Het Niemann Album (ondertitel: foto's van vernietigingskamp Sobibor) is een boek, dat 62 foto's uit het vernietigingskamp Sobibór bevat, die gemaakt werden door leden van de SS die werkzaam waren op het kamp. Het boek wordt door de Nederlandse uitgever gepresenteerd als een daderboek. De eerste versie van het boek verscheen in het Duits met de titel Fotos aus Sobibor. Het boek zet dit beeldmateriaal in een historisch kader.
De gepubliceerde foto's komen uit een verzameling die toebehoorde aan de SS'er Johann Niemann (1913-1943), en die in 2020 geschonken werd aan het United States Holocaust Memorial Museum.
Achtergrond Sobibór was een vernietigingskamp voor Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het werd gebouwd en geëxploiteerd door nazi-Duitsland als onderdeel van Aktion Reinhard, dat tot doel had om de Joden te vermoorden die in het bezette deel van Polen woonden. Johann Niemann was sinds 1931 lid van de NSDAP, en werkte eerder bij onder andere concentratiekamp Sachsenhausen en Bełżec. Hij werd in de zomer van 1942 plaatsvervangend commandant van Sobibór. In juni 1943 werd hij gepromoveerd tot SS-Untersturmführer. Hij werd op 14 oktober 1943 gedood tijdens de opstand in het vernietigingskamp.
Hoewel het verboden was, maakte Niemann in Sobibór foto's in het kamp, bedoeld als visueel aandenken aan zijn carrière. Na zijn dood werden twee albums met die foto's, samen met zijn andere bezittingen, naar zijn weduwe gestuurd.
Lothar Kudlsik, kleinzoon van Niemann, vond de foto's tussen andere familiepapieren van Niemann. Volgens andere bronnen was het een neef van de echtgenote van Niemann. Er zaten 62 foto's uit Sobibór tussen, die dateerden uit de periode 1942-1943. De foto's zijn bijzonder, omdat er zeer weinig historisch materiaal uit Sobibór bewaard is gebleven. Het kamp is door de nazi's zelf in 1944 vernietigd, waarna er bos overheen groeide. Er waren voor de ontdekking van deze foto's slechts twee foto's bekend.
In 2015 werd de verzameling, bestaande uit de 361 foto's, waaronder de 62 die gemaakt waren in Sobibór, en tientallen andere documenten, door de kleinzoon gedoneerd aan de Duitse stichting 'Bildungswerk Stanislaw-Hantz'. Deze stichting schonk de verzameling in 2020 aan het United States Holocaust Memorial Museum. miniatuur|Poserende SS'ers in Sobibór. Niemann houdt het paard vast.
De foto's De foto’s laten het lijden in Sobibor nauwelijks zien en ook niet de gruwelijke praktijken van Niemann en zijn maten. Het zijn alledaagse kiekjes die laten zien hoe Niemann en zijn collega's woonden in het kamp. Er zijn beelden van de bewakers met een accordeon, of waarop zij schaken. Niemann zelf staat vaak op de foto’s, bijvoorbeeld te paard bij het aankomstperron van het kamp. Door de toelichting in het boek wordt de achtergrond van de foto's duidelijk.
Publicatie In samenwerking met de 'Forschungsstelle Ludwigsburg' van de Universiteit van Stuttgart werd een deel van de foto's in 2020 gepubliceerd in een boek over door de nazi's georganiseerde genocide op Pools grondgebied, met als titel: Fotos aus Sobibor.
Het boek werd samen met een aantal collega's geschreven door de directeur van de Forschungsstelle Ludwigsburg, historicus dr. Martin Cüppers. Later dat jaar verscheen in oktober de Nederlandse vertaling door Rob Pijpers, onder de titel: Het Niemann Album - foto's van vernietigingskamp Sobibor.
Externe links Presentatie Fotos aus Sobibor. Bildungswerk Stanislaw-Hantz, Dr. Steffen Hänschen. De Sobibor perpetrator collection op de website van het United States Holocaust Memorial Museum.
Meer lezen Cüppers, Martin; Gerhardt, Annett; Graf, Karin; Hänschen, Steffen; Kahrs, Andreas; Lepper, Anne; Ross, Florian (2020). Het Niemann Album. foto’s van vernietigingskamp Sobibor. Almere: Uitgeverij Verbum, . Cüppers, Martin; Gerhardt, Annett; Graf, Karin; Hänschen, Steffen; Kahrs, Andreas; Lepper, Anne; Ross, Florian (2020). Fotos aus Sobibor. Die Niemann-Sammlung zu Holocaust und Nationalsozialismus,. Berlijn: Metropol Verlag, .
Categorie:Holocaust Categorie:Vernietigingskamp Categorie:Naziconcentratiekamp