De Panciatichi-madonna Het schilderij staat ook bekend als Heilige familie met Johannes de Doper als kind (Italiaans: ) en als de Heilige familie van Panciatichi (). is een schilderij van Agnolo Bronzino uit 1538-40. Het maakt deel uit van de collectie van de Galleria degli Uffizi in Florence.
Herkomst Vasari vermeldt in zijn Vite dat Bronzino "twee grote schilderijen van Onze-Lieve-Vrouw met andere figuren""a Bartolomeo Panciatichi fece due quadri grandi di nostre donne con altre figure", geciteerd van museumwebsite. gemaakt had voor Bartolomeo Panciatichi, kamerheer van Cosimo I de' Medici. Een paar jaar later zag Vincenzo Borghini in het huis van Panciatichi "twee schilderijen van de glorieuze Maagd met andere zeer mooie figuren"."in casa di Bartolomeo Panciatichi cameriere del Granduca sono di sua mano (del Bronzino) due quadri della Vergine gloriosa con altre figure bellissime", geciteerd van museumwebsite. Dat het schilderij in de Uffizi een van beide werken is, blijkt uit het familiewapen van Panciatichi dat wappert op de toren op de achtergrond. Bartolomeo Panciatichi was een belangrijke opdrachtgever voor de schilder. Hij liet zeker vijf werken maken.
De datering van het schilderij is niet geheel zeker, maar in het algemeen wordt aangenomen dat het gemaakt is rond 1541, toen Bronzino een portret van Bartolomeo en een van zijn vrouw Lucrezia maakte ter gelegenheid van Panciatichi's benoeming tot de Florentijnse Academie.
Voorstelling Bronzino schilderde de Heilige Familie met de kleine Johannes de Doper tegen een donkere achtergrond met een hoog gelegen ommuurde stad met torens en paleizen. Rechts, aan de rand van het paneel, ligt Jezus slapend op een kussen en een reiszak, een verwijzing naar het thema van de Rust tijdens de Vlucht naar Egypte. De jonge Johannes de Doper reikt teder naar Jezus' wang. Dit liefdevolle gebaar kan ook gezien worden als een voorteken van het martelaarschap dat beide jongens te wachten staat. Christus' diepe slaap voorspelt zijn dood; de doek die hem omhult, verwijst naar een lijkwade en de steen bij zijn voeten staat symbool voor een graf. Onderaan is een rol te zien met de woorden van Johannes de Doper: "Ecce Agnus Dei" (Zie het Lam Gods). Achter de kinderen bekijken Maria en Jozef het serene tafereel.
Een koud, fel licht valt op de figuren op de voorgrond. Het karmijnrood van Maria's jurk en het paarsblauw van haar gordel en het kussen worden hierdoor helder verlicht. Maria heeft golvend haar met een paar losse lokken die over haar schouder vallen. Haar gelaatstrekken doen denken aan een klassieke Venus, met een bijzonder bleke en gladde teint die meer op marmer dan op vlees lijkt. Ze draagt een elegante broche op haar borst. De aureolen van de hoofdpersonen zijn weergegeven als dunne gouden lijnen.
Dr Paciatichi-madonna wordt gezien als een van de hoogtepunten binnen Bronzino's oeuvre, een werk met grote elegantie en zeer verfijnde effecten. De invloed van Michelangelo en zijn Tondo Doni is onmiskenbaar, maar Bronzino had zich ook verdiept in de klassieke beeldhouwkunst en de grote voorbeelden van de Florentijnse beeldhouwkunst van de tweede helft van de vijftiende eeuw, bijvoorbeeld het verloren gegane beeld van een slapende Cupido dat Michelangelo had gemaakt.
Afbeeldingen
Literatuur (2014). Uffizi Gallery, art, history, collections. Florence: Giunti. p. 221
Externe links
Categorie:Schilderij in de Uffizi Categorie:Werk van Agnolo Bronzino