thumb|Amfi (de centrale hal)|alt=Amfi (de centrale hal, geïnspireerd op amfitheaters) thumb|Aansluiting nieuwbouw op oudbouw (zuidzijde)|alt=De nieuwbouw van grijze baksteen sluit aan op de roodstenen oudbouw
De SAB was van 1922 tot 2025 een school voor neutraal bijzonder basisonderwijs in het dorp Aerdenhout in de Noord-Hollandse gemeente Bloemendaal. Hij ging uit van de in 1922 opgerichte 'Schoolvereniging Aerdenhout-Bentveld'. Stichters waren Alexander Coenraad Arthur baron van Dedem (1867-1948), mr. Frederik van Leer (1883-1957) en mr. dr. Adriaan Floris van Hall (1870-1959).
Beginjaren thumb|Gymzaal thumb|Mozaïek buitenmuur Aanvankelijk weigerde de Bloemendaalse gemeenteraad medewerking omdat het vereiste aantal van veertig kinderen niet werd gehaald, maar na interventie van de Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, die de verwachting had dat dit op korte termijn wel het geval zou zijn, moest de gemeente gelden ter beschikking stellen. De SAB werd de eerste lagere school in Aerdenhout en startte met 27 leerlingen. In de beginjaren van de vereniging was Van Dedem voorzitter, Van Hall penningmeester en Van Leer bestuurslid. De statuten uit 1922 onderscheiden donateurs zonder stemrecht en leden. Gewone leden waren de gezinshoofden van de schoolgaande kinderen en mensen het lidmaatschap aanvroegen en door het bestuur waren aangenomen. Het door de leden gekozen toezichthoudend bestuur benoemde het hoofd der school.
De onderwijsvorm was neutraal bijzonder onderwijs, dat uitging van gelijkwaardigheid van levensbeschouwelijke en maatschappelijke stromingen, en een grote mate van ouderparticipatie verlangde. De overheid financierde deze scholen maar ten dele. Het geven van les in 'handenarbeid' werd belangrijk gevonden en staat specifiek vermeld in de statuten van 1922. De ruimte in de school waar deze lessen werden gegeven werd het slöjd-lokaal genoemd.
thumb|Plaquette 1924. Let op het sterk benadrukte ALLEN.|alt=De plaquette ter herdenking van de opening. De tekst luidt: De eerste leerlingen hebben op 31 october 1924 allen aan mij gemetseld. Het woord ALLEN is sterk benadrukt. thumb|Plaquette 1929|alt=De plaquette van de eerste verbouwing uit 1929. De tekst luidt: Uitbreiding 1909 – door groei tot bloei
De lessen begonnen in 1922 met juffrouw Stuurman in een achterkamer van een pand aan de Zandvoortselaan 377, vervolgens op drie bovenkamers van de Zandvoortselaan 365 (destijds Zandvoortschen Straatweg). Na overdracht van het terrein door de gemeente op 26 februari 1924, werd de nieuwe school gebouwd en op 18 april 1925 geopend op Meester H. Enschedeweg 22. Deze weg maakte deel uit van de verbinding Vogelenzang-Overveen, die in de volksmond bekend stond als Doodweg, de officiële straatnaam werd eerst in 1913 toegekend.Tijdschrift Ons Bloemendaal, 1 oktober 2002
Latere jaren thumb|Schoolgebouw in 1925|alt=Het exterieur in 1925 thumb|Van Hall-monument|alt=Van Hall-monument
Achter de school lag een tennisbaan die in 1928 aan het schoolterrein werd toegevoegd en als speelplaats werd ingericht. In 1932 werd de kleuterschool ’t Mierennest’ opgericht. In 1960 kreeg deze school een eigen gebouw aan de Schulpweg 2, op een terrein dat bekend stond als ’t Spokenbos’. In 1977 werd peuterschool ‘Klein Duimpje’ opgericht en ondergebracht in het hoofdgebouw. De kleuterschool, die de leer van Maria Montessori volgde, en de peuterschool maakten toen deel uit van de SAB. Vanaf 1980 vormde de kleuterschool en de lagere school één organisatie, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wet op het Basisonderwijs van 1985. In 2013 hield ‘Klein Duimpje’ op te bestaan, het maakte toen al geen deel meer uit van de SAB.
De statuten van de SAB werden meerdere keren gewijzigd, in 1979, 2014, 2018 en 2021.Informatie Kamer van Koophandel De statuten van 2018 voorzagen in een ruimere bevoegdheid van de directeur, die voortaan ook bestuurlijke taken op zich nam. Vanaf 2016 gaf de SAB IPC-onderwijs.
Financiering In 1924 gaf de SAB 148 obligaties van 100 gulden uit. In 1935 werd het Steunfonds voor Neutraal Bijzonder Onderwijs te Aerdenhout opgericht die ten doel had om de belangen van scholen met deze onderwijsvorm in Aerdenhout te bevorderen, in het bijzonder de SAB. Het bestuur van de stichting bestond uit de bestuursleden van de SAB. In 1989 gaf dit steunfonds 300 obligaties van 1000 gulden uit om de nieuwbouw te helpen bekostigen. Het steunfonds werd opgeheven op 6 oktober 2004.
