Kriegsverdienstwimpel (Nederlands: Wimpel voor Oorlogsverdienste) werd op 16 mei 1941 door de Duitse führer Adolf Hitler ingesteld.
Het gold als een uiterlijke erkenning voor uitstekende verdiensten bij de oorlogsvoering, die commandanten van schepen konden verwerven die niet onder de Reichskriegsflagge voeren.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt vom 27. Mai 1941, Nr. 57, Artikel 1. p.80. Geraadpleegd op 27 oktober 2025.
De wimpel voor oorlogsverdienste heeft niets te maken met het kruis voor Oorlogsverdienste 1939. Ontwerp De wimpel voor Oorlogsverdienste was een rode wimpel waarin zich een ronde, witte cirkel bevindt met daarin het IJzeren Kruis 1939. Het is omgeven door een zwarte krans van eikenbladeren; boven het IJzeren Kruis 1939 lag op de krans een zwarte Wehrmachts-adelaar, waarvan de kop naar de vlaggenstok gericht was.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt vom 27. Mai 1941, Nr. 57, Artikel 2. p.80. Geraadpleegd op 27 oktober 2025.
Het ontwerp was van de Münchense professor Richard Klein.Klietmann 2004, p.219.
Afmetingen
Maateenheid: hoogte (H) : lengte (L) = 3 : 5 Halve straal van de afronding aan de vliegende zijde: 2/9 van de hoogte Diameter van het centrale witte veld: 4/9 van de hoogte Afstand van de omliggende krans (op de smalle plaatsen) tot de rode achtergrond: 1/24 van de hoogte Grootste dikte van de krans: 1/15 van de hoogte Kleinste dikte van de krans: 1/16 van de hoogte Diameter van het centrale kruis: 5/18 van de hoogte Breedte van de meerkleurige rand van het kruis: 1/60 van de hoogte Breedte van de buitenste donkere rand van het kruis: 1/120 van de hoogte Breedte van de lichte rand van het kruis: 1/120 van de hoogte Breedte van de uiteinden van de armen van het kruis: 5/36 van de hoogte Afstand van het middelpunt van de cirkels die de begrenzing van het kruis vormen tot de rode achtergrond: 1/36 van de hoogte Afstand tussen de symbolische elementen: 1/180 van de hoogte Diagonaal van het binnenste vierkante element: 1/9 van de hoogte Breedte van het bovenste embleem: 1/5 van de hoogte De Wehrmachtsadelaar steekt daarbij aan de bovenkant 1/20 van de hoogte boven de rand van het witte veld uit.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt vom 12. August 1941, Nr. 88, Artikel VI Absatz 1. p.475. Geraadpleegd op 27 oktober 2025.
Maatvoering
rechts|thumb|Het officieel voorbeeldformulier voor toekenning van de wimpel voor oorlogsverdienste. De wimpel werd vervaardigd in de volgende afmetingen (volgens DIN Tex 1000):Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt vom 12. August 1941, Nr. 88, Artikel VI Absaätze 2 und 3. p.476. Geraadpleegd op 27 oktober 2025. +Type schipLengte (cm)Maximale breedte (cm)Boot3520Schip met een totale tonnage van:– tot 500 BRT6540– tot 2.500 BRT12070– tot 10.000 BRT170100– meer dan 10.000 BRT250150
Kwalificatie voor de toekenning De kapiteins kwamen in aanmerking voor een wimpel als:
diende op een schip dat niet tot de Kriegsmarine behoorde; het schip, de gehele bemanning en de kapitein zelf namen deel aan vijandelijkheden (bijvoorbeeld het doorbreken van een zeeblokkade); De handelingen van de kapitein, de bemanning en het schip waren nuttig voor het verloop van de oorlog. De wimpel werd uitgereikt door de opperbevelhebber van de Kriegsmarine en de beslissing werd genomen door de Rijksminister van Verkeer. De gedecoreerde kocht de wimpel op eigen kosten en overlegde een bevoegdheidsakte (Berechtigungsurkunde) van de wimpel.
