De 1e Cavaleriedivisie (Duits: 1. Kavallerie-Division) was een Duitse cavaleriedivisie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze divisie was een van de weinige grote cavalerie-eenheden, die de Wehrmacht bezat. Wegens beperkte inzet-mogelijkheden, werd de divisie eind 1941 dan ook omgevormd in een pantserdivisie.
Geschiedenis Oprichting De 1e Cavaleriedivisie werd op 25 oktober 1939 bij Dresden gevormd door omdopen van de 1e Cavaleriebrigade, die zelf op 1 april 1936 gevormd was en in september 1939 al in actie was geweest tijdens de Poolse Veldtocht.
Inzet De divisie werd eind 1939 overgebracht naar Emsland. Voor de aanval op Nederland in mei 1940 was de divisie verantwoordelijk voor de opmars in de noordelijke provincies en had de taak om de Afsluitdijk in te nemen. De divisie rukte snel op en overwon op 12 mei 1940 de Wonsstelling en probeerde de Afsluitdijk op te komen, maar werd op 13 mei tegengehouden door vuur uit de Stelling Kornwerderzand en op 14 mei door de Hr. Ms. Johan Maurits van Nassau, die de Duitse stellingen op de Friese kust met succes onder vuur nam. Na afloop van deze korte veldtocht werd ze teruggestuurd naar haar kwartieren in Emsland en van daaruit overgeplaatst naar Frankrijk.
De opmars vanaf 7 juni 1940 leidde de divisie vanuit het gebied rond Amiens en vormde het een bruggenhoofd over de Somme. In verdere offensieve en achtervolgingsgevechten werd de Seine overgestoken ten noorden van Parijs en tot het einde van de campagne werd de Atlantische kust bij La Rochelle en Rochefort bereikt.
In augustus 1940 werd de divisie overgebracht van het departement Gironde per spoor naar Generaal-gouvernement, waar het de tijd doorbracht tot het begin van de inval in de Sovjet-Unie met training.
Op 22 juni 1941 begon ook de oorlog met de Sovjet-Unie voor de divisie (Operatie Barbarossa). De missie van de divisie was om de zuidelijke flank van Panzergruppe 2 langs de Pripjatmoerassen te dekken. De divisie rukte op vanaf Domachevo aan de Westelijke Boeg via Sloetsk naar Mogilev. In augustus viel de divisie samen met Panzergruppe 2 naar het zuiden aan om deel te nemen aan de Slag om Kiev. Deze opmars liep via Gomel naar het zuiden tot aan Snovsk. Maar al voor deze operatie afgelopen was (voor medio september), werd de divisie al naar het oostelijke front gebracht, naar Pogar. Vanaf 30 september 1941 nam de divisie deel aan Operatie Taifun, maar bleef de divisie bij Pogar. Terwijl de rest van Panzergruppe 2 de Sovjet 3e en 13e Legers omsingelde rond Brjansk, bleef de divisie op zijn plaats en hield de westzijde van de hierdoor ontstane pocket. De gevechten in de Brjansk-pocket duurden tot medio oktober 1941. Op 24 oktober werd de divisie uit het front teruggetrokken en vanaf 7 november 1941 terug naar Oost-Pruisen overgebracht.
Einde De 1e Cavaleriedivisie werd op 28 november 1941 in Oost-Pruisen omgedoopt en vervolgens omgevormd tot 24e Pantserdivisie.
Samenstelling Reiter-Regiment 1 (vanaf eind oktober 1939) Reiter-Regiment 2 (vanaf eind oktober 1939) Reiter-Brigade 2 (vanaf 13 januari 1940) – vanaf 1 maart 1940 Reiter-Brigade – vanaf 6 juni 1940 uit divisie, maar vanaf 5 augustus 1940 weer terug – vanaf 2 april 1941 Reiter-Brigade 1 Reiter-Regiment 21 (vanaf 15 december 1939) – vanaf 14 februari 1940 Kavallerie-Regiment 21 – vanaf 21 november 1940 weer Reiter-Regiment 21 Reiter-Regiment 22 (vanaf 15 december 1939) Radfahr-Abteilung 1 Reitendes Artillerie-Regiment 1 Panzerabwehr-Abteilung 40 Pionier-Bataillon 40 Nachrichten-Abteilung 86 Divisions-Nachschubführer 40 Sanitätsdienste 40
Bovenliggende bevelslagen Legerkorps Leger Legergroep Plaats/regio Begin Eind direct onder bevel 3. Armee Heeresgruppe Nord Oost-Pruisen 25 oktober 1939 direct onder bevel Heeresgruppe B Emsland december 1939 direct onder bevel 18. Armee Heeresgruppe B Emsland, Noord-Nederland januari 1940 19 mei 1940 38e Legerkorps 4. Armee Heeresgruppe B Somme, Seine 6 juni 1940 10 juni 1940 ?? 18. Armee Heeresgruppe B Seine 10 juni 1940 15 juni 1940 ?? 4. Armee Heeresgruppe B Frankrijk 16 juni 1940 20 juni 1940 ?? 18. Armee Heeresgruppe B Frankrijk 21 juni 1940 juni 1940 8e Legerkorps 7. Armee Heeresgruppe B Kanaalkust juli 1940 augustus 1940 1e Legerkorps 7. Armee Heeresgruppe B Atlantische kust augustus 1940 44e Legerkorps 4. Armee Heeresgruppe B Generaal-gouvernement september 1940 mei 1941 24e Gemotoriseerde Korps Panzergruppe 2 Heeresgruppe Mitte Minsk juni 1941 direct onder bevel 4. Armee Heeresgruppe Mitte Minsk 29 juni 1941 30 juni 1941 24e Gemotoriseerde Korps Panzergruppe 2 Heeresgruppe Mitte Gomel 30 juni 1941 17 juli 1941 12e Legerkorps 2. Armee Heeresgruppe Mitte Gomel, Kiev 17 juli 1941 31 augustus 1941 direct onder bevel Panzergruppe 2 Heeresgruppe Mitte Kiev 31 augustus 1941 20 september 1941 47e Gemotoriseerde Korps Panzergruppe 2 Heeresgruppe Mitte Brjansk 20 september 1941 30 september 1941 H.Kdo. XXXV Panzergruppe 2 Heeresgruppe Mitte Brjansk 30 september 1941 5 oktober 1941 H.Kdo. XXXV 2. Panzerarmee Heeresgruppe Mitte Brjansk 5 oktober 1941 10 oktober 1941 47e Gemotoriseerde Korps 2. Panzerarmee Heeresgruppe Mitte Brjansk 10 oktober 1941 24 oktober 1941 direct onder bevel - Heeresgruppe Mitte Gomel 24 oktober 1941 november 1941 Stellv.GenKom I AK BdE Oost-Pruisen november 1941
Commandanten Rang Naam Begin Eind Oberstvanaf 1 februari 1940 Generalmajor Kurt Feldt 25 oktober 1939 28 november 1941
Categorie:Heer (Wehrmacht) Categorie:Duitse militaire eenheid in de Tweede Wereldoorlog