieën zoals salamanders en kikkers. Ook komen er bevers, bunzings, hermelijnen, vossen en steenmarters voor.

De Esch in kunst en cultuur De Esch speelt een belangrijke rol in de culturele wereld van Rotterdam, zowel als onderwerp als werkplaats. Sinds de jaren vijftig wonen en/of werken er beeldend kunstenaars in de Esch.Delpher – Kees Witters Nesserdijk In de voormalige dorpsschool in de polder bevond zich een bronsgieterij waar veel buitenkunst in de stad is gegoten. De Eschpolder zelf is veelvuldig in beeld gebracht door tekenaars zoals Guus Weimar.Stadsarchief Rotterdam – Guus Weimar Wereldberoemde pop-artkunstenaar Woody van Amen maakte in de Esch het langste schilderij ter wereld.Open Rotterdam – Woody van Amen in de Eschpolder

Ook tegenwoordig is de Esch een geliefd onderwerp voor kunstenaars. Filmmaker Hans Wessels maakte hier Ode aan de Esch.Open Rotterdam – Ode aan de Esch Bekende hedendaagse kunstenaars als Olphaert den Otter en Marjolijn van den Assem laten zich in hun werk door de Esch inspireren.Olphaert den Otter – PostcodeseriesMarjolijn van den Assem – Na gaan: Eschpolder 3

Traditie van bedreiging en behoud miniatuur|Zicht op waterpartij in natuurgebied de Eschpolder (februari 2025) Diverse keren is getracht de 2500 jaar oude rivierbocht af te snijden. In 1917 bestonden er plannen om de bocht weg te halen in het kader van rivierverbetering.Natuurvereniging IJsselmonde – Eschpolder Het eerste uitgewerkte (maar niet uitgevoerde) plan voor bochtafsnijding dateert uit de oorlogsjaren. In de jaren zeventig kwam Rijkswaterstaat opnieuw met dit plan. In de jaren negentig waren er protesten tegen plannen voor een stadsbrug.Trouw – Brug bedreigt schapen in achtertuin miniatuur|Bewonersprotest tegen autobrug door natuurgebied Eschpolder Anno 2025 bestaan er ideeën om het natuurgebied deels af te graven vanwege de aanleg van een autobrug tussen Kralingen en Feijenoord. NOS Rijnmond – De Esch schrikt van plan nieuwe stadsbrug Voor die brug zouden delen van de polder en de middeleeuwse dijk moeten verdwijnen om extra manoeuvreerruimte voor de scheepvaart te creëren. De Commissie Milieueffectrapportage oordeelde dat de autoverbinding forse negatieve effecten op de leefbaarheid en weinig toevoegt aan de bereikbaarheid. Ook oordeelde de Commissie dat de totale kosten tunnelalternatieven ‘lager zijn dan voor een brug’ Een definitief besluit over de aanleg van deze brug wordt genomen in 2028.

Bronnen Geert Lebbing (2017). Thuis waar ik woon. Kroniek van een Kralingse polder. C. Kammer (1998). De Rozenhof. Geschiedenis van een bijzondere boerderij in polder de Esch te Kralingen. Arjen van Veelen. ‘Niet mijn achtertuin’ is een uitstekend argument. De Correspondent

Categorie:Geografie van Rotterdam Categorie:Natuurgebied in Zuid-Holland