Uitbereiding kwalificaties voor de toekenning
Op 15 april 1942 werden de kwalificaties voor de toekenning van het wimpel verder uitgebreid met:
Artikel 1 Als externe erkenning voor uitzonderlijke verdiensten van commandanten van schepen bij de oorlogvoering, wordt de wimpel voor oorlogsverdienste ingesteld.
Op 7 juli 1942 volgde een nieuwe uitbereiding van de voorschriftenKlietmann 2004, p.221.:
In overleg met de rijksminister van Binnenlandse Zaken en de rijksminister van Verkeer worden de uitvoeringsvoorschriften van de verordening op de wimpel voor oorlogsverdienste van 24 juli 1941 als volgt gewijzigd: a) De nummers I, II en III luiden als volgt: Een daad of gedrag kan alleen worden beloond met de wimpel voor oorlogsverdienste als, indien zij de volledige inzet van het schip, de kapitein of de bemanning vereisten en van uitzonderlijke waarde zijn voor de oorlogvoering.
II.
(1) De wimpel voor oorlogsverdienste kan worden toegekend aan kapiteins van schepen van alle typen, ongeacht hun grootte en doel, die niet onder de Reichskriegsflagge varen.
(2) De wimpel voor oorlogsverdienste kan ook worden toegekend aan officieren en onderofficieren van de Kriegsmarine, alsmede aan kapiteins en officieren van de koopvaardij, die als commandant of kapitein van schepen varend onder de Keizerlijke Oorlogsvlag, uitzonderlijke diensten hebben bewezen aan de oorlogvoering.
(3) In uitzonderlijke gevallen kan de wimpel voor oorlogsverdienste ook worden toegekend aan een buitenlander indien vaststaat dat hij of zij de onderscheiding zal aanvaarden.
(4) Het recht om de wimpel voor oorlogsverdienste te voeren kan alleen worden uitgeoefend indien de houder het bevel voert over een koopvaardijschip of een daarmee gelijkwaardig schip of het bevel heeft gevoerd; dit omvat ook eigen zeil- en motorboten.
(5) Het recht om de wimpel voor oorlogsverdienste te voeren is zolang de houder in actieve militaire dienst is.
Het recht van toekenning Het recht om de Oorlogsverdienstewimpel te voeren werd verleend door de opperbevelhebber van de Kriegsmarine, namens Hitler, na voorafgaande toestemming van de rijksminister van Verkeer. De bevoegde kapitein ontving een bevoegdheidsakte bij het tonen van de wimpel.Wikimedia Commons: Reichsgesetzblatt vom 27. Mai 1941, Nr. 57, Artikel 4 und 5. p.478. Geraadpleegd op 27 oktober 2025.
De wijze van aanbrengen De wimpel werd aan de boeg van het schip bevestigd, naast de nationale vlag van nazi-Duitsland (indien aanwezig). De gedecoreerde had het recht de wimpel te bevestigen aan elk schip waarop hij diende. Het ongeoorloofd bevestigen van de wimpel, evenals het gebruik ervan op het land (bijvoorbeeld aan een auto), was verboden.
Gedecoreerden Paul Hellmann, (enige ridderkruisdrager van de koopvaardij)TRACESOFWAR: Hellmann, Paul (Kriegsmarine). Geraadpleegd op 27 oktober 2025.Ritterkreuztraeger.info: Oberleutnant zur See d.R. Paul Hellmann. Geraadpleegd op 6 november 2025. Peter Grau, (Kapitän zur See in de Kriegsmarine)TRACESOFWAR: Grau, Peter (Kriegsmarine). Geraadpleegd op 27 oktober 2025.Suitner Trave-Militaria: Urkunden Dr. Peter Grau Deutsches Kreuz in Gold und Kriegsverdienstwimpel. Geraadpleegd op 6 november 2025.
Externe links Flags of the World: Award pennants of the Kriegsmarine (Germany) TRACESOFWAR: kleine databank van gedecoreerden met het Kriegsverdienstwimpel
Zie ook Ridderorden en onderscheidingen van nazi-Duitsland
Categorie:Onderscheiding in nazi-Duitsland Categorie:Kriegsmarine