Monogrammist I.S. of Meester I.S.RKD is de aanduiding voor een anonieme kunstschilder die actief was tussen 1632 en 1658. Omdat zijn of haar naam niet bekend is, maar wel een monogram met initialen, wordt de kunstenaar aangeduid met de term monogrammist.
Ontdekking thumb|Het monogram, gedateerd 1645 Dat deze schilder heeft bestaan werd voor het eerst geconstateerd in 1904, toen op een aantal schilderijen de ondertekening werd gezien met het monogram I.S. Het bestaat uit een I met een S erdoorheen geschreven, hetgeen lijkt op een $-teken. Het bestaat ook wel uit een J met een S.
De meningen waren toen nog verdeeld over de vraag of Meester I.S. geboren was in Duitsland, Nederland of in het Balticum. David de Witt, sinds 2014 hoofdconservator van het Rembrandthuis in Amsterdam neemt aan dat Meester I.S. Nederlands was en later naar het oosten reisde via Scandinavië. De kleding van de geportretteerde personen laat onder meer bontkragen, bepaalde hoofddeksels en mantels zien, die duiden op een verband met Noord- en Oost-Europa.
Tegenwoordig denkt men over het algemeen dat zij of hij oorspronkelijk in Leiden werkte. Dit is gebaseerd op de verfijnde stijl, de onderwerpskeuze en het bijna wetenschappelijk realisme. Het werk laat invloeden zien van de jonge Rembrandt en andere schilders uit die omgeving, onder wie Jan Lievens en Gerard Dou.
Bekende werken Er zijn in 2025 30 werken van deze kunstenaar bekend. Het werk werd ook vroeger al gewaardeerd en aangekocht door verzamelaars, onder wie Leopold Willem van Oostenrijk in de zeventiende eeuw.
Het eerste werk van Meester I.S. dateert uit 1632, twee jaar na het vertrek van Rembrandt uit Leiden naar Amsterdam. Het werk bestaat vooral uit portretschilderijen, zowel tronies als gelijkende portretten. De meeste portretten zijn van mensen op leeftijd, sommigen hebben een afwijking aan hun gezicht. Zo zijn er afbeeldingen van een blinde man, een man met een aardbeineus, en een vrouw met een ontsteking op haar ooglid. Naast portretten zijn er ook genrestukken en een enkele bijbelscène. miniatuur|Portret van een oude vrouw Het werk van Meester I.S. wordt hoog gewaardeerd, vooral door zijn streven te schilderen naar de onverbloemde werkelijkheid met alle tekortkomingen zonder idealisering. Het portret van een oude vrouw hangt in het Kunsthistorisches Museum in Wenen. Een schilderij van een andere oude vrouw en dat van de man met een neusgezwel (mogelijk de aandoening rhinophyma) hangen in het Nationalmuseum in Stockholm. links|miniatuur|Doop van de kamerling uit 1644 Museum Catharijneconvent te Utrecht heeft het schilderij Doop van de man uit Ethiopië in de collectie.Museum Catharijneconvent, Doop van de man uit Ethiopië Dit schilderij wordt ook wel Doop van de kamerling genoemd. Het schilderij is linksonder, op een steen, gesigneerd met "1644 IS" Het zou verwijzen naar het Bijbelboek Handelingen, 8.36-8.38, waarin een eunuch gedoopt wordt door Filippus de Evangelist.
Jonge geleerde halfnaakt uit 1638 zou een zelfportret kunnen zijn.
Exposities In 2025 vond een expositie plaats met het werk van Meester I.S., waarbij twee musea samenwerkten, het Serlachius Museum in het Finse Mänttä en Museum De Lakenhal in Leiden. In Leiden werden toen 16 schilderijen getoond.
Literatuur Master I.S. - Enigmatic Contemporary of Rembrandt. Ed. by Janneke van Asperen & Tomy Moisio. Helsinki, Serlachius / Parus / Museum de Lakenhal, 2025. 'Geliefd en onbekend. Meester I.S. en andere raadsels'. Kunstschrift, 2025 nr. 5.
Externe links Lijst van werken van monogrammist IS op Artnet.com.
Categorie:17e-eeuws schilder Categorie:Noodnaam