Schouwburg Valkenburg (eerder kurzaal Falcobergia) is een theatergebouw in Valkenburg in de Nederlandse provincie Limburg, op de hoek van de Sint Pieterstraat en de Dr. Erensstraat. Het is gebouwd als café met woonhuis en feestzaal en werd gebruikt voor concerten, toneelvoorstellingen en voordrachtwedstrijden en vanaf het midden van de jaren twintig ook voor filmvertoningen.Het verhaal van het Toerisme (deel 2), mergel.nu. Geraadpleegd 30 oktober 2025. In 1949 werd het uitgebreid tot Schouwburg Valkenburg waarbij het oudere hoekpand aan de Sint Pieterstraat fungeerde als foyer.St. Pièter: wae, wieniè, woa, wat, Veldeke Valkeberg (over de kurzaal/foyer). Geraadpleegd 30 oktober 2025. Sinds 1977 is in het pand een HEMA-winkel gevestigd.
Vereniging Falcobergia De oorspronkelijke naam van het gebouw verwijst naar Kurcomité Falcobergia, een Valkenburgse vereniging voor vreemdelingenverkeer die in 1895 werd opgericht als concurrerende tegenhanger van de al in 1885 gestichte VVV Het Geuldal.1902–1977, Harmonie Kur-Kapel Falcobergia, Valkenburg, archief Schunck-Cremers. Geraadpleegd 30 oktober 2025.Valkenburg/Heunsbergerweg (Wilhelminatoren), Veldkruus. Geraadpleegd 30 oktober 2025. Falcobergia en Het Geuldal beoogden beide het beginnende toerisme in Valkenburg te stimuleren met promotie, evenementen en voorzieningen; in dat kader nam het Kurcomité Falcobergia het initiatief tot de bouw van de Wilhelminatoren in 1906, als uitzichtpunt boven het Geuldal. In de jaren daarna werd Falcobergia ook een organisator van concerten en culturele activiteiten, waarvoor de in 1907 gebouwde kurzaal een vaste locatie bood.
Uit de vereniging kwam in 1902 Kur-Kapel Falcobergia voort, bedoeld om het kuur- en toeristenleven muzikaal te omlijsten. De muziekkapel groeide uit tot een volwaardige harmonie met drumband en gebruikte de kurzaal als repetitie- en concertruimte. Ook na 1949 trad men veelvuldig op in de Schouwburg Valkenburg. De vereniging bestaat nog steeds als muziekvereniging in Valkenburg aan de Geul en organiseert concerten en opleidingen voor jeugd en volwassenen.Website Harmonie Kur-Kapel Falcobergia (algemeen/geschiedenis). Geraadpleegd 30 oktober 2025.
Bouw en architectuur Het gebouw werd in 1907 gebouwd als café met woonhuis en feestzaal in opdracht van horecaondernemer Jan Eerens.Schouwburg, Valkenburg, Theaterencyclopedie. Geraadpleegd 30 oktober 2025. Het hoekpand is opgetrokken in een historiserende stijl met toepassing van Limburgse mergel. De pui heeft karakteristieke glas-in-loodbovenramen.
In 1949 werd het complex verkocht aan bierbrouwerij De Leeuw, die het door architect Alfons Boosten liet uitbouwen tot schouwburg.Geschiedenis, Harmonie Kur-Kapel Falcobergia (verkoop in 1949 en doorstart als schouwburg in 1950). Het kreeg een zaal met orkestbak en een balkon, waardoor het een capaciteit kreeg van 520 plaatsen.https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010417453:mpeg21:a0158 Het podium kreeg een toneeltoren waarvan de achtergevel werd verrijkt met beelden van de Valkenburgse beeldhouwer Jos Eymael.https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB15:000562133:mpeg21:a00030 Afgebeeld zijn een toneelspeelster, harpspeelster, danseres en luitspeler.https://www.vanderkrogt.net/standbeelden/object.php?record=LI36al
De schouwburg werd officieel geopend door de burgemeester in 1950 op tweede paasdag.https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMCC01:048024004:mpeg21:a00012 In 1956 nam de gemeente de exploitatie over. In 1977 verkocht de gemeente vanwege geldtekort het gebouw aan de HEMA die het in dat jaar verbouwde tot warenhuis waarbij toegangsdeuren werden aangebracht in de achtergevel.https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010959596:mpeg21:a0309 Het cafégedeelte is tegenwoordig in gebruik als lunchroom binnen het warenhuis.
Zowel het schouwburgdeel als het oorspronkelijke Falcobergia zijn aangewezen als gemeentelijke monumenten.Kerngegevens gemeentelijke monumenten, Gemeente Valkenburg aan de Geul (items 0994-GM008 en 0994-GM009). Geraadpleegd 30 oktober 2025.
Externe link Harmonie Kur-Kapel Falcobergia
Categorie:Bouwwerk in Valkenburg aan de Geul Categorie:Gemeentelijk monument in Limburg (Nederland) Categorie:Theaterzaal in Limburg (Nederland)