Schoolgebouw Het expressionistische schoolgebouw met ronde traptoren werd gebouwd in 1924 naar een ontwerp van de plaatselijke architect Anthonie Pieter Smits (1881-1957). Het heeft kenmerken van de Amsterdamse school. Een natuurstenen plaquette in de muur bij de directiekamer geeft het jaartal 1924 aan. Reeds in 1929, toen de SAB inmiddels 140 leerlingen telde, werd de school uitgebreid en voorzien van centrale verwarming. Een plaquette met dit jaartal bevond zich in de muur boven de nieuwe hoofdingang en werd na de sloop van het oostelijk gedeelte van het gebouw (1989) in de hal van de school geplaatst. In 1958 werd het gymnastieklokaal vergroot ten behoeve van toestellenberging en was- en kleedgelegenheden. Het metselwerk werd evenals dat van het bestaande gebouw uitgevoerd met verdiept liggende voegen.
Het gebouw staat aan de westkant van Aerdenhout, niet ver van Bentveld, aan een vijfsprong die aan het eind van de twintigste eeuw omgebouwd werd tot minirotonde.
Tweede Wereldoorlog Tijdens de Tweede Wereldoorlog legerde de Duitse krijgsmacht haar troepen in scholen en andere grote gebouwen, een lot dat ook de SAB trof. Gedurende de zomermaanden kon het schoolgebouw niet worden gebruikt. De SAB gaf toen de lessen in de nabijgelegen villa ‘De Hazelaer’ aan de Aerdenhoutsduinweg 4. De Binnenlandse Strijdkrachten (BS) gebruikten het schoolgebouw van mei tot augustus 1945.
Er was na de oorlog grote schaarste aan leermiddelen. In een circulaire van de SAB van juli 1946 wordt de vraag gesteld aan ouders, mochten die naar die naar Zwitserland of Engeland op vakantie gaan, om kleurpotloden mee terug te nemen voor de kleuterklas omdat die in Nederland niet te krijgen waren.
Nieuwbouw Op 15 december 1988 ging de gemeenteraad van Bloemendaal akkoord met nieuwbouw. Het oostelijk gedeelte van het gebouw werd gesloopt, maar het gedeelte waarin zich de meest bruikbare ruimten bevonden, met de toren, de teamruimte, de directiekamer en de gymzaal bleef behouden, mede vanwege de karakteristiek ervan. Ook budgettaire overwegingen speelden hierbij een rol. Op een nieuw gemetselde buitenmuur van de oudbouw brachten onderwijzers en leerlingen van groep acht met scherfjes een kunstwerk van mozaïek aan onder leiding van de kunstenares Akelei Hertzberger.
Op de plek van het gesloopte gedeelte kwam een nieuwe vleugel te staan, aan de straatzijde rond van vorm, ontworpen door Herman Hertzberger. Hier werden de leslokalen gegroepeerd rond een gemeenschapsruimte in de vorm van een amfitheater. De lokalen op de bovenverdieping zijn met elkaar verbonden door een stalen loopbrug. De nieuwbouw was eind 1989 gereed.
Familie Van Hall Mede-oprichter A.F. van Hall was de vader van Gijsbert en Walraven van Hall die in de Tweede Wereldoorlog een grote rol speelden in het Nationaal Steun Fonds dat het verzet tegen de Duitse bezetters voor een belangrijk deel financierde. Walraven werd als represaille aan het eind van de oorlog geëxecuteerd. In de tuin van het schoolgebouw kwam in 2021 ter hunner nagedachtenis een kunstwerk van de hand van Frans van der Ven. Debora (1899-1976), zus van Gijsbert en Walraven, was van 1924 - 1964 onderwijzeres op de SAB.
Teloorgang Na aanvankelijke steun en vrijmaking van financiële middelen trok de gemeente in 2023 het beschikbare krediet voor een plan tot verduurzaming in. Als reden werd opgegeven dat het leerlingenaantal volgens de nieuwste prognose sterk terug zou lopen en dat dit structureel van aard was. Het plan van de SAB kon niet tot uitvoering worden gebracht en op 28 mei 2025 besloot de algemene ledenvergadering om per 1 augustus 2025 te fuseren met de Vondelschool. Op 6 november 2025 werd het terrein aan de mr. H. Enschedeweg in eigendom overgedragen aan de gemeente Bloemendaal.Informatie Kadaster
Volgens het bestemmingsplan is het vrijgekomen onroerend goed voorbehouden aan gebruik voor een maatschappelijk doel. In 2025 wees de gemeenteraad het aan voor de bouw van een hospice.
Gedurende het schooljaar 2026-2027 werd het leegstaande gebouw nog gebruikt door het Montessori College in Aerdenhout.
Kaart
Categorie:Voormalige school in Nederland